týsdagur 31. januar 2006síða 10

10 Nr. 22 - 31. januar 2006 Barnaverndarskipanin í Norðoyggjum og røktarheimsbyggingin í Suðuroy Suðuroyingar kundu ikki semjast um eina ætlan at byggja eitt ellisheim í Vági. Afturímóti fara eftir øllum at døma tær fýra kommunurnar í syðru helvt at byggja eitt ellis- og røktarheim í Vági. Hví kommunurnar í sunnaru helvt og kommunurnar í norðaru helvt ikki kundu semjast er ikki heilt greitt. Men okkurt kundi bent á, at tann gamla toganin millum Tvøroyri og Vág aftur ger seg galdandi. Um hetta eisini er galdandi í hesum føri verður ikki sagt her. Men er tað henda toganin, sum ger seg galdandi, er tað at harmast um. Um so er, verður torført at fáa allar kommunurnar í Suðuroynni at ganga saman í eina kommunu, sum sumir borgarstjórar hava talað fyri. Fyri fólk uttan fyri Suðuroynna tykist tað rættiliga natúrligt, at eitt ellis- og røktarheim verður bygt í sunnaru helvt í Suðuroynni. Hví skulu sumbingar heilt norður á Tvøroryi á ellisheim, kunnu vit spyrja. Harafturat kemur so eitt meira natúrligt býti í, hvar almennir stovnar liggja og hvar almennar lønir fallla, hóast fólk í flest øllum bygdum arbeiða á almennu stovnunum í oynni, so skattapeningurin fellur niður allastaðni. Men óivað eru ein meginpartur av starvs­ fólkum helst úr tí staðnum, har stovnurin, tá talan er um so stóran stovn, liggur. Sambært tí, sum er komið fram um ætlanina at byggja eitt ellisheim í sunnaru helvt, hevði borgarstjórin í Vági bara heimild at ganga við til ætlanina, um øll oyggin var við í ætlanini. Tað eydnaðist ikki, og hvat val høvdu so borgarstjórarnir í sunnaru helvt? Jú, at fara eftir næstbestu loysnini, sum var at savna tær fýra syðru kommunurnar um ætlanina, sum borgarstjórin í Vági upplýsti í Útvarpinum um vikuskifti. Men hetta er ikki fallið í góða jørð í Vági, tí summir vágbingar vilja halda upp á heimildina og seta spurnartekin við, um kommunan ikki bindur seg fyri ov stóra upphdd, nú kommunurnar í norðaru helvt ikki eru við. Sjálvandi er rætt at seta spurnartekin við hetta, men sambært tí, sum borgarstjórin greiddi frá, so kostar ætlanin Vágs kommunu eina millión áliga, til røktarheimið er goldið. Og ein millión krónur er ikki nógv, tá havt verður í huga, hvussu stórur tørvurin á røktarplássum er, og at allir flokkar eru samdir um, at okkara gomlu skulu hava góðar umstøður á ellisárum. Harafturat kemur, at nógv fólk verða knýtt at røktarheiminum, sum eru rættiliga støðug arbeiði, og er tað nakað, sunnara helvt í Suðuroynni hevur brúk fyri, so er tað støðug arbeiðspláss, serliga til kvinnur. Nú eru nógvar kenslur knýttar at málinum, og skúl­in er vundin upp í aftur, men úr einum óheftum sjónar­ horni kann tað ikki vera annað enn rætt, at syðru kommunurnar í Sðuroynni taka seg saman og søkja um loyvi at byggja eitt ellis- og røktarheim í Vági. Tørvurin er har! DAGSINS MEINING Sosialurin Røktarheim - loysnin í Suðri VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Tíðindaskriv Á fjórða evnisdegum hjá Tjóðveldisflokkinum undir heitinum »Kom og ávirka« var útbúgv­ ingarpolitikkur og økis­ menningarpolitikkur á breddanum Við yvirskriftunum: • Einar vitanarfremjandi Føroyar • Einar økismennandi Føroyar var evnisdagurin hildin í Ung­mannafelagshúsinum Virkinum á Sandi. Stevnumið floksins hava á hesum evnisdøgum verið viðgjørd, við grundarlagi í innleggum, kjaki og bólkaarbeiði. Tingfólkini Hergeir Niel­ sen og Heidi Petersen løgdu fram stevnumið floksins á økinum. Marita Rasmussen, sam­ skipari í Vinnuhúsinum, legði fram boð uppá, hvussu hægri útbúgving og gransk­ ing skal umskipast í Før­oy­ um, um Føroyar skulu gerast kappingarførar í altjóða sam­ felagnum. Annlis Bjarkhamar hevði eina framløgu, har hon mælti til umfatandi broyt­ ingar í fólkaskúlanum og í føroyskum skúlaskapi sum heild. Olga Biskopsstø hevði síðani innlegg um út­­oyggja­ menning og nýggj­ar ætl­an­ir fyri útjaðaran í Føroy­um. Eftir orðaskifti og bólka­ arbeiði, var greiða nið­ur­­støð­ an, at Tjóð­veldisflokkurin skal bróta heilt upp úr nýggj­ um innan økismenning, út­búgving og gransking: Politikkurin á hesum økj­ um hevur higartil í alt ov stór­an mun verið bygdur á heimastýrishugsan og eitt stríð millum løg­tings­ politikarar um at veita pen­ ing til bygningar, asfalt og betong. Nú skulu orðast greið mál fyri, hvussu útbúgving, gransking og økismenning skulu mennast í teimum frælsu Føroyum. Skúlar, gransk­ing og økini kring land­ið, skulu ikki verða heft at olmussum og til­vild­ arligum avgerðum á løgtingi, men skulu hava møguleikar og fortreytir at menna seg á egnum beinum og at draga pening, fólk og íløgur til sín. Millum annað komu hesi uppskot fram frá fundar­fólki­ num: • Stættarmunurin í Føroyum økist í hvørjum – serliga millum fólk í útjaðaranum og í miðstaðarøkinum – og tí skulu útjavningarskipani­r setast í verk beinanvegin. • Størri kommunur kring alt landið skulu hava rásarúm at bjóða framkomnar bú­­ staðarmøguleikar, barna­ ansing, eldrarøkt, fjøl­broytt­ ar skúlar og mentanartilboð til tess at fáa útbúgvið fólk heimaftur til Føroya og stimbra íverksetarum at skapa nýtt í øllum økjum í Føroyum. • Endamálini fyri fólka­ skúl­ar, miðnámsskúlar og Fróðskaparsetrið skulu orðast heilt av nýggj­um í mun til altjóða avbjóð­ ingarnar. • Alt undirvísingartilfar í fólkaskúlanum skal verða føroyskt. • Játtanirnar til útbúgving og gransking skulu økjast munandi beinanvegin – Sitandi landsstýrissam­ gonga roynir helst at sleppa sum lættast, fyri síðani at lata eina seinni stjórn rudda upp, heldur Jógvan við Keldu »Tann ið ger øllum til vildar, ger ongum til vildar«, er gam­ alt, men kortini ikki minni veruligt í hesum døgum. Bæði í samgonguskjalinum hjá seinastu samgongu og hesari er stutt men sera greið orðing: »Kommunala sjálv­stýrið og ábyrgdin skulu styrkjast við greiðari skilnaði millum lands- og kommunuuppgávur«. Ofta er lættast politiskt at hopa undan og geva eftir fyri trýsti, hóast vitandi, at hetta fremur skilaloysi og gev­ur stórar trupulleikar í framtíðini, sum valla slepst úr. Sterkari kommunur Sum landsstýrismaður í komm­unumálum legði eg ikki færri enn tvær ferðir fyri á landsstýrisfundi at fáa framt samanleggingar av føroysku kommununum í størri umsitingarligar eind­ ir, og um ikki hetta kundi fremjast frívillugt, so innan 2009 at fáa hetta framt við løgtingslóg fyri at fáa sterkari kommunur. Orsøkin til at hetta er neyð­ ugt er, at kommunur uttan Tórshavnar og møguliga Klaksvíkar valla, fyri ikki at siga als ikki, hava møguleika at umsitia fleiri øki enn um­sitin verða ídag. At Norðoyggjar eru slopn­ ar í samstarv við Sunda kommunu á barna­vernd­ar­ økinum, og at sunnari partur av Suðuroynni nú fer undir ellis- og røktarheim uttan um norðara partin í oynni, har komandi 13 árini lutvíst verða rentu- og avdráttarfrí, vísir villskapin og visións­ loysi, at tað letur seg gera, áðrenn kommunurnar eru samanlagdar og størri linjur verða lagdar. Hetta er grundað á veik­ ar og visiónsleysar støðu­ takanir. Mótmælti Eg havi fleiri ferðir mótmælt á landsstýrisfundi, at tá tørvur er á peningi, tí inntøkusíðan á fíggjarlógini ikki røkkur, ella tá útreiðslusíðan er ov tung, at gjøld verða løgd á kommunur, eitt lítið dømi er bókasavns-gjaldingarbýtið, at útreiðslur bert verða lagd­ ar á ávíkavist kommunur og vinnulívið, fyri at fáa løg­ tingsfíggjarlógina at hanga saman og enntá at kalla hetta eina sparing. Her er talan um ábyrgdarloysi. Tað sum fer at henda í sam­band við t.d heimið í Suður­oy, at nú landskassin skal gjalda ávísan part og fíggja annan part, verður, at fleiri øki verða løgd út á kommunur og vinnulívið, fyri at løgtingsfíggjarlógin kann hanga saman. Hetta er og verður skeivur og ábyrgdarleysur politikkur, bert fyri lættast at sleppa und­ an veruliga at taka støðu, sum bera uppi. Við hesum roynir sitandi samgonga helst at sleppa sum lættast í løtuni, fyri síð­ ani at lata eina seinni stjórn rudda upp. Tjóðveldisflokkurin: Útbúgving og økismenning Tjóðveldis- ­flokkurin Løgtingsmaður Jógvan við Keldu