fríggjadagur 17. november 2000síða 14

Nr. 222 - 17. november 2000 27 26 Nr. 222 - 17. november 2000 VI‹MERKINGAR Bergur Bærendsen Valevni á samgongu- listanum, Lista A Eg skal ikki dylja yvir, at ta› var› vi› stórum spenningi eg bí›a›i eftir, at valgreinarnar frá hin- um 32 uppstilla›u til b‡- rá›svali á Tvøroyri skuldu koma á prent. Og ta› er helst ein serligur spenningur, tá ein, sum eg, hevur siti sítt fyrsta skei› í b‡rá›sarbei›in- um, og nú aftaná 4 ár kann vænta sær ymiskar hugsanir og meiningar um ta›, sum hevur veri› á skránni hesa tí›ina. Eg hev›i ikki ætla mær út í naka› beinlei›is tjak vi› navngivnar persónar, uttan at eg so ella so ver›i bi›in um hetta. Tí ætli eg mær heldur ikki, í samband vi› hesa vi›- merkingina, at draga nakran serstakan grein- skrivara fram á pallin. Eg kann bara sta›festa, at fyri nógvar av teimum greinum og vi›merking- um, í samband vi› b‡- rá›svali› á Tvøroyri, eg higartil havi lisi›, er gjøgnumgangandi hug- sjónin: At gongdin seinastu árini, fyri fólkatal eins og vinnulív, hevur havt eitt brá av avtoftan yvir sær At tvøráfólk eru ”prís- givin til teir magtfullu mynduleikarnar nor›anfjør›s” At vinnulívi› á Tvøroyri líti› og einki megnar At tey tiltøk Tvøroyrar B‡rá› hesi seinastu 4 árini hevur framt, fólk- inum á Tvøroyri at gagni, líti› og einki vir›i hava At ætlanir b‡rá›sins í samband vi› umlegging av kommunuskuldini, fara at gera ilt verri Ta› er harmiligt, at sund- urlyndi› enn hevur fasta- tøkur millum summi av teimum, sum bjó›a seg fram til b‡rá›svali›. Eg gó›taki einki av oman- fyristandandi svart- skygni, men vil hinvegin sta›festa: At fólkatali› á Tvøroyri aftur stendur í øking, og er nú væl omanfyri 1800 íbúgvar at vinnulívi› á Tvøroyri styrknar ár um ár, prógva vi› eini stórari øking í partafelags- skattinum at ta› fyrst og fremst eru tvøráfólk sjálvi, sum eiga og skulu loysa egnar trupuleikar at Tvøroyrar Kommuna saktans megnar at gjalda ni›ur skuldina, eftir tí leisti, sum er skorin í avtaluni vi› Landsbank- an Ta› hevur veri› eitt av a›almálunum hjá sitandi b‡rá›, at fáa goldi› skuldina so langt ni›ur sum gjørligt. Hetta hevur havt vi› sær, at skuldin er ni›urgoldin vi› umlei› 40 mió. kr. seinastu 5 árini, umframt at vit nú hava fingi› umlei› 22 mió. kr. eftirgivnar. Á henda hátt ver›ur skuldin álei› 108 mió. kr. um ársskifti› og ver›ur ætl- andi 65 mió. kr. um 5 ár. Til tess at náa hesum máli krevst, at umlei› 15 mió. kr . ver›a goldnar í rentum og avdráttum um ári› komandi 5 árini. Hetta er ta› sama ella heldur minni enn gjaldi› seinastu árini. Her er ikki grundarlag fyri tí svart- skygni, sum fleiri grein- skrivarar leggja fyri dag- in. Lat ongan iva ver›a um, at eg trúgvi uppá eina stóra framtí› fyri Tvøroyri. Her er ta› fólk, i› skal til – solei›is sum ta› altí› hevur veri›. Og pláss er fyri øllum n‡ggj- um kreftum, sum vilja virka fyri, at Tvøroyri styrkir sína stø›u enn meiri. Megna b‡rá›spolitikk- arar okkara framyvir at standa sum ein ma›ur, í arbei›inum at bera b‡in fram, ja so ver›a ta› tvøráfólk sjálvi, sum framyvir seta dags- skránna fyri Tvøroyri. Kvinnur í Havn Jú, sanniliga duga tvøráfólk sjálv Johan Mortensen Valevni fyri Tjó›veldisflokkin Rættast var um kvinnur høvdu sín egna lista bæ›i til løgtings og kommunu- val, hesin kemur kanska. Yvirhøvur eru kvinnur alt ov illa umbo›a›ar bæ›i í politikki og vinnulívi›. Almenni peningastovnurin Føroya Banki hevur td., onga kvinnu í nevndini. Tú sær næstan ikki ein kvinnu- ligan stjóra hvørki hjá pri- vatum ella almenum feløg- unum. Okkum tørvar kvinnur í nógv fleiri lei›- andi størvum. Javnstø›islógin ver›ur alt ov líti› vird og var ta› ikki fyri eldsálum sum Turi› D Hentze var henda lógin skjótt gloymd i man- schauvinistiska føroyum anno 2000. Tjó›veldisflokkurin í komandi B‡rá›i› vil end- ursko›a allar nevndir so- lei›is at rætt kynsb‡ti› ver›ur allasta›ni har B‡- rá›i› ræ›ur fyri borgum og seta kvinnur í lei›andi størv í kommununi. Tjó›veldisflokkurin vil stu›la kvinnuáhugamálun- um í Høvu›ssta›num. Rættar kvinnur velja Tjó›veldi› og framtí›ina. Gu›run M. Hansen Valevni á javna›arlistanum í Gøtu Í árinum 1974 var ein n‡ggjur skúli tikin í brúk í Gøtu. Tá var hetta ein sera gó›, bílig og vælumhugsa› loysn. Eitt satt megnarverk. Hetta var ein skúli, i› hev›i nógv at bjó›a børnum, ungum og eldri eftir tátí›ar- meti. Sum ung og sera ítrótt- aráhuga› var eg sera gla› fyri hesa loysn. Nú kundu vit øll: børn, ung og eldri hava gle›i av at n‡ta skúlan á ein hátt, i› hóska›i til tí›ina. Okkara skúli taldist ímillum teir fremstu skúlar- nar, hølum vi›víkti. Serliga var eg fegin um fimleikarhøllina og svimji- hylin, og var eg ein av teimum, i› n‡tti gott av at hava bæ›i fimleik og svimjing í kvøldskúlahøpi og á annan hátt. Hetta var ein n‡ggjur og gó›ur møgulleiki hjá fólki, i› hev›i henda áhuga, og ta› vóru nógv. Í dag seta vit øll størri krøv. Í dag er meira aktivi- tetur í frítí›ini, enn ta› var tá og tí›irnar eru broyttar sera nógv hesi árini. Mín metan er, at tí›in er farin frá hesum at hava kombinera›a fimleikarhøll / svimjihyl. Nú eru tí›irnar betri, so mín hugsan er, at vit eiga at gera ein skúla til børn, ung og eldri, har tú kanst hava fleiri ítróttargreinar alt ári›. Her ver›ur hugsa› um: Badmiton, fimleik, flog- bólt, bor›tennis, svimjing, fólkadans og hvat annars kann vera, tá i› tú hevur eina fimleikarhøll og svimjihyl hvør sær. Hetta síggi eg sum ein fyrimun bæ›i fyri skúlan og fyri frítí›araktivitetir í bygdini. Tí›in er komin til, at vit gera hetta betri. Vit eiga ikki at sovna, og lata onnur yvirhála› okkum á hesum øki. Gott hev›i veri›, um vit kundu bjó›a fólki ta› solei›is, at tey kundu gjørt allar ítróttargreinar alt ári›. Ikki kapping ímillum ítrótt- argreinarnar, men har børn, ung og eldri frítt kunnu velja hvat tey hava hug til. Vit hava eitt blómandi vinnulív og nógv arbei›s- pláss, sum jú eru ein lívs- treyt, men kanningar uttan- lands vísa, at skal ein kommuna vaksa, og fólk trívast, so er ney›ugt at lokalsamfelagi› t.v.s. kommunan hevur nøkur tilbo› at bjó›a borgaranum. Ta› vil siga barnaansing, sum vit jú hava, men frítí›arvirksemi› fyri børn, ung, og vaksin kundi veri› nógv betri, fingu vit eina fimleikarhøll burturav til fimleik, badmiton, flog- bólt, bor›tennis, fólkadans o.a. Hetta er mítt hjartamál, nú eg stilli upp til komm- unuval. Vit eiga eisini at arbei›a fyri at byggja eitt eldra- samb‡li›, so sum Fugla- fjør›ur, Skála og Ei›i hava gjørt. Hetta skilda vit okk- ara gomlu, og hetta er eisini eitt av mínum hjartamál- um.Annars gott val. He›in Mortensen b‡ rá›slimur, valevni til Tórshavnar b‡ rá› á lista B heimasí›a: www.hemorten.com Okkara sosialpolitikkur eigur rættiliga sjálvsagt at ver›a grunda›ur á tørvin hjá tí einstaka. Og tá tørv- urin er ymiskur, so er ta› fyri mær líkaso sjálvsagt, at okkara sosialpolitikkur skal lagast eftir føroyskum vi›- urskiftum. Kommunan skal yvirtaka allan sosialpoli- tikkin og virka fyri at fremja ábyrgd í sosialum veitingum og fullkomiliga for›a fyri, at sosialpoli- tikkur kann n‡tast sum politiskt útgjaringarambo›. Vit skulu líka so sjálv- sagt virka fyri, at ellisheim, ellisíbú›ir og vardar íbú›ir ver›a bygdar, og vit skulu krevja av landsmynduleik- unum, at røktarheimstørv- urin í Tórshavnar Komm- unu ver›ur nøkta›ur. Kommunan skal útvega sær betri innlit í sosialmál. Men hetta eru bara yvir- skriftirnar. Fyri at komm- unan skal fungera sosialt, so er ikki nóg miki› vi› yvirskriftum um yviror›n- a›an sosialpolitikk. Vit skulu eisini stu›la teimum, i› stu›la. Vit skulu hjúkla um hjálparfelagsskapirnar, i› eru næstir veruligu trupulleikunum. Vit skulu veita hjálp til sjálvhjálp. Bert á tann hátt kunnu vit laga ein sosialpolitikk til veruliga tørvin, og nøkta tørvin í øllum li›um. Kommunuvali› í Gøtu Sosialpolitikkur Høvu›ssta›urin má fáa betri sømdir VI‹MERKINGAR Leivur Hansen, borgarstjóri Her stutt undan b‡rá›s- valinum kunnu borgar- arnir í landsins størstu kommunu av røttum fegnast um, at komm- unan bæ›i er vor›in størri, sterkari og ríkari enn fyri f‡ra árum sí›ani. Størri bæ›i í vídd og fólkatali. Sterkari vi› ta› at fólkatali› er munandi økt - og ríkari, tí ta› er ein sannroynd, at komm- unan er komin alsamt betur fyri fíggjarliga. Hóast alt sostatt sær út til at ganga upp á stás, so skerst ikki burtur, at medaljan eisini hevur sína minni bjørtu bak- sí›u. Havnin veksur nevnil- iga so skjótt, at ta› er vor›i› torført hjá mynd- ugleikunum at fylgja stevinum - ikki minst vi› teimum bindingum, landsmyndugleikarnir leggja á kommunurnar. Her ver›ur fyrst og fremst hugsa› um íløgu- lofti›, i› álagt er komm- ununum. At vit hava fingi› Arg- ir og fáa Kollafjør› vi› í kommununa, er sjálvandi óført fyri kommunukass- an og fíggjarstø›una hjá kommununi. Men íløgulofti› for›ar fyri, at tænastustø›i› kann hækka samsvar- andi. Seinastu árini hevur fólkavøksturin í høvu›s- sta›num ligi› um 300 fólk um ári› í me›al. Bara í hesum valskei›- num er fólkatali› vaksi› vi› sama íbúgvaratali sum í Vestmanna - stív- liga 1200 fólkum! Men sambært feskastu metingunum hjá hag- frø›ingum kunnu vit vænta ein upp aftur størri fólkavøkstur næstu árini - ella eini fimm prosent um ári›. T.e. tvífalt so nógv sum nú. Ver›ur hetta so, ja, so duga ivaleyst øll at ímynda sær, hvat úrsliti› ver›ur, fær kommunan ikki umstø›ur og møgu- leikar at brynja seg til hesa innrás. Ta› er tí alney›ugt, at landsmyndugleikarnir vísa størri fatan fyri hes- um serligu vi›urskiftum - ikki bert her í høv- u›ssta›arøkinum, men eisini í ø›rum vakstrar- økjum í landinum - og hækka íløgukvotuna til- svarandi. Í ár hevur Tórshavnar kommuna - saman vi› Kollafjar›ar kommunu - møguleika at gera n‡- íløgur fyri 63 miljónir krónur. Næsta ár ver›ur kvotan 69 miljónir. Til samanberingar kann nevnast, at bara ta› eina ári› í áttati-árunum vóru íløgur gjørdar her fyri umlei› 130 miljónir krónur. Hetta var í høvu›sheit- um fyri læntar pengar, me›an kommunan í dag fíggjar alt sítt virksemi sjálv gjøgnum skattainn- tøkuna. Og ta› ætla vit at halda fram vi› - uttan at økja um lánibyr›u ella skattatr‡st. At hetta ber til, er ikki minst teirri stóru skuld- arni›urgjaldingini sein- astu árini fyri at takka. Eitt íløguloft uppá 70- 75 miljónir krónur um ári› hev›i møguliga veri› á eini lei›, høvdu ikki fleiri íløgur ligi› á láni, orsaka› av kreppu- árunum, tá at kalla ongar n‡íløgur vóru gjørdar. Men skal kommunan bara nøkulunda kunna nøkta tey mest ey›s‡ndu krøv og tørv, hon hevur at dragast vi› í løtuni, má og skal hon fáa ví›ari ræsur at virka undir. Tjó›veldisflokkurin fer ikki at helma í, fyrr- enn hesi vi›urskifti eru komin í rættlag. Tjó›veldisflokkurin hevur fyri fyrstu fer› havt lei›sluna í Tórs- havnar b‡rá› eitt heilt valskei›. Flokkurin hev- ur sta›i› á odda fyri tí mi›vísa og uppbyggjandi politikki, i› førdur hevur veri› hetta valskei›i›. Tjó›veldisflokkurin er sjálvandi fúsur at átaka sær lei›sluna aftur næstu f‡ra árini og fer til val vi› gó›um vónum og gó›um treysti. Gott val! Nógv heldur ein b‡rá›slim ! Absalon Matras valevni Sambandsfloksins Eg síggi, at fleiri valevnir skjóta upp, at Nor›oyri fær eina sta›bundna nevnd eins og Árnafjør›ur. Eg eri eitt sindur iva- samur, um ta› er rætt vi› fleiri sta›bundnum nevnd- um í einum so konsentrer- a›um øki sum Klaksvíkar kommunu. Fyri mær sær ta› út sum, at b‡rá›i› roynir at sleppa sær undan ábyrgd vi› at lata part av kommununi velja sta›- bundna nevnd. Men eg vóni tó, at árnfir›ingar fáa nyttu av nevndini i› nú skal veljast. Ta› er skylda hjá b‡rá›s- limum okkara at fylgja vi› hvat hendir í útja›aranum í kommununi. Tey sum búgva í Árnafir›i og á Nor›oyri hava sama rætt til gó›ar vegir, spælipláss o.a. sum restin av kommununi. Ta› er ábyrgdin hjá b‡rá›- num at tryggja at so ver›ur. Eg veit, at fólk á Nor›- oyri gera b‡rá›i› vart vi› vi›urskifti sum ikki eru nøktandi. Eg yvist ikki í, at árnfir›ingar gera ta› sama. Men ta› vísir seg ofta at vera trupult at fáa naka› gjørt. Ein sta›bundin nevnd hevur ikki avger›arrætt. Tí er ta› avmarka›, hvat ein slík nevnd kann fáa av skafti. Sum búgvandi á Nor›- oyri og sum valevni til b‡rá›i› fari eg hervi› at heita á tykkum - veljararnar á Nor›oyri - um at ”satsa” uppá tykkara valevni. Ein b‡rá›slimurin hevur nógv størri ávirkan enn ein sta›bundin nevnd. B‡rá›slimir eiga at ar- bei›a fyri trivna›i hjá øllum borgarum í komm- ununi. Gott val! Høgni Mikkelsen Valevni Sambandsflokkin til Tórshavnar B‡ rá› Nú er nokk tosa›, nú skal arbei›ast Fyri 4 árum sí›ani var› nógv skriva› um hvussu tørvurin á barnaansing skuldi loysast her í Havn- ini. Foreldrafelagi› skipa›i fyri fundi uppi í Nor›- urlandahúsinum um sama mál, tí ta› mangla›u um- lei› 300 vøggustovu- og barnagar›spláss. Tá lova›u valevnini, at nú skuldi ein loysn finnast. Ta› eru 4 ár sí›ani og eingin loysn er funnin enn og tørvur er á umlei› 400 í dag. Sjálvt um tali› veksur, siga fleiri b‡rá›slimir, at nógv er gjørt fyri at nøkta tørvin vi›víkjandi barna- ansing. Nú b‡rá›sval er fyri framman, hava valevnini aftur eina loysn, men einki hendir. Fyri mær sær ta› út sum at eingin loysn skal finnast, tí hvat skulu val- evnini, i› ver›a vald, skriva og lova tá val ver›ur aftur um 4 ár? Her er loysnin Á b‡rá›num liggur ein verkætlan, sum eg og ein gó›ur vinma›ur hava ar- beitt vi› í eina tí›. Grundin til at vit fóru í gongd vi› hesa verkætlan var, at ta› blívur einans tosa› og tosa›, og so ver›a onkrar lappaloysnir hist og her, og ta› gongur ikki í longdini. Ta› skal gerast ein varandi og skilagó› loysn, og ta› er at byggja fleiri barnagar›ar, sum barna- familjur áttu at havt krav uppá eftir mínari hugsan. Til tykkum foreldur og tykkum, i› ætla sær at fáa børn, seti› krossin á rætta sta›, tá tit fara á val tann 21. november, tí annars fara tit aftur á foreldrafund uppi í Nor›urlandahúsinum um 4 ár. Hetta er eitt málsøki, sum eg hev›i arbeitt nógv vi›, um eg bleiv valdur. Torleif Sigur›sson Roknast kann vi›, at Klaksvíkar Kommuna í ár kemur at hava eina skatta- inntøku upp á umlei› 92 milliónir krónur, og hetta vi› einum skattaprosenti upp á s0. Um gongdin ver›ur nøkulunda tann sama sum tvey tey seinastu árini, kann roknast vi›, at skatta- inntøkan hjá kommununi, vi› sama skattaprosenti sum nú, innan tvey ár, er farin upp um 100 milliónir krónur. Vi› hesum í huga eigur at setast sum mál, at skatta- prosenti› í komandi valsetu ver›ur sett ni›ur vi› 1/2 prosenti, frá 20 ni›ur á 19, og kann hetta gerast vi› at lækka skattin vi› 1/2 pro- senti í 2002, 1/4 prosenti í 2003 og vi› 1/4 prosenti í 2004. Ta› kann kanska tykjast í mótsøgn vi› tann íløgutørv, sum kommunan metist hava, at ko ma vi› einum slíkum uppskoti, sum hes- um, men spurningurin er, um ta› ikki er rætt at hava hetta sum a›almál, solei›is at borgarin eisini fær okkurt burturúr sjálvur og kann merkja, at komi› er úr nívandi kreppuni í nítiár- unum. Ney›ugt er eisini at gera sær greitt, at skattapro- senti› aftur má koma ni›ur á eitt meira rímuligt stø›i. Vi› hesum ver›ur eisini sett valda b‡rá›num størri krøv til, at skattapeningur borgarans ver›ur brúktur á skinsamasta hátt, og at ta› altí› skal fáast sum mest fyri innkravdu skattakrón- urnar. Barnaansingin Ni›ur á 19