mikudagur 15. februar 2006síða 11

Nr. 33 - 15. februar 2006 11 Í F. F. blaðnum nr. 360 hev­ ur Ó eina grein, ið hann kall­ar »Citatfalsan hjá Fagn­­aðargonguni - eitt ískoyti til Jenis av Rana«, sum hevði grein um sama mál í Sosialinum 6. februar. Her verður endurgivið úr blað­num: »Í blað nr. 361 høvdu vit eina grein m.a. um Martin Niemøller. Her endurgóvu vit hesi hansara kendu orð: »Tá ið nazistar­nir tóku kommunistarnar, segði eg einki, tí at eg var ikki kommunistur. Tá ið teir tóku jødarnar, segði eg einki, tí eg var ikki jødi. So tóku teir fakfelagsovastarnar. Eg segði einki, tí at eg var ikki limur í nøkrum fakfelag. »Falsanin: So komu teir eftir teimum samkyndu, men eg tagdi, tí eg var ikki samkyndur. At enda tóku teir meg, men tá tordi eingin at klúgva í tvey longur. Í hesum føri haldi eg bæði við Ó. og Jenisi. Tá ið endurgivið verður, eigur ein av halda seg til sannleikan. At tey samkyndu júst vóru ein skrásettur bólkur í týn­ ingarlegunum, er ein onnur søga. Um at endurgeva rætt. Í januar hevði Jenis av Rana eina grein í bløðunum við heitinum. »Kennir tú frá­ søgn­ina um Lot«. Jú, hana havi eg lisið fleiri ferðir, og er hon fyri mær ein himm­ alrópandi mótsøgn, tá talan er um faðirkærleika. Birita Lamhauge Jóansdóttir og Eivind O. Simonsen svar­ aðu aftur við sera væl vald­ um orðum, har støðið teirra eisini varð tikið úr Bíbliuni. Tey endaðu við spurn­ing­in­ um. Kanska Jenis er maður fyri at geva okkum eitt svar? Svarið, ið tey fingu frá Jenisi var hetta: p.s. Longu dagin eftir fyrstu grein mína skrivaðu tveir lesarar um kunnleika sín til Lot. Àheitan mín til tykkum báðar er: Haldið á at lesa Bíbliuna, havið eitt opið sinni og biðið Heilaga Andan hjálpa tykkum at skilja tað, tit lesa. Tá hava tit eitt spennandi og ríkt lív at síggja fram til. Fyri mær kundi hetta svarið eins væl verið: »Goddag mand, økseskaft«. Grein tvey hjá Jenisi: »Jesus og frásøgnin um Lot«. Fyrr í vikuni endurgav eg part av frásøgnini um Lot, sum vit lesa hana í kap. 13 í Bíbliuni. Lættari er at fylgja við, um greitt verður frá, hvaðaní í Bíbliuni skrift­ støð verða tikin. Hetta er væl úr Fyrstu Mósubók. Kap. 13, har sagt verður frá, at Ábraham og Lot skilj­­ ast. Seinri í greinini stend­ ur: Síðan heldur Jes­us á við áminningini um at vera til reiðar, tann dag menn­ iskjasonurin opin­berast: …ta nátt skulu tvey vera í eini song; annað skal verða tikið við, og annað skal verða latið eftir. Ikki stendur frágreiðing um, hvað­ani hettar er tikið, og tí spyrji eg? Er hetta rætt endur­ givið? Í Bíbliu mínari stendur hjá Luk. 17. akp. 34. vers. Eg sigi tykkum: Í teirri nátt skulu tveir menn vera í eini song; annar skal verða tik­ in við, og annar latin eftir. Ikki ætli eg mær at blanda samkynd upp í henda spurn­ ing. Stendur tað, sum Jenis greiðir frá, aðra staðir? Og hví er málburðurin ikki eins? Vónandi er tað ikki so, at menn nú fara at málbera seg, sum teimum lystir. Mær rennur til hugs eina ólavsøkuaftan í seksti­ árun­um. Hugnaløta var á Há­skúlanum aftan á kapp­ róðurin. Við kaffiborðið høvdu tríggir mans orðið. Niels Winther Poulsen tos­ aði um háskúlarørsluna, Sigurð Joensen um fronsku kollveltingina og Brimnes prestur um Bíbliuna. Hann greiddi millum annað frá, at Bíblian varð skrivað langt aftaná Jesusar deyða, og at tað var ymist, ið ein kundi seta spurningar við, eisini tí tað vóru ymiskar umseting­ar. Eg má siga, at fyri meg var hetta eitt nýtt sjónarmið. Eg, sum var uppvaksin millum kirkju og missiónshús, hevði bara tikið ímóti uttan at seta spurnaðartekin við nakað. Í fyrstuni gjørdi hetta meg eitt sindur ørkymlaða, men sum fráleið helt eg, at Bíblian gjørdist enn meira áhugaverd. Jakob Appel háskúlastjóri og kirkjuministari 1922 gav eina sera góða lýsing av J. C., ið var undanmaður hans­ara. J. C. var det mest beskedne menneske og per­ sonligt uegenyttigste menn­ eske, man kunde tænke sig. Men magt ville han, fordi han var sikker på, at det, han ville, var også det, Vorherre ville. Út frá tí, ið skrivað hevur verið um tey samkyndu hesa seinastu tíðina, haldi eg, at vit eiga fleiri, ið kundu fingið sama skoðsmál sum J. C. Um vit trúgva, at Gud er til, mega vit eisini trúgva, at ein og hvør av okkum eru myndaði í Guds mynd, við teimum ym­isku eginleikum, vit fingu í vøggugávu. Ole Wick vísti á, at vit áttu ein bólk, ið ikki var góð­ kendur í samfelag okkara. Hann nýtti flaggið til at gera vart við hetta. Andans hooli­gans løgdu í vaðið. Tá ið hann síðani var so óskikki­ligur at tekna eina svarta bók afturat, varð hann meldaður. Ein sending í Lindini um Ole Wick og hansara óskikkiligheit var eftir mín­ ari meining niðanfyri alt lág­mark. Eg má siga, eins og ein gomul kona segði, tá ið hesar nýggju andaligu rørslurnar floymdu yvir í Før­ oyum: »Mær dámar ikki, at gud verður tikin av ræði«. Ein ótrúligur dupult­moral­ ur er eisini í hesum sam­an­ hangi. Fyrstu ferð, eg hoyrdi um Jesus-kaku, var seinasta valkvøld. Greitt varð frá í bløðunum, at tá ið upp var talt og Miðflokkurin fekk sínar menn, fingu vit kaffi og Jesus-kaku. Eg hevði ikki hoyrt hetta heitið fyrr og fór tí at spyrja, hvat ið hetta var fyri ein kaku. Jú, hetta var nakað nýtt, ið tey, ið høvdu samhuga við Miðflokkin, vóru farin at brúka. Skriftstøð vórðu sproytaði við glasur á kakuna. Havi hoyrt frá fólki, ið hevði verið til eina fermingaveitslu, at ein kaka stóð á borðinum, prýdd við einari opnari Bíbliu. Er hetta ikki at vanvirða Guds orð og Bíbliuna, so skilji eg einki. Sjálv havi eg ofta hugsað um hesa mótsøgn, at tey flestu vilja til himmals eftir egnari uppskrift, uttan at kunna semjast her á jørð. Í einum brúdleypi í Norðoyggjum fekk eg svar uppá henda spurning. Hetta var fyrst í nítiárunum; vit vóri nýggj í Ónagerði og vistu lítið um, hvar ið hvør hoyrdi heima. Við brúdleypsborðið fekk eg ein fittan, ungan mann undir høgru lið. Vit skiftu orð um mangt og hvat, men so fekk hann tað hugskot, at hann skuldi fortelja mær, hvar tey ymisku hoyrdu heima. Vit sótu væl fyri, so lætt var at fylgja við, tá ið hann vísti mær á teir ymisku persónarnar, og hann tók teir í raðfylgju. Hasi hoyra til adventistarnar, og síðani nevndi hann navni á samkomunum ið tey ym­isku hoyrdu til, meðan hann peikaði á tey. Emmaus - Solo Deo Gloria - KFUM - baptistarnar og kirkjuna. Eg sigi tá við hann, so er at vóna, at vit semjast, áðrenn vit fara foldum frá. Nei, svar­aði hann, tað er ikki neyð­ugt, tí tað stendur í Bíbliuni. Í faðirs míns húsi eru mangir bústaðir. Var tað ikki so, hevði eg sagt tykk­ um tað; tí at eg fari burtur at tilbúgva stað fyri tykkum. Joh. 14 kap. 2 vers. Ein nýggj tulking, ið ikki var runnin mær til hugs. Sig so, at nakað er nýtt undir sólini. Nei, tá haldi eg heldur við Jóan Chr. Poulsen. Hvar var Guðs jørð eitt fagnarstað at búgva á, tá bróðurlag var hvørt eitt stað at finna; og klandur innivist ei fekk, men fjónað millum húsa gekk og einki fekk útinnað. Nr. 517 í Sálmabók Føroya Kirkju Hugarensl Nicolina Jensen Beder – Ískoyti til orðaskiftið um miðnámsútbúgvingar og miðnámsskúlar Haldi tað vera rætt og skila­ gott at seta sum mál, at øll í Føroyum skulu hava eina miðnámsútbúgving. Sam­ stundis er eisini neyðugt at víðka um hugtakið »mið­ náms­út­búgving«. Higartil hava vit í Før­oy­ um sæð miðnámsút­búgv­ing­ ar sum tær bók­ligu útbúgv­ ingarnar vit bjóða á verandi miðnáms­skúl­unum. Hesar útbúgvingar fata um Studentaskúla (ST) og Hægri Fyrireikingar (HF), sum eru almenngymnasialar útbúgvingar, har tú fyrst og fremst hevur al­menn­ andi lærugreinir, ið gera teg føran fyri at fara undir hægri framhaldslestur, um tú annars lýkur tey upp­tøku­ krøvini, sum útbúgv­ingar­ stovn­ur­in setir, og Hægri Handilsskúla(HH), Hægri Tøkniskúla (HT) og Hægri fiskivinniskúla (HIF) sum eru yrkisgymnasialar út­búgvingar, har tú umframt al­menn­ar læru­grein­ir eis­ini hevur læru­grein­ir, ið fyri­ reika teg til bæði at fara undir framhaldandi hægri vinnulívsútbúgvingar (hand­ ils­útbúgv­ingar og tekniskar útbúgv­ing­ar) og til at arbeiða í vinnulívinum. Afturat hesum vit í dag nevna sum miðnámsút­búgv­ ingar, eiga vit eisini at leggja allar tær yrkisútbúgvingar sum vit annars kenna í dag, og víðka um útboðið av út­búgvingum. Hesar útbúgvingar fata um Sjóvinnuútbúgving, sum gevur næmingunum eina grundleggjandi verk­liga og ástøðiliga vitan um viður­ skifti á sjónum og umborð á skipi.Undirvísingin legg­ur dent á at geva næming­unum vitan um trygd á sjó­­n­um, arbeiðsumhvørvi, við­líka­ hald og verkligan sjó­mans­ skap, soleiðis at teir eftir lokið skeið kunnu mynstra sum dekkarar. Heilsuútbúgvingar eru nýggjar útbúgvingar, ið byrj­ aðu á heysti 2001. Útbúgv­ ing­ar­nar hava til enda­­máls hvør sær at geva næming­ unum førleika at røkja upp­gávur á almanna- og heilsu­økinum. Útbúgvingin til heilsuhjálpara er skipað sum ein grundút­búgv­ing (eitt støðisár), ið tekur 1 ár og 3 mánaðir. Eftir lokið støðisár er møguleiki fyri at halda fram 1 ár og 10 mán­ aðir í útbúgvingini til heilsu­ røktara. Eisini er møguleiki at taka yrkisútbúgving innan fiskavirking og aling. Tal­an er um tvey sløg av yrkis­út­ búgvingum, ávika­vist innan flakavinnuna ella alivinnuna. Hesar útbúgvingar verða skip­aðar sum arðar hand­ verk­araútbúgvingar, har fyrst verður gingið í skúla í eitt støðisár og síðani verk­ liga upplæring á virki har næmingurin hevur lærusátt­ mála. Umframt hesar út­búgv­ ingar hava vit okk­­ara sið­ bundnu Hand­verk­araútbúgv­ ingar, sum fata um øll van­lig handverkarayrki vit kenna eitt nú snikkara-, bil­smið-, el- , hárfríðkan- og maskin­ útbúgving. Síðani hava vit vanligu Handilsskúlaútbúgvingina, sum gevur førleika til fyrisit­ ing-, handil-, skrivstovuyrki umframt onnur tilboð sum hesin skúlin bjóðar. Tað hevði verið skilabest at sam- og umskipað allar útbúgvingarnar soleið­is at allar fingu heiti miðnáms­ útbúgving og við tíðini komu undir sama skipanarliga hátt. Á sama hátt sum vit nú umskipa allar okkara víðari útbúgvingar so tær verða á fróðskaparstøðið. Fyri at lyfta samfelagið á eitt hægri støðið, fyri at tryggja vælferðina í fram­ tíðini og fyri at vera við í kapp­ingini á jøvnum føti við allan heim, eiga all­ar hes­ar útbúgvingar at verða dagførdar og nútím­ans­ gjørd­ar soleiðis at tær lúka altjóða fakligu krøvunum innihaldsliga og tøkniliga. Hetta verður tað stóra takið, og heppin hond skal til, tá slíkt skal gjøgnumførast, tí á leiðini liggja nógvir snáv­ingarsteinar. Haldi tað vera neyðugt við breiðum politiskum uppbakningi og samstarvi, um slíkt skal eydnast á fullgóðan hátt. Kreativiteturin við í útbúgvingartilboðini. Í miðnámsútbúgvingunum vit bjóða ungdóminum í dag, kunnu vit siga at skap­ an­arevnini eru útihýst. Vit mangla ikki bara at rúma kreativitetinum hjá hesum bólki av ungfólki, men eisini at geva teimum avbjóðingar og útbúgvingar har tey kunnu fáa amboð og víðarimenna øll tey ótrúðligu evni hesi fólk hava. Miðnámsútbúgvingar inn­ an tónleik, sjónleik, máln­ inga­list, sniðgeving, kunning­ ar og samskiftistøkni, sang og sangskriving, fyri at nevna nøkur av teimum lista­ greinunum sum vit eru væl­ signaði við, men ikki geva fólki møguleika at dyrka. Hetta tilfeingi eiga og skulu vit eisini nýta orku uppá í Føroyska út­búgv­ing­ ar­verkinum. Hes­in krea­­ti­vi­ tetur kann ikki fram­­­hald­­andi liggja uttan fyri tað lærurúmið vit í Føroy­um bjóða okkara borg­arum. Vænti at stórur partur av okkara framtíðar vælferð kemur at liggja í hond­unum hjá tí skapandi fólkinum her á landið, og á altjóðapallinum er hetta ómetaliga tídningarmikið, tí her kunnu vit ósmæðin kapp­ast við allan heim. Miðnámsskúlarnir sum mentanardeplar Grundin til at Tjóðveldis­ flokkurin vil hava miðnáms­ skúlar kring alt landið, eru fleiri. Miðnámsskúlin er ikki bert ein skúli har ungfólk mill­um 17 og 20 ár fáa sær útbúgving. Nei, skúlin er eisini tann depilin sum skal taka sær av at útbúgva og endurútbúgva arbeiðsmeg­ ina kring landið. Frá at virka í einum fiski­ ídnaðar samfelagið, til at arbeiða í vitanar­sam­felag­ num, verður neyðugt at styrkja førleikan hjá verandi arbeiðsmegi, soleiðis at hon kan taka framtíðar avbjóð­ ingar upp. Eisini er skúlin tann ment­ anardepilin, sum skal vera við til at menna øki og gera tað spennandi og áhugavert fyri allar samfelagsbólkar at búseta seg í einum øki. Skúlin eigur at vera samskiftis depil­ in hjá bygdini ella býnum, og eisini verða tann sum kann geva íblástur uttan úr heimi. Staði har nýggir tankar spretta og tiltøk vera sett í gongd, til gagns fyri borgararnar og menningina av øllum økinum skúlin er í. Stutt sagt skal skúlin vera tann mentanardepilin ella mentanarhúsið har alt øki sígur sær megi og merg. Við hesum í huga mæla vit til at miðnámsskúlar, ið verða víðkaðir til at verða mentanardeplar, har endurútbúgving av arbeiðs­ megini í Føroyuym eisini verður hýst, samstundis sum teir eru mentanarhús í økjunum, verða lagdir kring alt landið. Í Noroyggjum verð­ur miðnámsskúli við denti á tøkni útbygdur, mið­náms­skúli við denti á fyrisiting, handli og skrivstovu og student verður í Eysturoy, miðnámsskúli við student-, tøkni- og fyrisiting, handli og skrivstovu verður í Tórshavn, Miðnámsskúli við fiskivinnu- og umhvørvi verður í Vestmanna, miðnámsskúli við listagreinum og ítrótti verður í Sandoy, í Vágum verður miðnámsskúli við matvøruframleiðslu og ferðavinnu sum høvuðsgrein og í Suðuroy verður miðnámsskúli við HH og heilsuútbúgving sum serøki. Løgtingskvinna Heidi Petersen Miðnámsskúlar sum mentanardeplar