týsdagur 14. november 2000síða 13

Nr. 219 - 14. november 2000 25 24 Nr. 219 - 14. november 2000 Heðin Mortensen býráðslimur sambands- valevni til Tórshavnar býráð Heimasíðan: www.hemorten.com Tað er ikki bara ein heiður at vera høvuðs- staður. Tað hvílir eisini ein tung skylda á høv- uðsstaðarheitinum. Sit- andi samgonga hevur gjørt nógv burturúr at fríðka um býin. Sam- bandsflokkurin hevur havt formannin í byggi- og býarskipanarnevnd- ini seinastu árini. Eina- mest er tað miðbýurin, sum hevur notið væl av hesum, og hetta kunnu so øll frøast um, hóast hetta arbeiðið ongantíð verður liðugt. At fríðka um okkara høvuðsstað økir um trivnaðin hjá teimum, sum búgva her, men átti at verið til gleði fyri øll. Hetta arbeiðið skal sjálvandi halda fram, men nú skal eisini hugs- ast meira um útjaðara- økini. Tað er sera umráð- andi, tá tað ræður um fríðkan, at hvør einstak- ur borgari tekur ábyrgd- ina saman við kommun- uni. Vit kenna øll hug- takið um at sópa fyri egnum durum. Ung í arbeiði hava gjørt gøtur millum bý- lingar, og spælipláss eru gjørd og endurnýggjað. Og ætlanin er nú at koma longur út til teir ymsu býlingarnar við somu tiltøkum. Undir fríðkanina hoyrir eisini, at vegir verða hildnir reinir og vakrir. Høgni Djurhuus Valenvi sambandslistans í Tórshavnar Kommunu Grundarlagið fyri at fólk kunnu vinna sær eina inn- tøku her í Havnini, er at umstøðurnar til at seta virki á stovn her eru góðar. Al- ment virksemi er nógv her, serliga innan fyrisiting. Kommunan stykkjaði fyri nøkrum árum síðani út ymsar staðir í Havnini til Ídnaðarøki. Øll hesi grund- stykki eru nú seld, og tey flestu eru í nýtslu, tó í stór- an mun til fyrisiting og handilsvinnuna og í ov lítl- an mun framleiðsluvinnu. Tað er tí neyðugt at Havnar Kommuna nú stuðlar fram- leiðsluvinnuni. Fyrsti og besti møguleiki er nýggj útstykking av smáum grundstykkjum 1000 til 2000 fermetrar. Hesi skulu seljast til framleiðslu og handverkaravirki, so at tey fáa betur arbeiðsumstøður og ikki húsast, sum nú í ymsum hjallarum. Tað er uppaftur meiri umráðandi at hesi viðurskifti eru í lagi, nú oljuvinnan tekur seg upp her um Havnina. Fyri at skaffa sær nøkt- andi arbeiðsmegi er tað neyðugt at virkini hjálpa starvsfólki sínum við barnaansingini á sama hátt sum Føroya Tele roynir. Hetta gevur virkiseigaran- um betri møguleikar at velja sær sítt arbeiðsfólk og at starvfólkið kennir at ar- beiðsplássið hjálpir teimum í øðrum enn bert í tí fíggj- arliga. Eisini eru tað ar- beiðspláss, sum hava ser- ligan tørv viðvíkjandi barnaansing, t.d. Lands- sjúkrahúsið, har nógv fólk ganga í vaktum – eisini um náttina. Roynt varð í sjeyti árunum at byrja ein barna- ansingarstovn knýttan at sjúkrahúsinum, men hetta var ikki loyvt av lands- myndugleikunum tá. Men nú hevur kommunan á- byrgd av hesum økinum, og tí ber til í samarbeiði við ymisk virki og stovnar, at gera barnansingina so at hon er meiri hóskandi til arbeðsfólkið og stovnarnar. Rani Nolsøe Klaksvík Okkara siðaarvur skal verj- ast. Hetta hoyra vit ikki minst tá hátíðarligar røður vera hildnar, tá merkisdag- ar eru, ella politiskar visj- ónir skulu markerast. Veruleikin er tó tann, at alt ov lítið er gjørt á hesum øki her í Norðoyggjum. Ein útgrevstur bleiv gjørdur á Borðoyarvík í 1960’unum. Síðani er litíð og onki hent. Úti í Grøv finst ein vík- ingatoft. Hvussu nógv vita av, at har er eitt serstakt dømi um okkara fortíð? Norðoya Fornminnissavn er og eigur at verða eitt aktiv fyri okkara komm- unu, men sum er hevur tað ongar heimildir at røkja eina veruliga savnsupp- gávu. Klaksvíkar býráð skal hava ein skipaðan ment- unnarpolitikk, og hetta eig- ur eitt komandi býráð av álvara at arbeiða við. Ein partur av mentunnar- politikkinum, er at fáa lagt røkt og ábyrgd av eitt nú fornminnum undir komm- unala fyrisiting. Hetta er einasti máti at broyta nú- verandi støðu. Fornminni skulu hand- farast eftir fakligum for- treytum, men tey skulu eis- ini kunna gerast eitt aktiv fyri nútíðina. Eitt nú hevur víkingatíðin stórt virði aðrastaðni, ikki minst innan ferðavinnuna. Við at taka fakliga á- byrgd, kunnu vit tilføra for- vitnisligt tilfar til okkum sjálvi og ikki minni til ferðavinnuna. Soleiðis menna vit eisini Klaks- víkina og Norðoyggjar sum heild menturnaliga. Hví skulu vit sova á gull- inum, tá siðaarvurin eigur at verða eitt aktiv fyri lok- alsamfelagið? Hans Biskopstø valevni hjá Fólka- flokkinum Fyri einum ári síðani var hugskot frammi um slíka støð inni á Sundi. Frá aldagamlari tíð vita menn um, at tey mineralir, sum finnast í sjógvi, eru lekjandi. Fyrr var eisini vanligt at nýta sjógv í heima- ráðum til at lekja sjúkur av ymiskum slagi, so sum giktsjúkur, húð- sjúkur o.a. Gomlu rómverjarnir brúktu – og Miðalhavs- londini brúka tann dag í dag – baðstovu við heit- um sjógvi til at bøta um heilsuna. At økið inni á Sundi er áhugavert, kemst av, at har liggur motorverkið hjá S.E.V. Og um tað tekniskt og økonomiskt letur seg gera at nýta spill- ella avlopshitan frá verkinum til upphiting av baði við heitum streymasjógvi og gos- baði, so eru karmar skaptir fyri eini heilsu- bótarmiðstøð, sum antin kann leggjast inni á Sundi ella beint hinu- megin fjørðin á Kald- bakslandinum. Hetta er eitt stórmál, sum hugskotsstillarar og MBF arbeiða víðari við. Býráðið og S.E.V. halda málið vera áhuga- vert og stuðla, at fram- haldandi kanningar verða gjørdar. Her er talan um skilagóða nýtslu av spillorku til heilsubøtandi endamál. Fólkaflokkurin stuðlar hesum tiltaki. Fríðkan av býnum Heilsubótar- miðstøð Skulu vit sova á gullinum? Betri vinnu- og virkismøgu- leikar geva betri barnansing Johan Mortensen Valevni hjá Tjóðveldis- flokkinum Ellindur Patursson, Andrea Árting Sigurð Joensen, Nólsoyar Páll, S.J. Mykines, W Heinesen, Jó- annes Patursson, Liffa Gre- goriussen, Karsten Hoydal, Mitens, Emil J Thomsen, Hanus V Høgadalsá, Heðin Brú, Rasmus Eff- ersøe, Janus Djurhuus, John Dam, Símun Av Skarði, D J Vilhelm, Zac- haris Á Skipafelagnum, Jo- han Í Hoyvík, Martin Joen- sen, H A Djurhuus, Marius Johannesen, Janus Kam- ban, Regin Dahl, Eiler Jac- obsen, Agga Í Garðastovu, Verland Johannesen, Ruth Smith, Próst Dahl, Victor Danielsen, Jákup í Jákups- stovu, Malmberg Simon- sen, Magnus Heinason, Hans Pauli Johannesen, Tommy Arge, Hanus Debes Joensen, Páll Nolsøe, Bona, Símun Hansen Jens Pauli Heinesen, Kristian Matrass, Ólavur Mikkelsen Garðamenninir, Esmar Fuglø, Ove Joensen, Mar- tin Holm, Kjartan Mohr, Magnus Á Kamarinum, Leif Mohr, Pauli Dahl, Poul Hansen, Kvívíks Tummas, Siegfred Skaale, Ólavur Á Heygum, M S Við Stein, H J Højgaard, Andrew Sloan, Óla Jákup Jensen, Chr H Jacobsen, JF Kjølbro, Alfred Dahl, Napoleon Á Glyvrum, Kaj Johannesen, DP Danielsen, Ovi Mikk- elsen, Johan Weyhe, Zahle, Odfríður Haraldsen, Eiden Muller, Malla Jacobsen, Napoleon Djurhuus, Niels Juel Arge, Kristin Í Geil, Petur Alberg, N J Morten- sen, Maria Eide, Poul F… .. Øll hesi bygdu land. Gerð tú nú tína skyldu við at velja Tjóðveldis- flokkin til Býráðsvalið í Tórshavn. Nú er tað Tú! VIÐMERKINGAR Tórhallur Áslaksson valevni Tjó›veldisflokksins Í barnagar›i ynski eg, at sleppa at ganga beinan veg, men har er ikki pláss fyri mær, so eg kann ikki fylgjast vi› tær! Or›ini sang Hjørdis Jo- hansen fyri nógvum árum sí›ani, men sang- urin er framvegis líka aktuellur, ella uppaftur meira aktuellur í dag. Foreldur vilja hava fleiri barnagar›ar, kommunan roynir at loysa plásstroti›, lands- st‡ ri› vil bert lata kommununa ger›a íløgur fyri eitt ávíst krónutal og sjálvt um Tórshavnar b‡ - rá›, undir lei›slu tjó›- veldisfloksins, hevur økt tali› á ansingarplássum vi› 400, eru 400 børn í sama tí›arskei›i komin afturat á bí›ilistan. Er hettar skrúvan uttan enda ella hvat? Hvussu kann b‡ rá›i› útvega nokk av ansing- arplássum, kann b‡ rá›i ger›a hettar einsamalt ella eru fleiri i› skulu ver›a felags um at útvega ansingarplássini. Sjálvur haldi eg ta› ver›a gott hugskot at størri arbei›s- pláss ella samtøk fáa loyvi at ger›a barnagar›- ar, men Tórshavnar b‡ rá› má hava umsjón og eftirlit vi› at hølisvi›ur- skifti og pedagogiska innihaldi› eru á tí stø›i hesi eiga at ver›a. Set tí X vi› eitt av valevnunum á lista E, t.d meg Barnagar›ar VIÐMERKINGAR Hví eri eg uppstilla›ur? Snorri Fjallsbak, tjó›veldisma›ur, valevni til kommunuvali› í Tórshavnar kommunu Fyri nøkrum árum sí›an var eg á politiskum fundi í Útvarpshøllini. Brádliga kendi eg á mær, at ta› eisini var mín skyld, at danir enn rá›a í Føroyum. Lova›i, at eg skuldi gera ta›, sum eg kundi, at loysa Føroyar úr donskum hafti, og ta› helt eg meg best gera vi› at melda meg til arbei›is í Tjó›veldisflokkinnum. Tá i› eg upp til hetta b‡ rá›svali› ver›i bi›in at stilla upp fyri flokkin, taki eg ta› sum ein part av ar- bei›num fyri Tjó›veldin- um, tí vinna vit Havnina, vinna vit eisini landi›. Eg haldi, at vit hesa fer› skulu n‡ ta b‡ rá›svali› at signalera til Føroya Lands- st‡ ri: Vit tola ikki longur danskt vald, vit vilja halda lei›ina framá móti full- veldinum og loysingini! Nú mátti ta› sta›i› øllum greitt, at Poul Nyrup Ras- mussen aldri fer at skriva undir avtalu, har Danmørk vi›urkennir Føroyar sum fullveldis tjó›. Ei heldur nakar annar danskur for- sætisrá›harri. Samrá›ing- arlei›in er roynd, hon førir aldri á mál. Vit mugu sjálvi loysa. Seti› krossin vi› lista E. So nógv gó› fólk hava longu lova› so nógv gott, at einki er eftir hjá mær at lova, einki anna› enn at eg arbei›i í alvára fyri komm- ununi og fólkinum, fram- haldandi fyri landinum og flokkinum. Páll Petersen, b‡ rá›slimur Eg skal ikki her koma og taka naka› frá tær og tínari grein í Sosialinum 31. okt. 2000, tó má eg koma vi› eini lítlari vi›merking. Tú skrivar um ein borgara á Hamrinum á Argjum sum hev›i eitt lesarabræv um vegin ni›an á Hamarin, har hann greiddi frá hvussu ringur vegurin var. Undirrita›i las sjálvur brævi›, meg eg kann vissa Sakaris Hansen, allar borgarar á Hamrinum og a›rasta›ni vi›, at hetta lesarabrævi› var ikki orsøkin til at vegurin bleiv asfaltera›ur, tí hetta arbei›i› var avgjørt framm- anundan í Teknisku nevnd, at arbei›i so bleiv gjørt eina viku eftir at onkur hev› i skriva› um ta› í blø›unum, ta› var av berari tilvild. Fyri greinskrivaran hevur lesarabrævi› veri› skriva› í rættari løtu, tí ta› kann tykjast, fyri uttanfyristand- andi, sum um at bræv hans- ara setti gongd á máli›. Eg siti sjálvur í Teknisku nevnd og kenni væl til hetta máli›. Nevnast kann eisini, at onnur mál vi›víkjandi Hamarinum, sum Argja kommuna ongantí› fekk gjørt, eisini vór›u samtykt. Maria á Dul, valevni Fólkafloksins Bussar út har fólki b‡ r og tørvurin er. Sum ein, i› hevur roynt ta› at búgva sjálv fimta 1 (ein) heilan kilometur frá næsta bussste›giplássi, kenni eg til fulnar trupul- leikan av, at Busslei›in ikki er ment í takt vi› at b‡ urin er vaksin. Fólkaflokkurin vil, um hann fær ávirkan aftaná b‡ rá›svali›, arbei›a fyri at endursko›a Busslei›- ina, solei›is at bussarnir koma út til tey øki, sum í dag onki busssamband hava. Hetta er partur av at menna b‡ lingsum- hvørvini. Seti› tí X vi› Fólka- flokkin til b‡ rá›svali› komandi. Leivur Hansen, borgarstjóri Sjúr›ur Poulsen sóknast í fyrispurningi til mín í blø›unum eftir, nær fari› ver›ur undir at brei›ka “ tann stubban av vegi, i› eftir er frá brúnni um Rættará eystanfyri Vesturkirkjuna og ni›an í Frælsa vegin” . Svari› er, at sambært ra›festingunum hjá teknisku fyrisiting kommununnar er ætlanin - um tekniska nevnd og b‡ rá›i› annars sum heild tekur undir vi› tí - at fremja arbei›i› næsta ár. Landavegurin Busslei›in Til mín gó›a vin Sakaris Hansen Dan Nielsen, virkandi borgarstjóri, valevni á samgongu- listanum – Lista A Eins og fleiri a›rar komm- unur í landinum hevur Tvøroyri nógva skuld at dragast vi›. Fyri at koma burturúr hesum so skjótt sum gjør- ligt, er rættuliga stórur partur at skattainntøkuni farin til at gjalda lán ni›ur vi›. Hetta tal hevur veri› umlei› 16 milliónir sein- astu 4 árini. Trey›ugt so tá nógv fer til avdráttir og rentur, so ver›ur okkurt at liggja á láni, ella útskoti eitt sindur. Tó eru glottar fyri framan, tí nú munar rættuliga. Tá ta› tykist sum ivamál eru um hvør skuldin hjá Tvøroyrar Kommunu er, ver›ur tí komi› vi› fylgj- andi uppl‡ singum borg- arunum til kunningar: Taka vit ári› 1995 sum eina byrjan, skylda›i kommunan 170 milliónir. Vi› árslok 2000 ver›ur skuldin ni›ri á 130 milliónum. T. v. s., at ni›urgoldnar eru 40 milli- ónir seinastu 5 árini. Taka vit so ta ætla›u saneringina uppá umlei› 23 milliónir, ver›ur skuldin at ligga um 108 milliónur vi› árslok 2000. Fara vit so 4 ár fram í tí›ina t. v. s. árslok 2004, ver›ur mett at skuldin liggur eitt sta› ímillum 60 og 70 milliónir. At Tvøroyrar Kommuna hevur goldi› so nógv ni›ur av skuldini, hevur ikki veri› uttan avlei›ingar fyri tann einstaka borgaran. Vit hava havt 23 % í skatti - eitt ta› hægsta í landinum. Í fjør settu vit tó procenti› ni›ur á 22,5 %. Hetta gó›tók landsst‡ ri›. Uppskot er frammi um at var›veita ver›andi skatta- procent, me›an barnafrá- drátturin ver›ur naka› hægri enn seinasta ár. Hetta ver›ur gjørt í tí treysti, at kommunan heldur enn feg- in vil hava ungar familjur at flyta til Tvøroyrar, og tí vera vi›, saman vi› ver›- andi borgarum at mynda framgongdina i› er í bygdini. Framgongdin sæst vi› at fólkatali er vaksandi aftur. Pr. 30.9.2000, búgva 1829 fólk í kommununi. Kommunuskuldin munandi minka›