hósdagur 9. februar 2006síða 10

10 Nr. 29 - 9. februar 2006 – Í andsøgn við ætlanina um ein sjálvberandi bú­­ skap! Júst tá nakrar keiputekningar í Jútlandspostin­um elvdu til mikið rok í øllum muslimska heiminum, varð spurningurin um tilfeingið í sjónum evnið í orðaskifti í føroysku fjølmiðlunum í fleiri dagar. Orsøkin er hon, at vit blaka útflutningsvirði fyri 20-tals milliónir krónur í havið aftur. Spurningurin um at gagnnýta og góðska fiskin hev­ ur ofta verið umrøddur. Ikki minst í hesum blað, har vit fyri meiri enn 25 árum síðani settu veruliga gongd á orðaskiftið um at góðska okkara fiskavørur meira, so vit skaptu fleiri arbeiðspláss og øktu út­ flutn­ ingsvirðið. Hesuferð elvdi ein lýsing frá Kovanum um, at meira enn 20 milliónir krónur koma ikki landinum tilgóða, tí rognini verða koyrd í havið, og síðani ein evnisdagur um fiskalivur, sum fer sama veg. Í samband við fiskalivrina hevur verkfrøðingurin Helgi Nolsøe, sum arbeiðir á hesum øki, upplýst, at um alt kemur til høldar, og um evnini úr livur verða framleidd fult út, er kanska talan um meira enn 100 mió.kr. í virði, sum ikki koma til sættis. Ein orsøk til, at hvørki rogn ella livur kemur til landið, er hon, at kryvjimaskinurnar, sum nógv fiskiskip hava fingið sær tey seinastu árini, fer illa við innvølinum. Kryvjimaskinan hevur verið eitt stórt framstig og ein stórur lætti fyri fiskimenn. Harafturat sparir hon munandi um tíðina at hagreiða fiskin umborð og at fáa hann í ís. Tí fara teir, sum ein vísti á í lesarbrævi um dagarnar, ikki aftur til at kryvja við hond. Men onkur onnur loysn má finnast. Fleiri uppskot eru nevnd. Ein er at bøta kryvjumaskinuna, og eisini er nevnt, at fiskurin bara verður bløðgaður og ikki kruvdur umborð. Somuleiðis hevur onkur víst á, at í rognatíðini kundu skipini havt eini tveir mans afturat við, tí so nógv fæst fyri rognini, at tað loysir seg at hava fleiri við. Men hetta er ein spurningur, sum nógvar meiningar eru um, og sum vit ikki hava skil fyri. Hinvegin kunnu øll semjast um, at vit eiga og mugu fáa sum mest burtur úr okkara tilfeingi – á landi sum á sjógvi. Tí mugu vit miða eftir, at tað politiskt verður lagt soleiðis til rættis, at alt skal koma til sættis. Flestu føroyingar eru samdir um, at vit skulu byggja upp ein sjálvberandi búskap, sum er fyritreytin fyri øllum sjálvstýri, men við hesum politiska setningi ber ikki til, at ókeypis tilfeingi fer aftur í havið. Tað hava vit kki ráð til! DAGSINS MEINING Sosialurin Tilfeingið má ikki koyrast í havið VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. – Fyri at fáa fíggjarlóg­ ina í hús skeyt lands­ stýr­­ið upp, at m. a. vekt­ argjøldini fyri alt, sum rullar á vegunum, skuldi hækka. Undir viðgerðini á tingi hevði A.K. fostrað tað geniala hugskot, at tað skuldi verða ókeypis at ferðast um firðir og sund í framtíðini, skrivar Sune Jacobsen Gjørdi A.K. hetta fyri at yv­ir­liva politiskt bæði á før­ oyskum og donskum tingi, ella arbeiðir hann í tí stilla við onkrum, sum vit ikki vita um? Meðan vit bíða Av tí at eg eri óvitandi um, hvat A.K. møguliga arbeiðir við, og tunnilin til Norðoyar verður tikin í nýtsla um stutta tíð, fari eg at heita inniliga á tykkum har norðuri um at virka fyri, at broytingar verða gjørdar í viðtøkunum fyri báðar undirsjóvartunlarnar. Saman kunnu tingfólkini í Norðoyggjum og Vágum gera hetta, bert viljin og hegni er til staðar. Alt klínt uppí Upprunaliga var ætlanin við Vágatunlinum, at land­ ið skuldi fíggja ein part av íløguni, meðan brúkara­ gjald­ið skuldi fíggja restina. Síðani er alt møguligt klínt upp í brúkaragjaldið. Fyri tað fyrsta var allur meir­kost­ naðurin av tunnilsgerð­ini smurdur upp á nýtslugjaldið. Tað verður hann eisini hjá tykkum har norðuri, um røttu viðkomandi ikki tala at, og gera nakað munagott. Fyri tað næsta er landsvegalógin sett úr gildi fyri tunlarnar báðar. Eingin landsvegalóg galdandi Korir tú vestur í Vágar, skal tú gjalda fyri íløguna av 300 m. av vegi og brúnni fram til tunnilsmunnan Streym­ oyarmegin. Koyrir tú hin­ vegin eft­ir sama strekki til Kví­vík­ar ella Vest­­manna, skalt tú einki gjalda.. Og ikki nóg mikið við tí. Tú skalt gjalda fyri við­­líka­hald,asfal­ tering og kavarudding líka til tunnilin einaferð er goldin. Inni í tunlinum skalt tú um­framt tað, sum áður er nevnt, gjalda fyri ljósið und­ir loftinum, og út aftur komin Vágamegin skalt tú gjalda fyri íløguna,viðlíkaha ld,asfalterin og kavarudding av 2 km. av vegi til tunnilin er goldin. Hvussu ber tað til Um tað var av gáloysni ella við beráddum huga, skal eg ikki gita um, men tað er ein sannroynd, at tá viðtøkurnar fyri Vágatunnilin og Norð­ oyatunnilin vóru samtyktar á tingi,stóð, at vegir, brýr og tunlar verða ”ikki” partar av landsvegnum (løgtingslóg nr.51 frá 25.juli 1972 um lands­vegir) Hetta er ótrúligt. Alt landsvegakervið, tað veri seg el-steyrar,asfalterin og kavarudding er umfatað av landsvegalógini, men ikki Vágatunnilin og Norð­ oya­tunnilin. Hvørja ávirkan hevur tunnilin havt. Fyri nøkrum døgum síð­ani var ein temadagur í Vág­ um, har nøkur útvald vórðu boðin at viðgera, hvørja ávirkan tunnilin hevði havt fyri økið. Seinni um dag­in var almennur fund­ur í bygd­ arskúlanum í Mið­vági, har sama evni var til umrøðu. Stutt kann sigast, at meðan fólka­vøksturin í Føroyum frá 2002-2005 hevur verið 1%, er hann yvir 4% í Vágum . Hvat kundi verið øðrvísi Tað, sum eg fegnaðist mest yvir,var,at 20% av teimum, sum koyra um sundið hava fast hald. Tað vil siga, at hetta eru í høvuðsheitum fólk, sum búgva í Vágum, og arbeiða aðrastaðni. Vit vita eisini, at fleiri familjur, sum hava verið uttanlands í lestrarørindum, hava búsett seg í Vágum, sjálvt um tey arbeiða í Havnini. Fyri at styrkja um hetta, at fólk, sum arbeiða aðrastaðni, búseta seg í ávikavist Vágum ella Norðoyggjum, hevði tað verið ómetaliga skilagott at sett fasta mánaðargjaldið frá 1000kr. niður í 500kr., og hetta hevði neyvan kostað tunlinum eitt oyra, tí sum er, koyra í fleiri førum fleiri í sama bili, og tað er ikki ein nøktandi varandi loysn. Áheitan Tí skal mín áheitan til tykk­ um har norðuri verða: Arbeiði fyri at løgtingslóg nr. 51 frá 25.juli 1972 um landsvegir verður sett í gildi fyri tunlarnar báðar. At mánaðarliga gjaldið verð­ ur sett úr 1000 kr. niður í 500 kr. At umsitingin av tunlun­um, sum nú húsast á Skansavegi 7 í Tórshavn, antin verður flutt í Norðoyggjar ella í Vág­ar. Hetta hevði verið eitt risastig á leiðini, meðan vit bíða eftir endaligu loysnini hjá Anfinn Kallsberg. sune@post.olivant.fo – Bíðað verður í tolni eftir svarinum frá Høgna viðv. Frank Jensen bandupptøkkuni – hvat bleiv av teimum, spyr Johan Dahl, løgtingsmaður Undirritaði spurdi fyri vik­ um síðan formann Tjóð­veld­ isfloksins, um hann ikki kundi greiða okkum minni vitandi frá, hvat var blivið av famøsu bandupptøkuni frá fullveldissamráðingun­ um á sinni – men tað er stilt sum í grøvini frá tjóð­veld­ isformanninum. Hevur kanska ikki tíð at spyrja teir, sum vóru við hon­ um til fundin og framdu hesa tápuligu gerð, hvar bandið/ bondini blivu av, nú nógv er at gera hjá flokkinum við ST frá­boðanir og endaligum staðfestinugm av ómissandi sjálv­sav­gerðar­rætti okkara í altjóðarættinum. Høgni tú skyldar okkum eitt svar. Ella skulu vit ganga út frá, sum orðatakið sigur, at tann sum tigur hann samtykkir, og at tú so hervið er samdur við okkum ivasomu í, at tær ivaleyst liggja fjaldar í onkr­ um skýmaskoti til seinni »søguligt« brúk. Livst so spyrst. faromar@post.olivant.fo Hvar er Anfinn Kallsberg Hvar eru bandupptøkurnar, Høgni Hoydal? Løgtingsmaður Johan Dahl Sørvágur Sune Jacobsen