mikudagur 15. februar 2006síða 7

Nr. 33 - 15. februar 2006 7 Munnligur fyri­spurn­ ingur í tinginum í dag. Hvør er mun­urin millum stjórn­ar­­skip­ anarnevndina og nevnd­­ina viðvíkjandi kvinnu­­leik­­luti í politikki. Ann­ita á Fríð­riksmørk spyr løg­ mann Lóggáva Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Eftir at Kári á Rógvi sam­­ anbar samansetingina av nevndini fyri øktari kvinnu­­ luttøku við stjórnar­skip­­ anarnevndina, setti Ann­ita á Fríðriksmørk, løg­tings­ kvinna fyri Tjóðveldis­ flokkin, í dag løgmanni ein mu nnligan fyrispu rning í tinginum . Har spu rdi hon, hvør mu nurin er millum stjórn­­arskipanarnevndina og nevndina viðvíkjandi kvinnu­ leikluti í politikki. Til hetta sigur Jóannes Eidesgaard, løgmaður, at nevndin um kvinnuleiklut er beinleiðis vald av lands­ stýrismanninum og hann fyri­ skipar virksemið hennara. Einki er lógásett um , at ting­ maður skal vera valdur í nevndina. Løgtingsmenninir í stjórnarskipanarnevndini eru harafturímóti lógásettir limir í nevndini og arbeiða sjálvstøðugt, sigur hann. – Lesa vit orðaljóðið av § 8 málsliga, so síggja vit, at valið av tingmonnunum Lisbeth L. Petersen og John Johannesen í nevndina við­­víkjani kvinnuleikluti er í beinleiðis andsøgn við § 8. Tað snýr seg um ”øll álitisstørv”. Bert tvær av­markingar eru. Nevndir, sum landsstýrið ikki hevur valt, og sum landsstýrið ikki hevur eftirlit við, falla uttan­ fyri. Sama er, um nevndin hvílir á fólkavald um boð, sigur Jóannes Eidesgaard, sum leggur afturat, at einki stendur at lesa um , at tað er ein fyritreyt fyri, at ting­ maður ikki kann vera í slíkari nevnd, at nevndin bara fæst við um sitingarligar ella av­gerðarheimildir. – Tvørturímóti stendur beinleiðis, at talan er um øll álitisstørv í nevndum og ráðum . Tað stendur ikki álitisstørv í nevndum , sum hava um sitingarligar ella avgerðarheimildir. Heldur ikki stendur nakað at lesa í viðmerkingunum um , at hugsað var bara um álitisstørv í nevndum og ráðum , sum hava um sitingarligar ella av­gerðarheimildir. Sambært løgmanni og løg­ mannsskrivstovuni, bendir alt hinvegin øvugt á, at in­ten­tiónin við lógagreinini var, at hon fevndi um lóg­ ar­fyrireikandi nevndir eis­ ini. Løgtingið hevur eftir­ lit við øllum virksemi hjá landsstýrinum . Tað er ikki avmarkað til at hava eftirlit við, bert hvussu lands­stýr­ is­menn útinna sítt fyri­sit­ ingarliga starv. Ætlanin var eisini, at løgtingið skuldi hava eftilit við lógar­ fyrireikandi arbeiðnum hjá landsstýrinum . Tað er júst hetta, sum § 8 leggur upp fyri. At eitt eftirlit hevur eftirlit við sama eftirliti, sum hevur eftirlit við sær, ber ikki til. – Við stjórnarskip­anar­ nevnd­ini er støðan ein heilt onnur. Hon er sett við løgtingslóg, greiðir løg­mað­ ur frá, og leggur afturat, at løgtingslimirnir, sum eru limir, eru ikki valdir av landsstýrinum , men av flokkunum og skulu sambært lógini vera løgtingsmenn. Man kann so tulka, hvørt nevndin er undir eftirliti av landsstýrinum ella ikki. Løgtingið hevur tulkað, at nevndin er ikki undir eftir­­liti av landsstýrinum , tí annars hevði tingið ikki ásett, at tingmenn skuldu vera í nevndini. Løgtingið heldur seg sjálvsagt til stýris­skipanarlógina § 8, og løg­maður fer ikki og metir seg ikki hava heimild at um­tulka hesa avgerð ting­ sins. At nevndin ikki er undir vanligum eftirliti hjá landsstýrinum sæst eisini av, at løgmaður velir formannin, men er annars bara vanligur nevndarlimir í nevndini sum , eins og aðrir nevndarlimir, má geva seg undir allar av­gerðir nevndarformansins í arbeiðnum .  – Tí dugi eg ikki at síggja, at avgerðin um at velja aðrar nevndarlimir enn tingmenn í nevndina viðvíkjandi økt­ um kvinnuleikluti í poli­ tikki, fær nakra ávirkan á stjórnarskipanararbeiði. Jóannes Eidesgaard, løgmaður, sigur seg noyðast at halda seg til galdandi lóggávu, og tí noyðast Lisbeth L. Petersen og John Johannesen úr nevndini, sum skal arbeiða fyri øktari kvinnuligar luttøku í politikki Lóggáva Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Í grein í blaðnum týsdagin var Kári á Rógvi, løg­frøð­ ingur og formaður í Javn­ støðunevndini, ikki blíður. Hann harmaðist um , at Lis­beth L. Petersen, varð koyrd frá sum forkvinnu í nevndini, sum skal arbeiða fyri øktari kvinnuluttøku í politikki. Og metti hann tað vera rein formalisma, at løgmannsskrivstovan tók fram lógargrein 8 í stýris­ skipanarlógini, og koyrdi Lisbeth L. Petersen og hitt løgtingsum boðið í nevndini, John Johannesen, frá. Kári á Rógvi segði, at um tey skuldu úr nevndini fyri kvinnu­ligari luttøku, so áttu løgtingslimir eiheldur at verið í stjórnarskipanarnevndini. – Hatta er ein óneyðug og formalistisk avgerð. Um hon skal frá, skulu løg­ tingslimir heldur ikki vera í Grundlógarnevndini, segði hann. Lógir kunnu broytast Vit settu løgmanni stevnu at fáa hann at viðmerkja sjón­ armið Kára á Rógvi. Løgmaður sigur seg harm­ ast íkomnu støðuna, og at hann partvíst er samd­u r við Kára um , at stýris­skip­ anarlógin í støðum er ein forðan fyri politiska viljan. – Men eg má sjálvsagt halda meg til galdandi lóggávu og ikki til lóggávuna, sum eg kundi hugsað mær hana, sig­ ur løgmaður. Spu rdur, hvussu hesin hug­ burður samsvarar við her­ferð Javnaðarflokksins und­ir sjálvstýristilgongdini, tá flokkurin var fremsti for­ sprákari fyri, at lógir skulu mýkjast og roynast, og ikki minst avspegla politiska vilj­an, sigur Jóannes Eides­ gaard, at hetta er satt, og at lógin má broytast, um hon ikki livir upp til nútíðar krøv. Og hann vísir á Helsing­ forsavtaluna, sum í roynd og veru er ein forðan fyri føroyskum limaskapi í N­orð­urlandaráðnum , men at hetta kortini ongantíð hev­ ur forða okkum at søkja um limaskap, tí sum sagt: lógin kann broytast.. – So eg kann partvíst vera samdur við Kára á Rógvi í, at lógin ikki er nóg góð. Men sum sagt, hon er galdandi lóg og tí noyðist eg at halda meg til hana. Smb. “de lege ferenda” - gald­ andi lóggáva og “de lege ferenda” – hvussu galdandi lóggáva átti at verið. Hetta er vónandi nakað, sum nýggja stjórnarskipanarnevndin fer at arbeiða við, sigur løg­mað­ ur. Týdningarleysar próvgrundir Í viðmerkingunum frá Kára á Rógvi kom greitt til sjóndar, at tað harmaði hann, at júst Lisbeth ikki slapp at halda fram við arbeiðinum í nevnini. Hetta, av tí, at hon í so mong ár hevur arbeitt við javnstøðum álum og at hon í sínari tíð nærum var sjálvskrivað til at gerast for­ kvinna í nevndini. Til hetta sigur løgmaður, at ongin hevur reist iva um førleikan hjá Lisbeth L. Petersen at leiða slíkt nevnd­ ar­arbeiði. – Men tað er ongin próv­ grund í hesum sambandin­ um , at Lisbeth er dugnalig og væl skikkað til sessin. Eg má halda meg til galdandi lóggávu. Eiheldur er tað hald­góð próvgrund, í hesum sambandi, at onnur nevnd (stjórnarskipanarnevndin) er mannað við løgtingslimum , tí har er støðan ein heilt onn­ ur (vísandi til svar til mu nn­ ligan fyrispu rning í tingin­um í dag), sigur løgmaður. Vón fyri framman Kortini sigur Jóannes Eides­ gaard, at tað finnast fleiri loysnir, um Løgtingið ynskir, at løgtingslimir skulu sita í nevndini, sum skal arbeiða fyri at fáa fleiri kvinnur upp í politikk – Um flokkarnir ynskja tað, kunnu teir heita á lands­ stýrið um at seta eina § 25 nevnd í tingskipan­ini. Hendan kann so vera mannað við um boðum úr tinginum , sigur hann, og vísir eisini á, at Lisbeth L. Petersen kann fara í farloyvi úr tinginum , meðan hon er forkvinna í núverandi nevndini. Má halda meg til galdandi lóggávu Munurin er greiður Reglur um tingmenn og álitisstørv í nevndum og ráðum §8 Tá ið góðkent er, at løgtingsmaður er valdur, skal hann leggja frá sær øll álitisstørv í nevndum, ráðum o.t., sum eru undir eftirliti landsstýrisins ella, sum landsstýrið hevur skipað hann í, tó undantikin beinleiðis fólkavald umboð. Í viðmerkingunum til hesa grein verður sagt (stýrisskipanarálitið bls. 177): Skal eitt eftirlit hava nakra veruliga meining, er neyðugt, at hetta er púra óheft av tí, tað skal hava eftirlit við. Landsstýrið hevur beinleiðis eftirlit við persónum, sum hava álitisstørv í nevndum og ráðum, vald av landsstýrinum, og stovnum annars, sum eru undir eftirliti landsstýrisins. . Løgtingið hevur eftirlit við landsstýrinum. Tað er tí ein mótsøgn, at løgtingsmenn kunnu hava eftirlit við landsstýrismonnum, sum so aftur hava eftirlit við somu løgtingsmonnum, tá teir eru í starvi hjá nevndum og ráðum og øðrum størvum undir landinum. Tí er í greinini ásett, at beint sum løgtingsmaður er valdur, so sigur hann størv frá sær í ráðum og nevndum og teim størvum, sum umrødd eru. FAKTA Lisbeth L. Petersen og John Johannesen kunnu ikki vera sitandi í nevndini, sum skal fáa fleiri kvinnur uppí politikk Annita á Fríðriksmørk spyr løgmann um munin millum stjórnarskipanarnevndina og nevndina, sum skal abei›a fyri øktari kvinnuluttøku í politikki