mikudagur 1. februar 2006síða 6

6 Nr. 23 - 1. februar 2006 Hesi bæði seinastu árini er tað vorðið tyngri at liva hjá fólki við teimum heilt lágu lønum LIVISTØðIð Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Hesi bæði seinastu árini er tað blivið torførari hjá før- oyingum við lágari løn, at fáa endaranar at røkka sam- an. Tað vísir ein útrokning, sum landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, Bárður Niel- sen, hevur gjørt. Útrokningin er gjørd, tí Høgni Hoydal, løgtings- maður, hevur spurt hann, hvussu skatta- og avgjalds- politikkurin hjá samgong- uni hevur ávirkað livistøðið hjá ymsum føroyingum. Sum dømi hevur Høgni Hoydal tikið eitt fólk í Vági og eitt fólk í Skopun við eini inntøku upp á 170.000 krónur og eitt fólk í Havn við eini inntøku upp á 600.000 krónur. Høgni Hoydal vísir á, at hevði samgongan fylgt av- taluni í nógv umrødda und- irskjalinum, hon gjørdi, tá ið hon varð skipað, hevði eitt fólk í Vági og Skopun við eini inntøku upp á 170.000 krónur um árið, skula goldið 2.811 krónur meiri í skatti í ár, enn tað gjørdi í 2004. Hinvegin hevði eitt fólk í Havn við eini inntøku upp á 600.000 krónur um árið, sloppið góðar 38.000 krón- ur lættari í skatti í ár, enn tað gjørdi í 2004. Órættvís mynd Men Bárður Nielsen vísir á, at hetta gevur eina skeiva mynd av gongdini, tí tær heilt lágu inntøkurnar hava fingið størri lætta enn so. Veruliga gongdin er, at eitt fólk í Vági við eini inn- tøku upp á 170.000 krónur, kemur at betala 89 krónur minni í skatti í ár, enn tað gjørdi í 2004. Men eitt fólk í Skopun við eini inntøku uppá 170.000 krónur, skal rinda 271 krónur meiri í skatti í ár, enn tað gjørdi í 2004. Hinvegin skal eitt fólk við eini inntøku upp á 600.000 krónr í Havn at rinda 10.509 krónur minni í skatti í ár, enn tað gjørdi í 2003, sigur Bárður Nielsen. Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum vísir á, at kommunuskatturin er pro- portionalur. Tað merkir, at sama prosent verður goldið í kommunuskatti av inntøk- uni, sama hvussu høg inn- tøkan er. Hinvegin er lands- skatturin progressivur. Tað merkir, at prosentið, sum skal gjaldast í landsskatti, hækkar, so hvørt sum inn- tøkan hækkar. Hann sigur, at nú er mun- urin rættiliga stórur og so- statt rinda tær lágu inntøk- urnar lutfalsliga væl minni í landsskatti enn miðalinn- tøkur. - Tí er tað vorðið ógjør- ligt at geva lætta í lands- skattinum, har tær lægstu inntøkurnar fáa størsta lætt- an. Landsstýrismaðurin vísir eisini á, at verður roknað við eini inntøku upp á 200.000 krónur ístaðin fyri eina upp á 170.000 krónur, sær myndin heilt øðrvísi út. - Eitt fólk í Skopun við eini inntøku upp á 200.000 krónur, fær ein skattalætta í ár upp á 3.338 aftur ímóti tí, sum tað skuldi betala í skatti í 2004 Afturímóti hesum vísti Høgni Hoydal á, at verður vegskatturin fyri ein van- ligan persónbil tald uppí afturat, skal ein skattgjald- ari í Vági við eini inntøku upp á 170.000 krónur, be- tala 660 krónur meiri í skatti í ár, enn hann gjørdi í 2004 og eitt fólk í Skopun skal betala 1.021 krónur. Keypiorkan hækkað Bárður Nielsen upplýsti eisini, at hann hevur hgt eftir, hvussu keypiorkan hjá fólki hevur verið hesi sein- astu árini. Og tað rokni- stykkið vísir, at fólk hava meiri eftir í dag, enn tey høvdu fyri nøkrum árum síðani, tá ið alt er talt upp í, bæði gongdin í skattum, av- gjøldum, gongdin í prísu- num og lønargongdin er talt. Hetta er eisini galdandi fyri tær heilt lágu lønirnar upp á 170.000 krónur. Í hesum sambandi vísti Páll á Reynatúgvu á, at ein avgerðandi leiklut í gongd- ini, er, hvussu kommunu- skatturin er í teimum ymsu kommununum og hetta eru dømi um, at stættarmunurin ímillum bæði fólk og ímillum kommunur, økist. -Kaj Leo Johannesen átalaði, at ávísir partar í landinum vórðu tikin burturúr, men hinvegin vísti Hergeir Nielsen á, at sjálvsagt var tað neyðugt at hyggja at, hvussu skatta- og avgjaldspolitikkurin rakar tey ymsu økini í landinum. Tyngri at liva hjá fólki við lágari løn Persónurin í Vági verur skattaur soleiis árini 2004 til 2006: Vágs Kommuna: 2004 2005 2006 Kommunuskatta % 22,50 22,50 23,25 Kirkjuskatta % 0,30 0,40 0,40 AMEG % 0,50 0,75 1,00 Barsilsgjald % 0,25 0,25 0,62 Botnfrádráttur 22.000 24.000 26.000 Skattskyldug inntøka 170.000 170.000 170.000 Landsskattur 24.960 24.570 23.080 Kommunuskattur 33.300 32.850 33.480 Kirkjuskattur 444 584 576 AMEG-gjald 850 1.275 1.700 Barsilsgjald 425 425 1.054 Skattur o.a. tilsamans 59.979 59.704 59.890 Skattur o.a. í mun til 2004 0 -275 -89 Persónurin í Skopun verur skattaur soleiis árini 2004 til 2006: Skopunar Kommuna: 2004 2005 2006 Kommunuskatta % 22,50 22,50 23,50 Kirkjuskatta % 0,30 0,40 0,40 AMEG % 0,50 0,75 1,00 Barsilsgjald % 0,25 0,25 0,62 Botnfrádráttur 22.000 24.000 26.000 Skattskyldug inntøka 170.000 170.000 170.000 Landsskattur 24.960 24.570 23.080 Kommunuskattur 33.300 32.850 33.840 Kirkjuskattur 444 584 576 AMEG-gjald 850 1.275 1.700 Barsilsgjald 425 425 1.054 Skattur o.a. tilsamans 59.979 59.704 60.250 Skattur o.a. í mun til 2004 0 -275 271 Persónurin í Tórshavn verur skattaur soleiis árini frá 2003 til 2006: Tórshavnar Kommuna 2003 2004 2005 2006 Kommunuskatta % 18,75 18,75 18,75 19,75 Kirkjuskatta % 0,30 0,30 0,40 0,40 AMEG % 0,50 0,50 0,75 1,00 Barsilsgjald % 0,25 0,25 0,25 0,62 Botnfrádráttur 21.000 22.000 24.000 26.000 Skattskyldug inntøka 600.000 600.000 600.000 600.000 Landsskattur 186.170 179.760 173.195 165.080 Kommunuskattur 108.563 108.375 108.000 113.365 Kirkjuskattur 1.737 1.734 2.304 2.296 AMEG-gjald 3.000 3.000 4.500 6.000 Barsilsgjald 1.500 1.500 1.500 3.720 Skattur o.a. tilsamans 300.970 294.369 289.499 290.461 Skattur o.a. í mun til 2004 0 -6.601 -11.471 -10.509 GG: Í hesum útrokningunum er hækkingini í vegskattinum ikki tikin við. Verður roknað við einum vanligum persónbili, skal skattgjaldarin í Vági gjalda 660 kr meira í skatti í ár, enn hann gjørdi í 2004, og skattgjaldarin í Skopun skal gjalda 1.021 kr meira í skatti - Tær heilt lágu inntøkurnar betala meiri í skatti og avgjøldum nú, enn tær gjørdu fyri tveimum árum síðani, í hvussu so er í kommunum við høgum sattaprosenti, men tær heilt høgu inntøkurnar í Havn, betala minni