týsdagur 14. november 2000síða 14

Nr. 219 - 14. november 2000 27 26 Nr. 219 - 14. november 2000 Katrin Dahl býráðslimur Eftir at hava sitið sum bý- ráðslimur í Tórshavnar kommunu í tólv ár, havi eg tikið ta støðu ikki at stilla uppaftur til komandi val. Hetta, lutvíst tí eg haldi at tólv ár aktivt í politikki er nóg mikið, her átti at verið eitt hámark, eingin skuldi sloppið at sitið í býráði ella á tingi í meira enn tólv ár í senn. Eisini er tað vegna aldur og av privatum orsøk- um at eg ikki stilli uppaftur. Eg fari at takka øllum teimum, sum hava stuðlað meg, bæði til valini og í mínum arbeiði sum býráðs- limur, har eg altíð havi fingið positivan stuðul frá veljarunum. Eisini fari eg at takka teimum starvsfólkunum í býráðsumsitingini, sum eg havi samstarvast við. Tað er ikki altíð lætt at starvast saman við politikkarum, men uttan gott samstarv við umsitingina hevði lítið komið burturúr. Hjartaliga takk fyri hesa tíðina, altíð hjálpsom, altíð góð at heita á og altíð góð í ráðum. Samstarvið við tykkum fari eg at sakna. Hetta hevur verið ein áhugaverd tíð, sum eg ikki vildi verið fyri uttan. Sum aktivur politikkari fært tú nógv, men mást eis- ini geva nógv. Val stendur fyri durum, fleiri nýggj andlit verða at síggja í býráðnum eftir valið, við tað at vit eru fýra, sum ikki stilla uppaftur, og helst hevði tað verið gagn- ligt, um fleiri blivu útskift. Vit hava brúk fyri nýggjum kveistrum. Tann politikkur, sum listi A hevur staðið fyri hesi seinastu mongu árini, hevur verið til stórt gagn fyri høvuðsstaðin. Vit eiga ein reinan og vakran bý, ein bý, har fólk trívast og eru góð við, ein høvuðsstað, sum vit kunnu vera stolt av. Men stórar uppgávur liggja fyri framman. Býurin stendur fyri stórum avbjóð- ingum. Oljuvinnan krevur sítt á øllum økjum. Møgu- leikarnir hjá ferðavinnuni mugu útbyggjast. Umráð- andi er at halda áfram við útbyggingini á tí sosiala, tí mentunnarliga og tí tekn- iska økinum, samstundis sum tað má førast ein skyn- samur fíggjarpolitikkur. Á lista A eru 17 dugnalig valevni, sum vilja halda áfram við sama útbygging- arpolitikki, sum listi A hevur staðið og stendur fyir. Her eru fólk, kvinnur og menn, við stórum týdning- armiklum lívsroyndum. Fólk, sum hava drúgvar royndir í vinnulívinum, í ferðavinnuni, á mentunar og sosiala økinu m sum hava gott innlit í fíggjar- viðurskifti. Tí fari eg at mæla til, at um tú vilt høvuðsstaðnum væl, so set krossin við lista A ella eitt av valevnunum á lista A til býráðsvalið 21. november. Hetta fyri at tryggja Havnini eina góða og trygga framtíð inn í hesa øldina. Andrea Eldevig Valevni til Fuglafjarðar Býráð Aftur einaferð stendur val til býráðið fyri stavn, og hvør í sínum lagið roynir at tekkjast veljarunum, og vil eg her seta upp nakrar hugsanir, eg havi sett mær, nú eg eri eitt valevni til komandi býráðsval. Havi mangan hugsað um, hvussu valevni og sitandi býráðslimir, kunnu siga frá, hvat teir vilja gera fyri borgararnar í kommununi, og mangan ásanna, at tað mangan lekur millum orð og gerðir, og tí vil eg heldur ikki her geva nøkrum nakað lyfti um, hvat eg vil gera, um eg verði vald inn í komandi býráð. Fyrsta hugsjón mín er, at eg vil arbeiða fyri einari kommunu, íð er samansett av trimum bygdum, har hvør einasti borgari er við til at gjalda til heildina, og tí hava rætt til at fáa sín ágóða av heildarkøkuni, íð býráðslimirnir eru settir at skera sundur, so øll kunnu njóta av hesi køku. Vit hava eina virkna kommunu, íð dagliga krev- ur eina skilagóða umsiting, og hava vit ein starvsfólka- bólk, íð ger sítt til, at kommunan kann røkja tær uppgávur, sum henni er álagt, og vil tað tí verða ein treyt, at kommunupolitikk- ararnir gera karmarnar so góðar sum møguleiki, sam- stundis sum teir hava eitt vaki eyga við, at tilfeingið, kommuna hevur at ráða yvir, verður nýtt so skila- gott, sum møguligt. Við hesum í huga verða kommunupolitikkararnir noyddir at umsita ogn fólksins við skynsemi, og syrgja fyri, at kommunan er ein kommuna, har allir borgararnir fáa tann ágóð- an, íð teimum tilkemur. Á tí sociala økinum hava vit í dag eina góða skipan, bæði á barnaøkinum og eldraøkinum, treyðugt so, at ikki kundi verði møgu- leiki at gera tað betur, og í øllum førum halda støðið, so øll, íð brúk hava fyri tí, og hava virkisfýsni, kunnu gera brúk av sínum evnum á arbeiðsøkjum og frítíðar- økjum, og fáa møguleikar til hetta. Vit hava eina kommunu, íð hevur tikið væl ímóti og stuðla væl á mentanarøkin- um, og eigur hesin parturin eisini at verða stuðlaður í tann mun, kommunan hev- ur fíggjarkarmar til tess, tí nógvir møguleikar liggja á láni enn, og kundu óiva komi betur til sín rætt. Á umhvørvisøkinum er kommunan eisini væl við, men enn restar nakað, og eru hetta viðurskifti, kommunan eisini má taka sær meir av, so íbúgvar og virksemi kunnu liva í einum umhvørvið, nútíðar samfelagið krevur, so inntøkumøguleikarnir hjá borgarum og kommunu kunnu gerast teir bestu, og hervið eisini kunnu gera nakað fyri borgaran í kommununi. Búðstaðarviðurskiftini eiga eisini at gerast so umhvørvisvinarlig, bæði við bústaðarøkjum og at- komumøguleikum, at borg- arin kann føla seg tryggan at búleikast í kommununi. Skúla- og fríðtíðarvirk- semi í kommununi eiga at verða so gott, hetta kann gerast, og eigur kommunan at gera karmarnar so rúm- ligar, so øll hava møguleik- ar at virka og nýta hesar møguleikar. Her kundi verði nevnt fleiri møguleikar, men sum fyrr nevnt, so eru treytirnar tær, at møguleikarnir eru skaptir fyri tí fíggjarliga, eins og tað verða sett fólk, íð duga at umsita ong og tilfeingi, borgarin hevur litið teimum í hendi, og tá kann veruleiki verða aftan- fyri lyftini. Gott val. Schumann Hjaltalin býráðslimur. Valevni fyri Sambandsflokkin Næstsíðsta býráðsval var beint aftaná lagnu- dagin tann 6. oktober 1992 tá mest sum alt her í landinum vendist á høvdi. Kommunur vóru settar undir umsitng, skatta- prosentið fór heilt uppí topp. Táverð- andi landsstýri álegði kommununum, at seta eitt skattaprosent mill- um 16 og 23 %. Fólk í hópatali misti arbeiðið, eins og nógv fólk fluttu av landinum. Fólk vóru rikin frá hús og heimi við hamarslagi í Fúta- rættinum. Alt virksemi steðgaði mestsum upp. Tað sokallaða komun- ala sjálvstýrið ella tann kommunali sjálvavgerð- arrætturin var burtur. Fíggjarætlanir sum kommununar høvdu lagt, vóru skúgvaðar til viks. Komunala eftirlitið hjá landsstýrinum skuldi nú nærmast stýra kom- ununum, hetta eftirlitið, sum hevði givið loyvið til allar lántøkunar sum kommununar høvdu tikið, nú var ov seint. Men verðuleikin var so har. Her máttu allar góðar kreftir bróta upp um armar og so var farið til verka á nýggjárinum í 93. Nógv av tí arbeiði sum var neyðugt at gera var útsett, fólk vóru søgd úr starvi og tey, sum vóru eftir máttu renna skjótari. Rational- iseringar og sparingar vóru gjørdar og neyðugt var at klára seg við minni peningi. Mestsum ongar íløgur vóru gjørdar. Eftir tað mest báldrutu tíðarskeiði í nýggjari tí, hevur tað eydnast okk- um at svara øllum skild- um, sum kommunan hevur. Virksemi í kommun- uni er í dag økt soleið- is, at tað í dag er arbeiði til allar hendur, men tá ringast stóð til var arbeiðsloysið um 25 %. Við tí sum her er nevnt kunnu vit ikki leggja okkum afturá og rokna við, at nú er alt í fínsta lagi, tað eru enn nógvir trupuleikar á vegnum, sum skulu loysast og hetta verður ikki loyst av sær sjávum. Ása Olsen, valevni hjá Sjálvstýris- flokkinum í Suðurstreym Eftir at býráðsvalið verður tann 21. novem- ber, lat okkum so líta eitt sindur aftur um bak. Somu politikarir, ið í dag fylla bløðini við alskyns vallyftum til komandi býráðsval, gjørdu tað sama bæði í 1992 og í 1996. Hvat hevur so forða teimum hesi árini í at halda givin lyftir, tá ið teir enn einaferð mugu útaftur til veljaran við somu pa- tentloysnum. Um vit hyggja at inn- tøkuni hjá kommununi hesi seinastu fýra árini, so kann ikki sigast annað enn, at vit hava havt uppgangstíðir við hægri og hægri inntøku á hvørjum ári. Tí er tað sera tankavekjandi at lesa, hvussu nógv boð uppá loysnir, sitandi býráðslimir skriva um í bløðunum, á barnaans- ingar- og eldra økinum, nú tað aftur stundar til býráðsval. Tíverri strekkja hesi lyftir teir nú koma við neyvan longur, enn und- anfarin valskeið, tí í roynd og veru er tað langt frá, at koma við boðum uppá hvussu tingini kunnu loysast, og í veruleikanum at loysa trupulleikarnar. Kann vera at tað skuldi verið býráðsval oftari, tí tað tykist sum tað fær allar sitandi býráðslimir til at leggja høvdið í blot, fyri at vísa á loysnir, ið nøkta tørv- in, so møguliga ein ikki bert hevur boð uppá, hvussu tingini skulu gerast í skrift, men í verki. Býráðslimur í 12 ár Hellur/Kambsdalur /Fuglafjørður Tað verður tikið til, at veljarin er stuttmintur Meðan vit bíða VIÐMERKINGAR Marjus Dam, løgtingsma›ur 1,7 millión gjørdist til 100 milliónir eftir hæli - óney›ugt Kvettingarsamgongan hevur ein trupulleika aft- urat - gjaldsjavnahall. Peningur floymir nú skeiva vegin. Vit keypa fyri meira uttanlanda enn vit útflyta. Brimil - møguliga or- søkin til halli›: • Ólavur Halgi var› seld- ur fyri 1,7 milliónir krón- ur. • Ætlanin var ísta›in at fáa eitt vaktarskip fyri einar 20 milliónir krónur - og Nólsoyar Páll var› keyptur. Hann kom ong- antí› at sigla - og endur- gjald var› fingi› fyri keyp av skipinum frá franska klassanum. • Sí›an skuldi eitt n‡ tt vaktarskip byggjast fyri 40 milliónir. Ta› mátti fyri alt í ver›ini ikki byggjast í Føroyum - men heldur ikki har ta› kundi byggjast bíligast. • Ta› var› tí bygt Noregi og kostar umlei› 100 milliónir krónur. Ta › liggur bundi› vi› norska kei - og bjargar ongum. Ta› er helst eitt gott og snotiligt skip. - ta› vilja vit vóna - tí ta› kostar nærum sum n‡ ggjasti rækjutrolari okkara. Sambandsfloksins loysn: Sambandsflokkur- in tók undir vi› eini skilagó›ari loysn, nevni- liga at n‡ ta Beskytteren, i› vit fingu fyri at kalla onki. Men av tí, at talan var um danskt skip, var hendan loysn avskriva › av loysingarsamgonguni. • Um okkara loysn var vald, høvdu vit havt eitt gott og bíligt vaktar og bjargingarskip! • Onki gjaldsjavnahall hev›i veri›. • Sambandsloysnin hev› i nú veri› ein gó› loysn- sum vanligt. • Loysingarpolitikkur vísir ta› altí› í tølum, tá 1-2 ár eru li›in. Gjaldsjavnahall! VIÐMERKINGAR Gunnar Mohr valevni til Tórshavnar b‡ rá› Fyri umlei› 20 árum sí›ani var stórt óskil innan h‡ ruvognskoyringini í Havn. Ta› var veruliga so gali›, at tilverugrundalagi› hjá kvinnum og monnum, i› høvdu taxakoyring sum livibrey›, var álvarsliga hótt av framíhjá- og ítriv- koyring hjá persónum, sum ikki hoyrdu heima á hesum arbei›søki. Av teimum kanska 100 “ taxabilum” , sum koyrdu í Havn, var minni enn helvtin h‡ ru- vognar í veriligum t‡ dn- ingi. Til alla lukku var› hetta óskili› “ rudda› av bor›in- um” , og skipa› vi›urskifti fingin í lag vi› regluger› millum Tórshavnar b‡ rá› og H‡ rivognsfelagi›, sum í dag hevur tilverustø›i til uml. 50 taxabilar. Í seinastuni hevur ta› víst seg, at “ hol” er komi› í galdandi regluger›, vi› ta› at minibussar (10 pers.), sum ikki eru umrøddir í galdandi regluger›, eru komnir inn á øki› h‡ ru- vognskoyring, og eisini koyra bilar sum ikki eru heimahoyrandi í Tórs- havnar Kommunu, hetta kann elva til avla›ing og óheppnar avlei›ingar mót- vegis andanum í skipanini. Fyri at fáa arbei›sum- stø›urnar hjá h‡ rivogns- koyrarum í trygga legu, má eitt komandi b‡ rá› -h‡ ru- vognsnevndin- og H‡ ri- vognsfelagi› so skjótt sum gjørligt taka stig til eina a jourføring av galdandi regluger›. Ein sunnur politikkur í sunnum b‡ i. Olga Østerø valevni Sambandsfloksins Tá eg var› spurd, um eg vildi stilla upp til b‡ - rá›svali› fyri Sambands- flokkin, fór eg at hugsa um, hvat manglar í okkara kommunu, og hvat i› kann gerast betri. Ta› er umrá›andi, at ein b‡ ur, sum Klaksvíkin, hev- ur vælskipa›a fer›slu, og at vegir og gongubreytir eru í gó›um standi. Sum koyrilærari, sær ein ymiskt i› kundi veri› ø›r- vísi. Vánalig vegastrekki Nøkur vegastrekki eru ógvuliga vánalig. Av og á ver›ur koyrt naka› av as- falti í holini, men eftir stutt- ari tí› er sama skili› aftur. Sum dømi kann nevnast Árnafjør›ur. Har er vegurin so vánaligur, at ein hevur lítlan hug at koyra gjøgnum bygdina, og ta› er als ikki gott fyri bilarnar. Ta› er nógv fer›sla gjøgnum bygdina, tí har eru tvey ar- bei›spláss, sum fólk koyra til og frá. Gongubreytir Hyggur ein at gongubreyt- unum, so sær ta› ikki gott út. Nógvasta›ni er eingin kantur, og gongubreytin er ájavnt vi› koyrivegin. Hetta er vandamiki›, tí tá trong- ligt er, koyra bilarnir inn á gongubreytina, og mangan vi› nógvari fer›. Nógvar gongubreytir eru ikki asfaltera›ar, og tá ta› regnar, gerast stórir hyljar. Hetta kunnu vit ikki bjó›a fótgangarunum. Í nøkrum stø›um er trupult at koma fram vi› koyristólum. Ta› manglar at fella ni›ur í kantin á gongubreytini. Ta› er í heila tiki› sera trupult ella ógjørligt hjá fólki í koyri- stóli at koma inn í handlar og onnur almenn stø› í kommununi. Men ta› mest vanda- mikla eru tey vegastrekki, har als eingin gongubreyt er. Sum dømi kann nevnast Gar›avegurin, su›ureftir fram vi› Sjómansskúlan- um. Børn, sum ganga til og frá skúla vita ikki, hvar tey skulu ver›a á vegnum. Vit eiga tí at fara undir at gera gongubreytir, har ta› manglar. Har gongubreytir eru, skulu tær asfalterast og kantar gerast. Fer›slufor›ingar Sum kunnugt ver›ur koyrivegurin eisini n‡ ttur til spælipláss. Í økjum, har ungar familjur búgva, er hetta ein trupuleiki. Fyri at bøta um trygdina hjá børnunum, eiga fleiri fer›slufor›ingar at ver› a lagdar út. Her eru fleiri møguleikar. Ta› kunnu vera bungur úr asfalti, sum vit síggja ta› á Mylnugøtu. Tær fáast eisini í litum. Uttanlands sær ein ofta fer›slufor›ingar sum blómukassar. Eg haldi, at best er, um tey sum búgva í økinum eru vi› at taka stø›u til, hvat slag av fer›slufor›ing, i› n‡ tast skal. Ynski frá for- eldrum um fer›slufor›ing- ar eiga at fáa sakliga vi›- ger› í b‡ rá›num. Krossvegurin vi› Posthúsi› Nógv hevur veri› tosa› um krossvegin vi› posthúsi›, har álvarslig óhapp hava veri›. Vit vita, at ta› mangan ver›ur koyrt vi› nógvari fer›, og nógvir bilførarar hava ótta á sær, tá teir koyra gjøgnum krossvegin. Ein rundkoyring hev› i hjálpt væl. Bí›ití›in gjørd- ist munandi styttri, og bil- førarar vóru noyddir at minka fer›ina, tá teir nærk- a›ust. Fer›slan í hesum økinum gjørdist munandi tryggari. Eg havi í stuttum nevnt nøkur vi›urskifti í sam- bandi vi› koyrivegir, gongubreytir og fer›slu í b‡ num, sum eg kundi hugsa› mær, at komandi b‡ rá› tekur upp og ger naka› vi›. Gott val. H‡ruvognsskipanin í Havn Vegir, gongubreytir og fer›sla Súni í Hjøllum, bygdará›slimur Seinnu árini hava nakrar kommunur vetrarfri›a› bøin. Ta› merkir, at kommunan skal gjalda ávísa upphædd fyri at sey›urin ikki skal koma á bøin um veturin. Spurningurin hevur onkuntí› veri› umrøddur í bygdará›num í Nes kommunu, men av tí at nógv er at brúka pening til, so hevur hetta máli› ikki veri› ra›fest framm- arlaga. Ein leyslig meting vísir, at kommunan kem- ur at gjalda gó›ar 3 mió. krónur fyri at loysa máli›. Havandi fíggjarligu stø›una í kommununi í huga, so er tí›in nú kom- in til at loysa máli›. Loyvi mær tí at skjóta upp, at máli› ver›ur loyst solei›is, at kommunan í 3 ár setur av 1 mió. krónur um ári›. Sostatt ver›ur máli› loyst innan rími- liga tí› og uttan at ver›a alt ov tyngjandi fíggjar- liga. Úr ø›rum kommunum frættist, at úrsliti› av vetrafri›ingini hevur ver- i› gott, tí borgarar hava havt nógv betri møgu- leika at frí›ka um ogn sína. Nes kommuna hevur ikki brúkt nógvan pening til frí›kan. Á fíggjarætl- anunum plaga at standa eini 70-80.000 krónur, sum sjáldan hava veri› brúktar. Vónandi fer at ver›a vilji og orka í n‡ valda bygdará›num til at geva hesum málinum størri ans. Vetrarfri›ing í Nes kommunu Álvur Kirke valevni á lista Mi›floksins til b‡ rá›svali› Hví standa so nógvar íbú›ir tómar ? Íbú›arney›in í Tórshavn- ar kommunu er stór. Hetta er ikki nakar n‡ ggjur trup- ulleiki. Sama skili› hevur veri› í mong ár. Altí›, tá nóg miki› er av arbei›i, er íbú›artrot í Havn. Nógvar gó›ar kreftir tosa og skriva um, at her má naka› gerast, og nógv eru uppskotini. Vit vita, at tørvurin er stórur. Og tørvur er á íbú›um bæ›i til ung og eldri, og til frísk og breka›. Øll vita, at á psykiatrisku deild á Landssjúkrahúsin- um eru fólk, sum høvdu veri› útskriva›, um tey høvda nakra sta›ni at fari›. Menningartarna›, rørslu- breka› og onnur tørva íbú›ir. Um onkur er so heppin, at fáa eina íbú›, so er prísurin sera høgur, - og tey, sum heldur vilja byggja ella keypa hús, fáa eisini at vita, at prísurin er omanfyri ta›, sum vanlig fólk orka at gjalda. Hetta ljó›ar ikki so gott, - men her er kanska ein vón. Tey flestu vita, at í Havn standa nógvar tómar íbú›ir og nógv tóm verilsi, sum eigararnar ikki vilja leiga út, mest orsaka av, at leigu- inntøkur ver›a skatta›ar so hart, at ta› ikki loysir seg at leiga út. Ta› má bera til at skatta leiguinntøkur solei›is, at húsaeigarar fáa hug til at leiga út. Skattamál er landsmál, men kommunan má kunna ávirka skatta- myndugleikarnar, so loysn fæst á hesum máli. Ta› hev›i veri› ein stór hjálp, um øll tey tómu verilsini, og allar tær tómu íbú›irnar í Havn vór›u útleiga›. Størri útbo›i› er, lægri ver›ur prísurin, og minni skattur á leiguinntøkunum, merkir eisini lægri leigu. Ta› er ikki rætt at noy› a fólk at leiga tómar íbú›ir út, men eg ivist ikki í, at um leiguinntøkur vóru skattar lagaligari, hev›i hetta gjørt stóran mun. Fleiri høvdu fingi› eina íbú›, og bíligari hev›i veri› at leiga. Íbú›arney›in í Havn