týsdagur 14. februar 2006síða 6

6 Nr. 32 - 14. februar 2006 Fólkatalið í Suðuroy er tað lægsta síðani 1920’uni. Í november í fjør var talið komið niður á 4.962. Tá kreppan var upp á tað versta í nítiárunum var kom fólkatalið niður á 4.973 fólk, skrivar Suðurrás HYPERLINK ”http://www.sudurras. fo” www.sudurras.fo FÓLKATAL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Sambært tølum frá Hagstovu Føroya var fólkatalið í Suð­ ur­oynni í november 2005 komið niður á 4.962 fólk, ein minking á 75 fólk í mun til við ársbyrjan 2005. Í pro­ sentum er talan um eina mink­ing uppá gott og væl 1,5%, sum er ein minking uppá meiri enn 1 % størri enn minkingin var í Føroyum sum heild teir fyrstu 11 mán­ aðirnar í fjør. Um hugt verður yvir eitt longri tíðarskeið, so hevur fólkatalið í Suðuroynni ikki verið so lágt í nýggjari tíð. Í kreppuárunum fyrst í 1990unum minkaði fólka­ talið í Suðuroynni heilt nógv – frá umleið 5.900 fólkum í 1980unum til færri enn 5.000 fólk í 1999 – og kom fólkatalið í ár 2000 niður á 4.973 fólk. Eftir hetta vaks fólkatalið aftur nakað og var fólkatalið í 2002 komið uppá 5.134 fólk. Síðan hetta er fólkatalið støðugt minkað og er fólka­ talið altso nú komið niður á 4.962 fólk – og hevur fólka­ talið í Suðuroynni ikki verið so lágt síðan í 1920unum. Í 1953, tá flest fólk búðu í Suðuroynni, búðu 6.314 fólk í oynni. Limir Starvsmannafe­ lagsins sleppa kortini at velja, um Heini Joensen skal vera formaður ella um Gunnleivur Dalsgarð skal halda fram FAKFELAG Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Nevndin í Starvsmanna­fe­ lagnum hevur avgjørt at ógilda avgerðina um, at Heini Joensen ikki er val­ bærur til formansval Starvs­ mannafelagnsins. Henda avgerð er tikin, eftir at ivi varð sáddur um av­gerðina, sum nevndin hevði tikið um, at Heini Joen­sen sambært viðtøkum felagsins ikki var valbærur, tí hann var í starvi hjá Starvs­ mannafelagnum. Nevndini sigur, at hon er gjørd kunnug um, at fólk í starvi hjá Starvs­manna­fe­lag­ num áður hevur stillað upp og varð valt í nevnd felag­ sins. Sostatt eru tvey val­evni, ið stilla upp til starv­ið sum formaður í Starvs­manna­ felagnum, nevniliga Heini Joensen og Gunnleivur Dals­ garð. – Jacob Vestergaard hevur skotið upp at lata Smyril sigla tríggjar túrar um dagin, og Jacob Vester­gaard verður nú spurdur, um hann ætlar at gera so, sum Jacob Vester­ gaard sjálvur hevur skotið upp, sigur Her­geir Nielsen, løg­ tingsmaður SMYRIL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo – Samferðslan er av avger­andi týdn­ingi fyri menningina og bú­setingarmynstrið úti um land­ið. Tað sigur Hergeir Niel­sen, løgtingsmaður Tjóð­veld­ isfloksins, sum hevur skotið upp at økja túratalið hjá Smyrli upp í tríggjar túrar um dagin, og at tænastustigið varð samsvarandi fortreyt­ un­um fyri stødd, ferð og siglingstíð. Hetta uppskot fekk bara átta atkvøður úr Tjóð­veld­is­ flokkinum og fall. Ein meiriluti í rættar­nevnd­ ini mælti løgtinginum frá at taka undir við uppskot­in­ um. Meirilutin staðfesti, at lands­stýrismaðurin og leiðsl­ an á Strandfaraskipum Land­ sins saman við avvarðandi pørtum arbeiddu við at finna eina nøktandi loysn fyri ferðafólk og vinnuna í Suður­oynni. – Frá Jacobi Vestergaard fekk nevndin handað fyri­ lestur, sum Bjarni Morten­ sen, hevði hildið um sam­ ferðsluna og týdningin av hægri túratali um Suður­ oyar­fjørð. Eisini mælti sami Jacob Vestergaard vegna samferðslubólkin í Suður­ oynni til, at túratalið varð økt upp í tríggjar túrar um dagin, og at hetta varð lýst beinanvegin, so nytta fekst burturúr skipinum komandi summar, sigur Hergeir Niel­ sen. – Sóknast verður nú eftir hesi loysn, sum Jacob Vest­ ergaard hevur stríðst fyri, og hvussu Jacob Vestergaard ætlar sær at nøkta tilmælið frá Jacob Vestergaard, vísir Hergeir Nielsen á. Hann vísir eisini á, at upp­ lýst varð um dagarnar, at fólka­talið í Vágum er økt við 4,5% síðani Vágatunnilin kom, meðan fólkatalið í Suð­ur­oy er fallið við 1,5% um somu tíð. Fólkatalið í Suðuroynni er nú 4.962 fólk, og er hetta tað lægsta talið í nýggjari tíð. Suðuroyingar fækkast Heini sleppur kortini at stilla upp Jacob skal svara, um Jacob lurtar eftir Jacob… rætt at vit skulu spæla okkum av við møguleikarnar at ar­beiða uttanlands í allar ævir fyri at geva byggifeløgum og handverksmeistarum í Havn ein løtuvinning. Annars vísir John Eli Ol­sen á, at tá ið føroyingar fara uttanlands at arbeiða, er tað útflutningur og tað er útflutningi, vit altíð sóknast eftir í hesum alsamt meiri alheimsgjørda heimi. Eisini El-Service á Skála ætlar sær í næstum til Noregs at arbeiða í oljuvinnuni. – Men tað er ikki bara fyri at leiga handverkarar út til oljuvinnuna. Tá ið vit fara uttanlands, fara vit sum ein fyritøka og endamálið er at útvega okkum vitan um arbeiði í oljuvinnuni. – Tað meta vit sum eina íløgu í framtíðina hjá okk­ ara fyritøku, leggur hann afturat. Sostatt heldur hann, at ístaðin fyri at leggja forðing­ ar í vegin, eiga vit at royna at fáa fleiri føroyskar fyritøkur á útlendska marknaðin, tí tað er útflutningur og skapar og tað skapar inntøkur til sam­ felagið. Kappast ikki á jøvnum føti Annars heldur hann, at land­ ið kundi gjørt meiri fyri at tryggja føroyskum fyri­ tøkum arbeiði. Tað kundi landið gjørt við at tryggja, at tað vóru føroyskar fyritøkur, sum sluppu at gera tey al­mennu arbeiði, sum eru í Føroyum. Men tað ger landið ikki. Í øðrum londum er tað ikki vanligt, at lata út­lendsk­ ar fyritøkur sleppa framat stórum, almennum arbeið­ um, men tað gera føroy­ ingar. Men hann er eisini sann­ førdur um, at kappingin frá teimum útlendsku feløg­un­ um, er ikki heilt reiðilig. – Eitt er, at tá ið útlendskar fyritøkur bjóða upp á ar­ beiði í Føroyum, hava tær mangan okkurt slag av ES útflutningsstuðuli í rygg­ inum. Harafturat hava tær ymsar møguleikar at mingu­ lera við punkt­gjøld­unum, sum tey skulu betala av vørum, tær innflyta til Før­ oyar í sambandi við arbeiði, tær skulu gera í Føroyum. – Tað kann útlendska fyri­tøkan gera við at skriva virðið á tilfari nógv lægri enn veruliga prísurin er. Sostatt lækkar punkgjaldið munandi. – Hevur eitt virkið, sum bjóðar uppá eitt arbeiði í Før­ oyum, eisini eina fyritøku uttanlands, sum selir tilfar, ber væl til at skriva virðið á einum ljósi til 50 krónur, hóast veruligi prísurin er 500 krónur. Sostatt spara tær stórar upphæddir í punk­ gjøldum. Tað hava føroyskar fyritøkur ongan møguleika til. John Eli Olsen sigur, at hann fer ikki her at leggja útlendskar fyritøkur undir at fara lætt um punktgjøldini. – Men møguleikin er har. Í øllum førum fáa út­ lendsku fyritøkurnar mang­ an ES stuðul, sum kann vera upp í 25% og sostatt er kappingarstøðan hjá før­ oysku fyritøkunum sera vána­lig. Men eg haldi, at tað al­menna átti at verið so mik­ ið at sær komið, at tað varð­ veitti øll almenn arbeiði í Føroyum, tí tað hevði eisini kastað nógv av sær í skattum og avgjøldum, leggur John Eli Olsen afturat. Framhald av síðu 5 Skulu handverkarar á bygd til Havnar at arbeiða, verða teir tvingaðir at arbeiða hjá byggifyitøkum og handverksmeistarum í Havn. Annars sleppa teir ikki upp í part ” Tað almenna í Føroyum átti at verið so mikið at sær komið, at tað varðveitti øll almenn arbeiði í Føroyum ”