mánadagur 30. januar 2006síða 6

6 Nr. 21 - 30. januar 2006 Næmingar í fram­ halds­deildini eru mun­andi meir til­ vitað um týdningin av at taka eina út­búgving, enn tey vóru fyri bert fáum árum síðani. Hóast valmøguleikarnir eru fleiri enn nakrantíð, eru ráðini framvegis tey somu: Veljið eftir áhuga, siga skúla­ vegleiðarar, sum hitt­ ust á fundi í farnu viku Skúlavegleiðing Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Myndir: Jens K. Vang Í farnu viku hittust skúla­veg­ leiðarar úr øllum landinum á fundi tosa um felags royndir og avbjóðingar. Síðani teir fyrstu lærarnir tóku útbúgving sum skúla­ vegleiðarar fyri eini 6 árum síðani, er vegleiðingin vorð­ in betri skipað við størri samstarvi millum teir ymsu skúlarnar. Enn er tó nógv, teir kundu ynskt sær betri, og í næstum verið farið undir at skipa felags kunningartilfar, so vegleiðingin verður meir miðvís, sigur Torfinn Højgaard, skúlavegleiðari á Venjingarskúlanum í Havn. Brúka vegleiðingina Fyri teir á leið 20 skúla­veg­ leið­ararnar kring landið er neyðugt at fylgja sera væl við í tí, sum hendir á útbúgvingarøkinum eftir framhaldsdeildina. Møgu­ leikarnir eru vorðnir alsamt fleiri tey seinnu árini, og innan tær einstøku útbúgvingarnar hendir tað ikki so sjáldan, at upptøkukrøvini broytast. Til at hjálpa næmingunum at finna fram til ta útbúgvingina, teimum hóskar best, hava allir skúlar í Føroyum við framhaldsdeild ein skúla­ vegleiðara, sum nakrar tímar um vikuna arbeiðir við vegleiðing. – Næmingarnir brúka okk­um avgjørt meir nú enn fyri bert nøkrum fáum árum síðani. Ivaleyst kemst tað av, at teir nógvu møguleikarnir kunnu virka sum ein frum­ skóg at finna runt í fyri næmingarnar. Men sum heild haldi eg eisini, at næmingarnir í dag eru meir tilvitað, um at tey hava eitt val og hugsa meir um, at tey sjálvi mugu taka stig til tað, sum skal henda aftaná fólkaskúlan, sigur Tina Purkhús, skúlavegleiðari á Skúlanum við Ósánna í Klaksvík. Hon leggur afturat, at allarflestu næmingarnir ásannað, at tey í øllum førum antin mugu taka eina miðnámsútbúgving ella finna sær eitt lærupláss. Uttan iva hongur hetta eisini saman við, at tað ikki longur er so nógv arbeiði at fáa, um tú bert hevur fólkaskúlaprógv. Í dag krevja til dømis flestu peningarstovnar, at tú hevur miðmámsútbúgving og fleiri lærupláss mæla eisini til, at næmingarnir fara á SIT, áðrenn teir søkja um lærupláss, sigur Tina. Veljið eftir áhuga Uppgávan hjá skúlavegleið­ ar­anum er so at vísa á teir møguleikar, sum eru, og saman við næminginum royna at finna fram til, hvat hóskar júst honum best. – Sum útgangsstøði mæla vit altíð næmingunum til at velja tað, tey hava mest áhuga fyri. Ongin sigur, at tey her og nú skulu taka støðu til, hvat tey vilja verða um 10 ár. Tá er ofta lættari at hugsa um, hvørji fak í fólkaskúlanum tey tíma best og kenna seg stinnast í og so velja út frá tí, sigur Tina. Annars fegnast hon um, at kunningin frá teimum ymsu miðnámsskúlunum illa fær verið betri. Fleiri miðnámsskúlar bjóða fram­ haldsdeildunum á vitjan ein heilan dag, har næmingarnir so fáa høvi at fylgja við, hvussu ein vanligur skúla­ dagur á miðnámsskúla gongur. Aðrir skúlar velja so heldur at koma á vitjan á fólkaskúlunum. – Tað er heilt týðiligt, at miðskúlarnir hava fyri­ reikað seg sera væl til hes­ ar kunnungardagarnar. Til dømis lata tey nú ofta næmingarnar sjálvar greiða frá, hvussu tað er at ganga á júst tí miðnámsskúlanum. Tað er ongin ivi um, at hendan kunningin frá næmingi til næming ofta er hon, sum virkar best, sigur Tina. Starvsvenjing Eitt annað øki, sum skúla­ vegleiðararnir brúka nógva orku uppá, er starvsvenjingin hjá 9. og 10. flokkunum. Her hava næmingarnir sjálvi møgukleika at velja frítt millum tey ymsu starvs­ plássini, meðan vegleiðarin síðani skipar fyri at fáa starvs­venjingina í lag. Tina heldur seg síggja, at næmingarnir gerast alsamt meir kreativir, tá tað ræður um at velja starvspláss. Onkur hevur enntá verið í Danmark í starvsvenjing hjá einum fótbóltsfelag, meðan onkur annar hevur verið í herinum. Tað er heldur ikki óvanligt, at næmingar vilja sleppa at royna seg sum lærarar, meðan onnur fara til skips. – Næmingarnir fáa av­gjørt nógv burturúr at fara í starvsvenjing. Tað er sjálvandi ymiskt, men sum heild eru starvsplássini væl fyrireikaði og hava eina skipaða ætlan fyri, hvat næmingarnir skulu gera. Tað kemur meir enn so fyri, at næmingar enda við at fara í læru á arbeiðsplássinum, har tey vóru í starvsvenjing. Onnur finna kanska út av, at hatta var ikki tað, tey ætla at gera í framtíðini. Ì báðum førum blíva tey jú tað klókari, sigur Tina og leggur afturat at hetta, at senda so nógvar næmingar í starvsvenjing á hvørjum ári, ikki hevði borið til uttan vælvildina frá arbeiðsplássunum kring landið. Vitjaðu í Miðlahúsinum Hendan dagin, skúlveg­ leið­ararnir høvdu fund, stukku tey eisini inn á gólvið í Miðlahúsinum í Vágsbotni. Torfinn Høj­ gaard, skúlavegleiðari sigur, at Sosialurin er eitt av fáu starvsplássunum, sum tekur tveir næmingar í starvsvenjing hvørja ferð, og at hetta eru tey ikki von við. Hendan dagin fingu skúlavegleiðaranir so høvi at fylgja arbeiðsgongdini í húsinum og práta við stjór­an um, hvussu starvs­ venjingartíðin á Sosialinum verður skipað. Eisini nýttu tey høvið at fáa eitt prát við næmingar, sum eru í starvsvenjing á blaðnum í løtuni. Næmingar hugsa meir um framtíðina Mikudagin vitjaðu skúlavegleiðarar úr øllum landinum í Miðlahúsinum. Har vóru tey millum annað kunnað um, hvussu Sosialurin skipar starvsvenjingartíðina hjá næmingum úr framhaldsdeildini Føroyskt hip hop í handl­ unum Fríggjadagin kom nakað so forkunnugt sum ein føroysk hip hop fløga út. Tað er fløgan ”International” hjá 18 ára gamla Thor Ulvedal Simonsen, ið endiliga gevur eitt boð uppá føroyskt hip hop. Tónleikurin á fløguni er ein forkunnug sam­ an­seting av rapp, hip hop og akkustiskum tón­leiki. Fløgan hevur sambært Thor sjálvum verið leingi ávegis. Hon er framleidd og innspæld í Føroyum, Danmark og Kanada, har hann hevur búð saman við familjuni. Tískil er fløgan úrslit av einari fjølmentanarligari bakgrund. Thor hevur skrivað, kom­ponerað, tikið upp og ljóðblandað øll løgini. Á fløguni eru 16 løg, og meginparturin av tekstunum eru á enskum. Thor er ættaður úr Føroyum, Noregi og Danmark. Í løtuni býr hann í býnum Iqaluit í Norður Kanada. Thor sigur seg ikki hava sætt nakran føroyskan „urban“ tónleik og vónar tískil, at tey ungu fara at dáma hansara tónleik. Ikki minst tí at tónleikurin er gjørdur av einum, ið er úr Føroyum. Fyrsta útvarpssinglan av fløguni eitur „Back it up“ og Thor arbeiðir har­umframt eisini við sjónbandalagið til singl­ una. nud