hósdagur 16. november 2000síða 11

Nr. 221 - 16. november 2000 21 20 Nr. 221 - 16. november 2000 Tórhallur Áslaksson valevni Tjóðveldisflokksins Nógv mangla nakað at búgva í. Nógv mangla nakað ordiligt at búgva í. Nógv mangla eina hóskiliga íbúð, so tey kunnu selja síni ov stóru hús. Men her er onki at velja í! Bíðilistin er langur og lýsingarnar nógvar í bløðunum um at fáa nakað at búgva í. Hvar eru fakfeløgini í øllum hesum problemat- ikkinum? Tað verða jú goldnar milliónakrónur í limagjaldi hvønn einasta mánað til tey ymsu fak- feløgini! Landsins kommunur hava frá fíggjarmálastýrinum fingið eina ávísa krónu- upphædd at virka innanfyri, men vit fáa ikki bæði barnagarðar – íbúðir – gongubreytir – vegir – gongugøtir – blómukassar – og alt annað í senn. Men her kundu fakfeløgini stungi høvdini saman og brúkt pengarnar hjá limunum til nakað sum munar, nevniliga íbúðir til sínar limir og um so nakrar standa tómar, kunnu onnur eisini leiga seg inn. Tjóðveldisflokkurin vil við leiðsluni í Tórshavnar kommunu arbeiða fyri at samtøk av hesum slagi fáa møguleika at gerða slíkar loysnir. Set tí X við eitt av val- evnunum á lista E, t.d meg! Íbúðarpolitikkur! Hans Jákup Simonsen valevni javnaðarfloksins til Tórshavnar býráð Eldraforsorgin er í dag ein sosialur sorgarleikur í kommununi. Nógvar frá- søgnir eru um gomul, ið ikki eru før fyri at klára seg sjálvi, og sum ikki fáa ta hjálp, tey hava fyri neyðini. Heimahjálpin er spard inn á bein. Bíðilistin til tey fáu ellis- og røktarheimini í kommununi er langur, og tey avvarandi eru ofta í einari sera trupplari støðu. Tórshavnar kommuna eigur tí at streingja á lands- myndugleikarnar, fyri at fáa yvirtikið eldraforsorg- ina í kommununi sum skjótast. Fíggjarkarmurin, ið er tengdur at eldrafor- sorgini, skal sjálvsagt fylgja við. Flest eldri fólk trívast best í sínum vanliga um- hvørvi, og tey flestu vilja klára seg sjálvan sum longst, tí eiga eldri fólk at hava møguleika fyri sjálvi at taka støðu til, hvussu tey skulu búleikast á gamals- aldrinum. Hettar krevur, at heimahjálpin fær størri fíggjarliga játtan, at heima- hjálparskipanin verður ment og víðkað, og at av- varandi, ið hava møguleika fyri at taka sær av sínum nærmastu, verða stuðlað av kommununi fíggjarliga. Eldraíbúðir og vardar íbúðir skulu byggjast, fyri at fólk sum longst skulu kunna klára seg sjálvi og hava sítt egna. Tað eigur at verða stuðlað undir, at ellis- og røktarheim skullu kunna bjóða teimum gomlu, íð búgva í nærumhvørvinum, tær tænasturveitingar og ta hjálp, sum er fyri neyðini. Men tá fólk gerast ó- hjálpin av sjúku- ella ellis- ávum, og tað ikki longur er forsvarligt at vera heima, eiga tey, sum eru gomul og sjúk, at hava rætt til eitt ellis- ella røktarheimspláss uttan at standa í bíðirøð. Ikki so sjáldan kemur tað fyri, at fólk, ið hava verið innløgd á sjúkrahús, verða send heim, uttan at komm- unan er før fyri at veita teimum ta neyðugu heima- røktina ella eitt umlætting- arpláss. Her er ein uppgáva, ið Tórshavnar kommuna eigur at taka í álvara, og komm- unan eigur, umframt at styrkja heimarøktina, at skaffa fleiri umlættingar- pláss og lata byggja tey ellis- og røktarheim, ið skulu til, fyri at nøkta tørv- in. Fyritreytirnar eru góðar, við tað at skattainntøkan hjá kommununi er vaks- andi, og komunuskuldin er minkandi, og um fíggjakar- murin, ið er tengdur at eldraforsorgini fylgir við, og tær uppgávur, ið komm- unan skal loysa, verða rætt raðfestar, tá megnar Tórs- havnar kommuna at lyfta hesa uppgávu og kann geva okkara eldru og gomlu nøkur virðiligari ellisár eft- ir eitt ofta strævi arbeiðslív, har ikki øll hava havt eins góðar møguleikar fyri at tryggja sær ein góðan aldurdóm. Tórshavnar kommuna er høvuðstaðarkommunan, har fólk flyta til, og har nógvar sosialar uppgávur eru at taka sær av. Neyðugt er tí við nýhugsan á tí sosi- ala økinum, og tíðin er búgvin til, at Tórhavnar kommuna fær eina serstaka høvuðsstaðarjáttan, soleið- is at ein størri partur av tí samlaða skattinum fer í kommunukassan, fyri at verða umsitin nærri borgar- anum, enn hann verður í dag. Eg vil tí arbeiða fyri at kommunan yvirtekur eldra- forsorgina og fari at krevja størri fíggjarligara játtan til kommununa á tí sosiala økinum, fyri at fáa eina meira menniskjaliga sjúkra- og eldraforsorg, sum miðjar ímóti, at øll fáa ta hjálp, tey hava fyri neyð- ini, og sum vísir teimum eldru ta virðing, tey hava uppiborið, og sum gevur teimum veiku og sjúku betri liviumstøður. VIÐMERKINGAR Eldraforsorgin ein sorgarleikur Charlotta á Váli Olsen valevni Miðflokksins til Tórshavnar Býráð Sum so mong onnur eri eg í teirri støðu at hava stovnað heim og fingið tak yvir høvdið. Hetta at eiga sítt egna heim skuldi ikki verið nakað luksus. Vit føroyingar hava altíð mett tað sjálv- sagt at seta fót undir egið borð. Men soleiðis sum støðan er, er neyðugt hjá bæði manni og konu at arbeiða lønandi arbeiði fyri at kunna svara hvørjum sítt, tí at tað er so dýrt at seta búgv, tað vil siga hava tvær inn- tøkur. Stuðulin, ið verður veittur foreldrum, ið hava børn síni í vøggu- stovum og barnagarð- um, eigur at fylgja barn- inum, soleiðis at møgu- leikin eigur at standa foreldrunum í boði um tey ynskja at passa børn síni heima ella hava tey á stovni. Sum býráðslimur ætli eg mær at arbeiða fyri at hesin møguleiki gerst veruleiki. Vilt tú at hetta verður ein møguleiki, so fari eg at biðja um tína atkvøðu til býráðsvalið. Smábarna- familjurnar Elisabeth Joensen (Betta) býráðslimur Hyggja vit aftureftir, er á- hugavert at síggja tey fram- stig, sum Sambandsflokk- urin hevur verið við til hesi seinastu 4 árini. Skúlin á Ziskatrøð: Sit- andi býráð hevur fingið gongd á eina stóra umvæl- ing í skúlanum. Vit kunnu gleðast um tað, ið gjørt er, her eigur at verða hildið á, til bygningurin er sum nýggjur. Skúlin við Ósánna: Hesin skúlin er yngri og í betri standi, tó er neyðugt við ábótum har eisini. Stórsti trupulleikin er, at skúlin er ov lítil. Kommunan keypti ognina norðanfyri frá Ad- vokatfelagnum, og kann hesin bygningur nýtast til undirvísing og goymslu, meðan bíðað verður eftir nýggja skúlabygninginum, ið ætlanin er at byggja. Bert spell, at vit ikki enn hava kunnað sett pening av til nýggja bygningin. Tað eig- ur at verða gjørt so skjótt, sum til ber. Barnaansingin: Stutt eftir at verandi býráð tók við, varð ein bólkur settur at út- vega ansingarpláss, sjálv var eg við í hesum bólki. Úrslitið varð, at vit fingu Mylnuhúsið, ið hevur 66 børn. Næsta stigið varð nýggi stovnurin við Kjalar- vegin, ið letur upp í næst- um, har pláss er fyri 48 børnum. Eisini hava vit fingið 40 børn afturat í Dagrøktini. Sosiala nevnd arbeiðir enn við eini loysn, tí bíðilistin er langur við sama lag. Eldraøkið: Í hesum skeiði lat Sambýlið við Bøgøtu upp, og nú er spak- in settur í undir Kráar- brekku, har farið verður í holt við at byggja eldraí- búðir og sambýli. Fjálgalon: Stórur tørvur er á bústovni til fólk, ið ikki eru fullfør. Á Garðavegnum lat upp bústovnur fyri au- tistar, og nú verður nýggjur bústovnur bygdur. Sosiala deild: Nógv ar- beiði er innan sosiala økið. Barnaansingin er løgd út til kommunurnar, og møgu- liga koma onnur málsøki eisini. Nú er leiðari settur á Sosialu deild eins og barna- ansingarsamskipari er sett- ur. Vatnútbyggingin: Tað var eitt stórt framstig, tá ið partur av býnum fekk sótt- reinsað vatn úr Ánagjógv. Arbeitt verður nú við at seta upp reinsiverk við brunnarnar í Uppsølum, so um stutta tíð fáa allir borg- arar sóttreinsað vatn. Svimjihøllin: Neyðugt er at gera stórar umvælingar í svimjihøllini, sum fara at kosta nógvar pengar. Tí- verri hevur ikki verið gjør- ligt at gjørt hesa høvuðs- umvæling enn, tó eru um- klæðingarrúmini umvæld, og fingu vit nýggjar brúsur, skáp, benkur og sólir. Havnin: Eisini á havna- økinum er nógv hent t.d. dýping á vágni, leingjan av Kósabrúnni, og arbeitt verður við góðshavn í Án- unum. Ymiskt annað: Afturat hesum kann eg nevna, at í hesum skeiði eru vegir as- falteraðir, vegkantar gjørdir og gøtuljós sett upp. Vit hava fingið nýggjan vøll og skýlið. Eisini kann eg nevna Atlantis og tað, at vit hava fingið Granskingar- depil fyri økismenning her norður eins og trygdar- skeið. Ikki smávegis framstig: Verandi býráð kann m.a. vísa á hesi mál, ið annað- hvørt eru framd ella skjøtil er settur á. Hetta eru ikki smávegis framstig, tá ið hugsað verð- ur um, at vit samstundis hava drigist við stóra skuld, sum vit hava megnað at goldið langt niður. Alt hetta hevur borið til, tí at inntøkan hevur verið sera góð, og verða komandi árini eins góð og undan- farnu, skuldi borið til at gjørt tey arbeiði liðug, ið byrjaði eru og eisini farið í holt við annað, ið liggur á láni. Kanska verður tá eis- ini grundarlag fyri at seta skattaprosentið niður. Eins og undanfarnu ár í samgongu, vil Sambands- flokkurin vera við til at skapa trivna og góðar um- støður fyri allar borgarar í kommununi. Stór framstig í Klaksvíkar Kommunu VIÐMERKINGAR Álvur Kirke Valevni fyri Miðflokkinum til býráðsvalið í Tórs- havnar kommunu Nú eru mong ár síðani, eg fyrstu ferð var í Kaldbak. Tá vóru tveir handlar í bygdini. Strandferðslan hevði avgreiðslu, og post- hús var eisini, til fyri fáum árum síðani. Nú er eingin handil. Handilin er í Havn, Strand- ferðslan er í Havn, og Post- húsið er í Havn. Stytsti vegur til handils er at fara til Havnar ella til Kolla- fjarðar. Tey flestu fara til Havnar, tí har eru so nógvir handlar, og har er so nógv annað. Postbilurin kemur 5 dag- ar um vikuna, og tað virkar væl hjá teimum, sum eru heima um dagin. Men har, sum eingin er heima, er hetta eitt sindur keðiligt. Men, líka mikið, – hví skal alt til Havnar? Tað er ikki so liviligt í bygdini, tá vit hvørki hava handil ella posthús. Eg havi hoyrt, at hetta er gjørt fyri at spara, – men tað er ein undarlig sparing! Fyrr kom strandfaraskipið við og eftir ferðafólki, vøru, posti og mjólk. Alt sama túr. Nú kemur ein 50 pers. bussur nakrar ferðir um dagin við og eftir nøkrum fáum ferðafólkum, ein ann- ar bilur kemur við og eftir posti, aftur ein annar bilur kemur við og eftir farmi, og so kemur ein eftir mjólk. Um nú onkur í Kaldbak hevði hug at koya rutu, so haldi eg, at besta loysnin hevði verið, at viðkomandi slap at koyra. Hann kundi so koyrt ferðafólk, farm og post. Um morgunin skuldi hann koyrt børnini til Eyst- urskúlan, og ikki sum nú, sett tey av í SMS. Og so kundi sami persón- ur havt avgreiðslu fyri Strandferðsluna og eisini havt posthús. Og allarbest, um hann eisini kundi havt handil. Hetta ber til, um vilji er til tess, og hetta skapar trivna í bygdini. Miðflokkurin vil arbeiða fyri slíkari loysn. Kaldbak, ein útjagari í Tórshavnar kommunu Bjarti Mohr Valevni hjá fólkaflokkinum Tá ið stovnarnir av Fólka- flokkinum høvdu valt leiðsluna var Jóannes Pat- ursson fyrst valdi formaður. Jóannes Patursson var virkin innanfyri nógvar partar av samfelagslívin- um. Hann yrkti sálmar og sangir. Hann hevði eina hugsjón um føroyskan landbúnað og vinnulív. Hann vildi hava føroyskt mál innan skúlagátt og skúlan bygdan á kristna grundstøði í fólkinum. Sjálvandi sigur onkur kanska. Men hesi viður- skifti komu ikki uppá pláss av sær sjálvum – tey komu uppá pláss tí fólk sum Jó- annes Patursson og hansara felagar bardust fyri teim- um. Hugburður Jóannesar er framvegis galdandi í Fólka- flokkinum. Hesin hugburð- ur er fyrst og fremst merkt- ur av at Fólkaflokkurin vil taka ábyrgd í samfelagnum og Fólkaflokkurin torir at standa í andglettinum. Í meira enn 60 ár hevur Fólkaflokkurin verið við til at lagt lunnar undir før- oyskt ivnnulív sum hevur skapt arbeiðspláss til tús- undtals føroyingar. Fólka- flokkurin hevur sett fleiri sosialar skipanir í verk m.a. eru flestu barnagarðarnir í Havn bygdir undir leiðslu Fólkafloksins umframt nógv onnur tiltøk innan barna- og eldrarøkt. Tað er umráðandi fyri høvuðsstaðarøki at vit fáa ein sterkjan fólkaflokk valdan inn í Tórshavnar býráð. Vinarligast at x við lista A – Fólkaflokkin og hjálp okkum at gera høvuðsstað- arøkið til etit gott pláss at búgva í. Jóannes Patursson fyrsti formaður fólkafloksins Gunnar Mohr valevni til Tórshavnar býráð Í fleiri ár hevur komm- unuskatturin í Havnar kommunu verið 19%, kirkjuskatturin 0,25% og barnafrádrátturin 3.0 krónur. Viðvíkjandi komm- unuskattaprosentinum er at siga, at 26 av 48 kommunum hava lægri prosent enn Havnar kommuna. T.d. eru tíggju kommunur við 16% og aðrar tíggju við 17 ella 18 %. Hinvegin eru 11 kommunur við hægri kirkjuskatti enn tey 0,25 prosentini, ið Havnar kommuna krevur. (Kollafjarðar komm- una, 0,4%) Hyggja vit so eftir bar nafrádráttinum, síggja vit, at 6. hvør kommuna hevur størri barnafrádrátt enn Havn- ar kommuna. Eingi ivi um, at kom- andi býráð, má taka stig til at fremja neðugar broytingar í skattapros- entinum og barnafrá- dráttinum longu í 2001. Ein hóskandi broyting kundi sæð soleiðis út : Kommunuskatturin 18% Kirkjuskatturin 0,4% Barnafrádrátturin 4000 ella 5000 krónur. Alt er ein hjálp! Hjá foreldrum við børnum verður ein slík lækking í skattinum og hækking av barnafrádráttinum góð hjálp í tí dagliga húsarhaldinum. Sunnur politikkur í sunnum býi. Johan Mortensen Valevni hjá Tjóðveldis- flokkinum Tað er ótrúligt at fram- vegis er loyvt at brúka píkar. Vit hava ídag, seinast í oktober, ein meðalhita uppá 7-10 gr og fólk eru longu farin at fáa sær píkar í dekk- ini, gud-for-barme-seg- tú meg fyri vanahugsan. Vit hava ikki tørv fyri píkum í Tórshavn. Bý- ráðið skal gera sína skyldu sum er árla á morgni at grava tá kavi er lagstur, at salta vegir- nar og at sópa upp »put- ursukurið« . Tað er sjálvdan hált longur enn tveir teir fyrstu tímarnar á morgni og kann hetta fyribyrgast við skinsam- ari kavarudding. Eisini hava vit okkara býarbussar so tað ber til at lata bilin standa um tað, hendingaferð, ikki er koyrandi hjá privat- bilum. Tað eru nógv góð argumentir fyri at avtaka píkarnar so eg skal ikki endurtaka tey. Tó vil eg gera vart við at píkarnar kosta Býráðnum milli- ónaupphæddir í asfalti og viðlíkahaldi av veg- kervinum. Tjóðveldið vil avtaka píkarnar. Kommunuskattur og barnafrádráttur Píkaørskapur Andras L. Samuelsen valevni á lista B til Tórs- havnar býráð Nógv lond og kommunur hava fólkaræði. Fólkaræði kann fremjast við, at meiri- lutin ræður. Í flestøllum norðurlendskum nevndar- høpi er vanligt at nýta kon- sensus, ið merkir, at øll um- boðini skulu verða samd, áðrenn eitt mál er liðugt viðgjørt. Eftir mínum tykki eiga summi høvuðsmál eisini at avgerast við konsensus. Eitt tílíkt mál er Tórsvøll- ur. Sitandi býráð hevur á- byrgdina av, at okkara høv- uðsstaður kanska ongantíð fær eitt stadion. Hetta hendi, tá ið tað avhendaði avgerðarrættin til Tórsvøll til privat fótbóltseldhuga fólk. Upprunaætlanin við Tórsvølli var, at hann skuldi verða eitt stadion, men fótbóltseldhugafólkini megnaðu at broyta hesa ætlan til bert at fata um enn ein fótbóltsvøll. Tað eru fá mál, ið so nógv fólk hava úttalað seg um, sum Tórsvallarmálið; harímillum allir skúlastjór- ar í kommununi. Eftir mín- um tykki umboðaðu hesir øll skúlabørn og -ungdóm í kommununi, men heldur ikki teirra inniliga áheitan rein við. Hetta stadion kundi verið leikvøllur hjá uppvaksandi ættarliði, men endaði við at verða ein marglætisfótbóltsvøllur, sum verður nýttur 6 til 8 tímar um árið. At Føroya landsstýri eis- ini stuðlaði hesi avgerð fíggjarliga, vísir, at eisini tað gekk ímóti fleiri borg- araynskjum og ynskinum um, at okkara høvuðsstaður skal hava eitt landsstadion. Ein dáragerð fyri okkara høvuðsstað og land. Vit eru øll skattgjaldarar, og tá ið ein so stór fjøld av borgarum vísir á, at býráðið er farið skeivt í einum máli, eigur at verða steðgað á og umhugsað ætlanina av nýggjum. Um Tórshavnar kommuna bíðaði eitt ár ella tvey afturat við Tórsvølli, hevði ikki gjørt mun. Aðalmálið hjá einum bý- ráð er at hava nøgdar borg- arar og ikki at spjaða hesar í tveir partar, bert tí annar ikki hugsar soleiðis sum einhvør sitandi samgonga; ei heldur at trumla eitt mál ígjøgnum, bara tí meirilutin er fyri tí. Verði eg ein av teimum, sum skulu mynda komandi býráð, fari eg at mæla til vanligt skynsemi, semju- søkjandi avgerðir í tílíkum málum og annars seta teir yngru og eldru borgararnar fremst, tí gongur teimum væl, gongur eisini okkum væl. Meirilutin ræður