mánadagur 9. januar 2006síða 12

12 Nr. 6 - 9. januar 2006 VIÐMERKINGAR DÀNJAL JÀKUP MEINERTSSON dj-noroyr@post.olivant.fo – Verður hvalvíksprestur ákærdur og dømdur, eigur hetta at fáa somu avleiðingar fyri onkran politikara og onkran samkomuleiðara. Verð­ur málið hinvegin avvíst, ella presturin verður fríkendur fyri ákæru, stendur løg­tings­ formaðurin eftir sum orðloysingur, tí hann segði, at tey samkyndu eru nóg væl vard í lógini, skrivar Dánjal Jákup Meinertsson. Hann held­ ur, at Føroyar tá standa eftir sum eitt land, har tað stendur øllum frítt at spilla minnilutabólkar í samfelagnum út Fordómar og »homofobi« hava altíð havt ógvuliga fast tak á religiøsum fe­lags­ skapum. Katólska in­kvisi­ tiónin í miðøldini var kanska ræðuligasta dømi um hetta. Í nýggjari tíð eru tað serliga tey samkyndu, sum hava fingið »heksaleiklutin«. Í flestu sam­komum hevur einhvør ábending um at inn føra juridisk rættindi til samkynd sum minn ilutabólkur í sam­ felagnum ført til eina øsing og útspilling so hatsk, at ein ógvast við, serliga hav­ andi í huga at hesi fólk siga seg liva eftir Guds boði. Bæði politikarar og sam­­komuleiðarar hava ført reinar haturskampanjur móti samkyndum. Kjakið hevur víst, at trúar­ lív­ið í Før­oy­um er ómeta­­liga væl tryggj­að í demo­krati­ num, með­an demo­kra­tiið onki pláss hevur í trúar­lívi­ num. Seinasta álopið á sam­kynd kom frá einum so ó­sann ­ líkum persóni sum ein­um presti í fólkakirkjuni. Her fáa samkynd skyldina fyri AIDS, tey verða saman­bor­ in við pedofil og harvið krimi­naliserað og harafturat heldur presturin, at tey ikki eiga at sleppa at vera pædagogar og lærarar, tí tey kunn u vera vandamikil fyri børnini. Fyri mær at síggja eru pástandirnir og ákærurnar hjá hesum presti so snævur­ skygdar, at tær mugu byggja á fordómar heldur enn vitan. Ein prestur er jú ein lærdur maður og hevur eina stóra vitan, umframt at hann veit, hvar hann kann fáa sær meira vitan. Men hes­in velur at appellera til lægstu kensluna, sum finst í menn iskjum, nevniliga ræðsl­an fyri tí ókenda og fremm­anda. Vit kunn u hyggja eftir pá­stand­ unum og ákærunum í greinini. Tey samkyndu fáa skyldina fyri AIDS Sambært granskaranum Denn­is H. Osmond, PhD, við University of California San Francisco, er ikki nak­ að beinleiðis samband mill­ um teir fyrstu skrásettu til­ burðirnir av AIDS og homo­ seksualitet sum so. Meira er tað lívsstílurin hjá fólki við narkotikanýtslu, nógvum kyns­ sjúkum, vánaligari føðslu o.s.fr. sum hevur ført til, at teirra immunverja hev­ ur verið sera veik. Lívstílurin hevur so eisini ført til, at so nógv fólk eru smittað. Smyttu­mynstrini eru í dag nógv broytt, tí sjálvt um homo- ella biseksuellir menn framvegis eru størsti bólk­ urin, so er talið av fólki sum eru smittað við hetero­seksu­ ellum sam­bandi nærum líka stórt. Sproytunarkomanar eru triðstørsti bólkurin. Tá fyrstu tilburðirnir av AIDS komu fram, vóru samkomuleiðarar í USA skjótir at siga at hetta var revsing Guds fyri homoseksualitet. Í t. d. Suð­ ur­afrika er eitt av størstu vandamálunum, at blaðung­ ar gentur fáa AIDS, tí tær verða neyðtiknar av monn um við AIDS. Er tað Guds revsing yvir børnini í Afrika? Hvat verða tey revsaði fyri? Tey samkyndu vera samanborin við pædofili Pædofil eru sjúk fólk sum á grovan hátt fremja kyns­ lig brot móti børn­um. Børn eru verju­­leys móti móti teirri mani­­pula­­tión og tí harð­­­skapi, sum pedo­fil nýta. Sam­kynd eru fólk sum hava kyns­ ligt sam­band við vaks­in fólk av sama kyni. Eins og í hin­kynd­ um sam­bond­ um, eru sam­ kynd sambond oftast í semju millum tveir samkyndar part­­ar, sum eru nóg búnir til at siga greitt ja, eins og onn ur vaksin. Um semja ikki er mill­­um part­arnar, er, sum í hin­­kynd­ um sam­ bondum, talan um neyðtøku, sum hevur sítt egna pláss í revsilógini. Um broytingin í § 266b í revsilógini hevði verið samtykt, hevði hval­ víksprestur kunn a fingið fong­ sulsrevsing í upp til 2 ár. Broytingaruppskot­ið fall, og tí kann helst ein og hvør kalla sam­kynd fyri pædo­ fil og, sum bólk, leggja tey undir kyns­ lig­­an ágang móti børn­um. Við somu lóg í hond­ ini, kunn u vit helst eisini leggja prestar, reyð­ hærd, lám­ar, kirkju­fólk, bap­ tistar o.s.fr. undir tað sama. Bara vit gera tað undir ein­ um, sum bólk. Revsilógin verjir bara einstaklingar, burt­ursæð frá teimum bólk­ um, sum beinleiðis eru nevnd­ ir í § 266b. Signalið frá løg­ting­ inum er, at tað er í lagi at niðra samkynd. Er tað so eisini í lagi at niðra arðar bólkar? Tey samkyndu skulu ikki sleppa at arbeiða við børn­ um, tí tað kann vera vanda­ mikið fyri børnini. Hvørji eru tað nú, sum eru vandamikil fyri børnini? Bara tey seinastu fáu árini eru yvir 500 prestar í USA dømdir fyri siðamisbrot móti børnum. Nógv mál hanga eftir, og nógv mál eru end­ að uttan fyri rættin við semju millum partarnar um endurgjald. Út frá hesum eiga prestar als ikki at sleppa nærhendis har, sum børn eru. Ann ars hevur kjakið um rættindini hjá teimum sam­ kyndu ein tendens til at fara inn á fleiri síðuspor. Ser­liga eru tað tær kristnu sam­ kom­urnar, sum standa fyri av­sporingini. Eg havi hildið, at tað eru fordómarnir og har­ avfylgjandi vantandi vitan. Men eg havi hoyrt onkran ró framundir, at hetta er ein tilvitaður taktikkur, sum stendst av, at tey sakligu argu­mentini eru so tunn ella als ikki til staðar. Harafturat hava nakrar málsligar fløkjur ført til, at samskiftisvegirnir eru ógvuliga tungir. Hvørjaferð kjakið snýr seg um juridisk viðurskifti, verður tað skeiklað inn á religiøs viðurskifti, soleiðis sum tað er við so mongum her í okkara vælsignaða landi. Og spurningurin, um ein er fyri ella ímóti samkyndum, er líka meiningsleysur sum spurningurin, um ein er fyri ella ímóti veðrinum. Alment at kunn a siga frá, at ein er ímóti antidiskrimina­ tiónsregluni fyri samkynd, skrásettum parlag, kvinn u­ lig­um prestum o.s.fr. er ein demo­kratiskur rættur, á sama hátt sum tað er ein demo­krat­iskur rætt­ur at vera fyri hes­um. Men at svína ein sam­fe­lags­bólk t. d. sam­kynd út, og kalla tey satans ráns­ veiða, pedofil og samfelagsskaðilig, eigur at vera revsivert. Men eisini í hes­um marknalandinum millum religi­ón og jura sæst týði­­liga, hvussu demo­ kratiið, sum er fortreytin fyri, at trúarfelagsskapir sleppa at virka í friði, verður traðk­að niður av somu fe­lags­ skap­um. Málfløkjurnar gera tað ikki lættari. Hugtøkini dis­krimi­ nering og happing verða brúkt hvørt um ann að, sjálvt av løgtingsformann inum. Men í orðabókini stendur, at diskriminering er mann a­ munur ella mismunur (sam­ kynd kunn u ikki verða lær­ arar ella pædagogar), meðan at happa (á donskum; mobbe) er at arga, spotta, háa, niðra (tdm: samkynd eru ránsveiða satans, samkynd kunn u sam­ an­berast við pedofil, vanda­ mikil fyri børnini). Kynslig orientering verður í fjølmiðlunum umsett til kynsliga sann føring??? Ein kann hava eina politiska sann­føring, men eina kyns­ liga??? Tá fær tað ein dám av einum vali ímillum at vera samkyndur og at vera hinkyndur. Og tað er jú púra burturvið. Spenn andi verður at síggja, hvussu meldingin av hval­víks­presti fer at ávirka gongd­ina. Verður hesin ákærd­­ur og dømdur, eigur hetta at fáa somu avleiðingar fyri onkran politikara og onkr­an sam­komu­leið­ara. Verð­­ur málið hinvegin av­ víst, ella presturin verður frí­ kend­ ur fyri eina evt. ákæru, stendur løgtingsformaðurin eftir sum orðloysingur. Hann hevur alment sagt, at tey samkyndu eru nóg væl vard í lógini. Føroyar standa tá eftir sum eitt land, har tað stendur øllum frítt at spilla minn ilutabólkar í sam­ felagnum út, og at leggja tey undir grovan krimi­nalitet og ólevna av øll­um handa slag. Tá er bara manna­ rætt­inda­ dómstólurin eftir at leita sær til. Trúðarlívið er væl tryggjað í demokratinum men demkratiið hevur onki pláss í trúarlívinum Hví kravdi løgmaður ikki føroysku viðmerk­ ingarnar sendar til ST, spyr Heidi Petersen, løgtingskvinna Tað undrar stórliga tá løg­ maður, samstundis sum hann boðar frá stórpolitiskari hend­ ing í føroyskari søgu, ikki kunn ar tingið og utt­ anlandsnevndina, sum hann sambært stýris­skip­anini skal gera, tá slíkar stórhendingar fara fram? Hvar var løg­mað­ ur, tá hetta hendi? Haldi hann skyldar Føroya fólki eina frágreiðing? Tað ørkymlar eisini, at løgmaður boðar frá, at nú er vegurin klárur at ganga, um og tá føroyingar velja at skipa seg sum sjálvstøðuga tjóð, samstundis sum hann , uttan viðgerð, uttan at kunn a tingi og uttanlandsnevnd, og uttan sum Føroya løgmaður at mótmæla, tá danska stjórn­ in boðar ST frá at Før­oyar eru samrunn in part­ur av Danmark, og at skulu vit broyta hesa støðu før­oy­ inga, er neyðugt við grund­ lógarbroyting. Nær hevur Føroya fólk atkvøtt fyri tí donsku grund­ lógini og treytaleyst undir­ givið seg danskt vald? Eisini hetta skyldar løg­ maður at greiða fyri føroyska fólkinum. Føroya fólk og danska grundlógin? Løgmaður førir fram, at nú er leyst og liðugt hjá før­ oyska fólkinum at gera av, hvussu vit vilja skipa okkum í framtíðini, men hann greið­ ir ikki frá tí veruleika, at áðrenn uttanríkispolitisku heimildarlógirnar vórðu samtyktar í summar, kundu føroyingar sjálvir avgera fram­tíð sína, tí Føroya fólk ongantíð hevur atkvøtt seg inn undir donsku grund­ lógina. Tað var okkara styrki sum fólk og trygdin fyri at føroyska tjóðin kundi skipast einsíðugt, altso tá føroyingar við fólkaatkvøðu avgjørdu tað. Eftir at uttanríkispolitisku heimildarlógirnar vóru samtyktar á Føroya Løgtingi í summar, skulu danir nú eisini avgera framtíð okk­ ara, tí nú skulu tvey donsk fólkating og ein donsk fólka­atkvøða til fyri at lima okkum út úr »kongaríkinum Danmark« og teirri donsku grundlógini. Føroyingar fullspottaðir? Uttanríkispolitisku heimild­ ar­lógirnar vóru eitt ófatuliga stórt afturstig fyri føroyskt sjálvræði, men nú eru vit eisini fullspottað, tí hetta afturstig sum hendi í summar, verður nú eisini boðað ST. Tað vil siga, at nú er hetta ikki longur ein spurningur millum Føroyar og Danmark, men eisini mill­ um Føroyar og allan heim. Allur heimurin verður gjørd­ur kunn ugur við, at Før­ oyar eru samrunn in partur av Danmark og er undirgivin donsku grundlógina. Eitt brot í frágreiðingin til ST er soleiðis orðað: »This means that it will not be possible under the Constitution for individual parts of the Realm to be granted independent compe­ tence on these affairs. A Constitutional change would therfor be required for the Faroes to be entitled to act on its own behalf in international affairs.« Í donsku viðmerkingunum stendir brotið soleiðis: »Som det fremgår af Dan­ marks Riges Grundlovs § 19, stk. 1, handler kongen (regeringen) på rigets vegne i mellemfolkelige an­liggender. Heri ligger, at enkelte dele af riget efter grundloven ikke vil kunne tillægges selvstændig kom­­ petence i disse anlig­gen­ der.  Det ville derfor forudsætte en grundlovsændring, hvis Færøerne statsretligt skulle have adgang til på egne vegne at handle i mellemfolkelige anliggender.« Hvar var Føroya løgmaður, tá hetta hendi? Hví talaði hann ikki at og kravdi, at før­oysku viðmerkingarnar vóru sendar ST? Røkti hann á besta hátt føroysk áhugamál og tryggjaði før­oysku tjóðini einar dyr til framtíðina? Helt hann stýriskipanina? Og virdi hann demokratisku mann a­ gongdirnar í landinum? Mótmæli at rættindi hjá Føroya fólki vera avreidd Føroya fyrrverandi og nú­ ­ verandi løgmenn kappast at vissa fólki um, at lykilin til fullveldi er settur í úthurðina, men hvørgin hevur varnast, at lykilin, sum er settur í hurðina, er púrasta rundur og als ikki er útgjørdur at lata nakrar dyr upp, men heldur hinvegin, er settur í so ikki slepst útum við egnari megi. Undirritaða mótmælir harð­liga slíkari viðferð av Føroya fólki og teimum rætt­indum, sum til eina og hvørja tíð einans liggja í hondunum á fólkinum her býr. Hesi rættindi at skipa okkum sum sjálvstøðug tjóð í altjóðasamfelagnum, kunn u á ongan hátt flytast inn undir donsku grundlógina uttan at fólkið verður eftirspurt. Alt ann að er óvirðiligt, ódemo­ kratiskt og uttan virðing fyri fólkaræðinum. Vestmanna á trettanda 2006 heidi.petersen@skulin.fo Sveik løgmaður føroysku tjóðina? Løgtingskvinna HEIDI PETERSEN