leygardagur 11. november 2000síða 13

Nr. 218 - 11. november 2000 25 gult cyan magenta svart 24 Sosialurin Nr. 218 - 11. november 2000 – sigur tann fryntliga flogternan, tá vit stíga av Icelandair-flogfarinum á Leivi Hepna flogvøllinum í Keflavík. Vit eru komin beinlei›is úr Noregi uttan nakra millumlending. Í fer›alagnum eru bla›- fólk, politikkarar, tænastufólk og onnur. Tey flestu av okkum hava onkrar upp- gávur kn‡ttar at nor›urlandará›sfundi- num, sum hevur veri› í Reykjavík hesa vikuna. Í fer›alagnum eru óvanliga nógv norsk tí›indafólk. Eitt sindur løgi› havandi í huga, at nor›urlendska sam- starvi› ikki er ta›, tey vanliga brúka nógva tí› uppá. Men orsøkin man ikki vera, at tey brádliga hava fingi› ein nor›urlendskan anda yvir seg. Bæ›i for- sætisrá›harri, Jens Stoltenberg, og uttanríkisrá›harri Noregs, Thorbjørn Jagland, eru á veg til Reykjavík. Dagin eftir nor›urlandará›sfundin byrjar landsfundurin hjá norska javn- a›arflokkinum - ein fundur, sum kann gerast tann mest spennandi í nógv ár. Norsku fjølmi›larnir brúktu fleiri 100.000 krónur til at senda tí›indafólk aftaná Stoltenberg og Jagland. Teir bá›ir vóru í Reykjavík í gó›ar 24 tímar - og tí›indafólkini fingu eingi skelkandi tí›- indi frá teimum. Í umlei› 50 ár hevur Nor›urlandará›i› virka› fyri at skipa nor›urlendska samstarvi›. Vit hava fingi› eitt samstarv, sum tey flestu av okkum ikki hugsa um í gerandisdeg- num. Nógv av tí, vit taka sum eina sjálvfylgju, byggir á felags nor›urlendskar avtalur, sum nor›ur- landará›i› hevur samtykt og lati› upp í hendurnar á teimum tjó›arligu myndug- leikunum at føra út í lívi›. Vit kunnu nevna passfrælsi, møguleikan at lesa har vit vilja í ø›rum nor›anlondum og møg- uleikan at fáa okkum eitt starv í einum ø›rum nor›anlandi uttan at noy›ast at søkja tjó›arligar myndugleikar um uppi- haldsloyvi, arbei›sloyvi› ella lestrar- loyvi. Vit taka ta› nor›urlendska samstarvi› sum eina sjálvfylgju, og fyri nógvar av luttakarunum á nor›urlandará›sfundu- num, so skal hetta rá› vera ein »kaffi- klubbur«. Vit skulu vísa, at vit eru vinir og at okkum dámar hvør annan, og vit mugu fyri alt í heiminum ikki tosa um vi›urskifti, sum vísa á øki, har ikki øll eru samd um eina felags loysn. Hetta er fyrst og fremst galdandi fyri vi›urskifti, sum eru innanh‡sis í nor›urlendska samstarvinum. Ikki skal tosast um ó- semjur millum lond ella partar av nor›- anlondum. Ta› er strangliga banna›, og einstakir politikkarar eru skjótir uppá talarastólin, tá politikkarar úr ø›rum londum vísa á ósemjur millum tvær a›r- ar nor›urlendskar tjó›ir. Sami peiki- fingur er ikki á lofti tá nor›urlandará›i› brúkar tímar uppá or›askifti um ES, Eystureuropa ella serliga baltalond. Á fundinum í Reykjavík blivu fleiri tímar brúktir til at hava eitt or›askifti um, hvørt baltalondini skulu gerast limir í nor›urlandará›num, hóast einki av teimum trimum baltalondunum hava søkt ella víst áhuga í at gerast limir í nor›urlandará›num. Men tá ein ís- lendskur politikkari hættir sær at spyrja danska forsætisrá›harran um, hví Før- oyar ikki vóru nevndar í hansara rø›u, svara›i ikki umbo› fyri stjórnina - nei tá fór eitt føroyskt umbo› upp og vísti á, at slíkt ikki hoyrir heima í nor›urlanda- rá›num. Havandi hendan hugbur›in í huganum er ta› als ikki løgi› at nor›ur- lendsk tí›indafólk halda hesar fundirnar vera einkisigandi. Frammanundan fundinum hev›i bert ein danskur fjølmi›il givi› bo› um, at tey komu. Ta› var Stockholm-bla›fólki› hjá Jyllands-Posten. Úr Svøríki kom eisini bert eitt umbo›, ta› var fyri Dag- ens Nyheter. Finnar høvdu sent ein heil- an her› - men so er Finland eisini for- mansland í nor›urlandarádnum komandi ári›. Fjøldin av norskum tí›indafólkum sum komu úr Noregi brúkti ikki tí› upp- á nor›urlandará›i›. Tey skriva›u um norskan politikk og vitjan Jens Stolten- bergs á deCode. Nor›urlendskur poli- tikkur er taparin - og serliga gongur hetta útyvir Útnor›ursamstarvi og lond- ini í útnor›uri, sum framvegis ikki vera nevnd av ø›rum enn íslendarum, grøn- landarum og føroyingum. Gongdin er vandafull, um ikki nor›urlandará›i› í størri mun vísir egnum limalondum líka stóran áhuga sum Brussel, Baltalond og Eystureuuropa. Kanska tí›indafólkini høvdu skriva› um nor›urlandará›i›, um ikki politikkararnir eru so bebbaræddir fyri at nerta vi› innanh‡sis ósemjur. Sum er heldur kaffiklubburin fram í einum vandaleysum rá›i. TELDUPOSTURIN From: Jógvan Hugo Gardar, Oslo Reply to: hugoga@online.no To: <post@sosialurin.fo> Subject: Teldubrævið 11. november 2000 Eini vandleys rá›, Bless! AVTIGNA ‹ U R Sorinskrivarin í Barbu er fallin til drukk í aktuellum filmi, sum vinnur hjørtu á norrønari filmstevnu í Lübeck Birgir Kruse Á árligu filmstevnuni í Lübeck, Nordische Film- tage, hevur danski filmurin "Bænken" vunni› fyrstu vir›isløn. Hetta er fyrsti filmur hjá danska leik- stjóranum Per Fly. Men fyrsta plássi› er deilt vi› norska filmin "Aberdeen", sum Hans Petter Moland hevur leikstjórna›. Í dóms- nevndini sita Katrin Ott- arsdóttir og f‡ra onnur fólk, i› øll burturav ar- bei›a vi› filmi. Stevnan í gamla Hansa- sta›num Lübeck s‡nir n‡ggjan norrønan film á hvørjum ári. Og ta› hava tey gjørt vi› t‡skum nær- lagni í samfull 42 ár. Dag- arnir fella altí› á fyrsta vikuskifti í november. Ein- asta árliga norrøna film- stevnan er sostatt uttanfyri Nor›anlond. Dómsnevndin brúkar or›i› "intensitetur" í bá›- um førum, tá um vinnarar- nar ræ›ur. Bæ›i danski filmurin "Bænken" og hin norski "Aberdeen" vi›gera líknandi evni, men á ógvu- liga ymiskan hátt. Dóms- nevndin sigur, at intensi filmurin "Bænken", sum er fyrsta avrik leikstjórans, brúkar ein nærum doku- mentariskan autentisitet og ein ávísan grovleika, vi› einum framúrskarandi høvu›spersóni og einum framúr leikarahópi. Høv- u›spersónurin er Jesper Christensen, vit kenna sum sorinskrivaran úr "Barbu". Um norska filmin "Aberdeen" sigur dóms- nevndin, at hetta er eisini ein hugtakandi filmur, eftir sum hann er so intensur og hevur so forvitnisligar leikarar. Hesin filmur vinnur vi› at vera væl og stramt skipa›ur og at n‡ta stóra lørifti á ein livandi hátt. Fyrsta filmsvir›irs- lønin á norrønu filmstevn- uni í Lübeck er 25.000 DM. Svenskir filmar vunnu tríggjar av hinum vir›is- lønunum. Sonevndu Balt- isku Vir›islønina fekk Liv Ullmann, sum hóast fødd í Tokyo av norskum foreldr- um luttók vi› svenska filminum "Trolösa", sum byggir á handrit eftir Ing- mar Bergman. Hesin film- ur var tættasti kappingar- neyti, tá "Dancer in the Dark" fekk gullvir›isløn- ina í Cannes í summar. Hinir bá›ir svensku film- arnir, sum vór›u vir›is- løntir í Lübeck eru bá›ir barnafilmar: "En god sommar" eftir Ulf Malm- ros og "En häxa i familj- en" eftir Harald Hamrell. Me›an ta› á okkara lei›- um hevur ver›i hildi› líti› sømuligt fyri kirkjufólk at ganga í biograf, ver›ur hetta vir›islønt í kirkj- uligum høpi í ø›rum, ser- liga katólskum, londum. Í Lübeck ver›ur handa› ein sonevnd kirkjulig vir›isløn fyri film. Í ár fór henda vir›isløn til íslendska filmin "101 Reykjavík", vi› hesi grundgeving: "Í sannførandi myndum heldur leikstjórin Baltasar Kormákur stórbæru ís- lendsku náttúruna upp í móti smáborgarligum medmenniskjansligum á- setingum í b‡num. Hesin filmur tekur upp spurning- ar, ungfólk seta sær sjálv- um. Og vi› tí ertandi skemti, sum liggur í filmi- num, ver›a vit loyst frá einum moraliserandi lívs- sjónarmi›i". Í dómsnevnd- ini, sum lata kirkjuligu filmsvir›islønina í Lübeck í ár sita Rita Weinert, bla›- kvinna í Hamburg, Anita Uzulniece filmslærari í Riga og Raymond Olsen sóknarprestur í Hjørring. Vi› kirkjuliga vi›urkenn- ingini fylgja tveytúsund markar. Í 1989 skipa›i Filmsfel- agi› og Nor›urlandahúsi› fyri norrønari filmstevnu í Føroyum. Filmar vór›u s‡ndir í Nor›urlandahúsi- num og í Útvarpshøllini, har ein danskur fer›abio- grafur hev›i sett upp. Ta › var til hetta høvi, at fyrsti biograffilmurin hjá Katrini Ottarsdóttir "Atlantic Rhapsody" var› frums‡nd- ur m.a. fyri altjó›a pressu. Derek Malcolm frá The Guardian dámdi væl film- in og nevndi Woody Allen, sum eitt navn, i› kom hon- um til hugs vi› hetta høvi. Í fjør vann n‡ggjasti filmurin hjá Katrin "Bye bye bluebird" fyrstu vir›is- løn á norrønu filmstevnuni í Lübeck. Tí sat hon í dómsnevdini í ár. Frá sorinskrivara til brennivínsmann Pr’sir viÝ litmyndum verÝa sendir kring landiÝ og til œtlandiÝ Til útisetar í Danmark Vit kunnu seta gravsteinar upp ’ Danmark uttan eyka kostnaÝ Tel. 318323 Tel. 447512 Tel. 217512 Fax 449961 www.danstein.fo Sosialurin - 311820 sosialin Halt