hósdagur 23. februar 2006síða 9

Nr. 39 - 23. februar 2006  ES-nevndin mælir til at lata upp ar­beiðsmarknaðin fyri borgarunum í nýggju ES-lond­unum. Tað vísir seg nevniliga, at tey trý londini, sum í 2004 valdu at lata arbeiðsmarknaðin upp fyri nýggju limalondunum, hava havt ein størri búskaparvøkstur enn tey, sum valdu at hava verjutiltøk ES Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tann 1. mai fyri tveimum árum síðan fekk ES tíggju nýggj limalond. Flestu ES- limalondini valdu tá at seta ávís “verjutiltøk” í verk móti arbeiðsmegi í teimum nýggju limalondunum, men Svøríki, Bretland og Írland avgjørdu at halda fast um ein opnan arbeiðsmarknað.  Verjutiltøkini ella und­ an­tøkini, sum londini settu í gildi mótvegis teimum nýggju limalondunum, skulu endurskoðast innan fyrsta mai í ár, og í hesum sambandi hevur ES-nevndin gjørt eina kanning av arbeiðs­marknaðinum. Henda kanning er nú al­­mannakunngjørd, og niðurstøðan er greið. Vinnuhúsið hevur hugt at niðurstøðuni, sum sigur, at tey trý londini, sum valdu at halda fast um ein opnan arbeiðsmarknaði, hava havt størri búskaparvøkstur og ein størri vøkstur í arbeiðs­ plássum enn hini londini. – Vøksturin í hesum londum tekur sjálvandi ikki bara støði í tí opna arbeiðsmarknaðinum, men hinvegin hevur tað, at tey valdu at geva nýggju ES borgaranum fría atgongd, als ikki verið nakar báði, skrivar Vinnuhúsið um kanningina. – Óttin fyri, at tilflytarar úr nýggju limalondunum fóru at føra til arbeiðsloysi, var ógrundaður. Nógv færri enn væntað hava leitað sær til gomlu limalondini. Kanningin vísir, at í flestu av teimum 15 gomlu lima­ londunum, er minni enn 1% av arbeiðsmegini komin úr nýggju limalondunum. Ír­­land er tó eitt undantak; har eru heili 3,8% av ar­­ beiðs­­­megini tilflytarar úr nýggju miðevropeisku lima­ londunum. – Hetta hevur tó bert ávirkað írska arbeiðsmarknaðin og bú­skapin positivt, tí hesi fólk taka størv sum vanligi írin ikki vil hava. Sum heild vísir kanningin, at í økjum, har flest fólk úr nýggju limalondunum hava funnið størv, eru eisini fleiri størv skapt til lokalu arbeiðsmegina. – Í kanningini verður eisini víst á einstakar trupulleikar, og at fakfeløg eitt nú hava víst á óorganiseraða arbeiðs­ megi, men hetta broytir ikki heildarmyndina, skrivar Vinnuhúsið. Kanningin vísir eisini, at so­kallaðu “forðingarnar” hjá fleiri av gomlu ES-londunum hava lítlan týdning, tí til ber at fáa arbeiðsmegi inn, um tørvur er á tí. Hetta vísa hagtølini eisini.  Miðlar í ES-londunum vænta tí, at verjutiltøkini fara at vera linkað ella slept í flestu londum. – Eitt nú hava Spania og Grikkaland boðað frá, at tey væntandi fara at taka av allar forðingar, og fleiri av hinum londunum siga seg umhugsa at linka forðingarnar, skrivar Vinnuhúsið. Opin arbeiðsmarknaður og størri búskaparvøkstur – Vit fara at keypa longu, brosmu, havtasku, steinbít og møguliga onn­ur fiskasløg á markn­að­ inum. Fiskurin verður skildur og pakkaður til útflutnings, sigur stjórin í felagnum, Jóhannes Olsen Eigaraskifti Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Fiskavirkið við Norðskála, sum Árni Dam og aðrir áttu, hevur nú skift eigara. Tað er felagið, Friomar, sum hevur keypt bygningin, og stjóri í felagnum er Jóhannes Olsen á Toftum, sum frammanundan eigur línuskipini, Eystur­oy­ ing, Sigmund og Morgun­ stjørnuna. Jóhannes sigur, at norska felagið, Friomar, sum eigur peningin í felagnum, eitt nú fer at keypa longu, brosmu, havtasku, steinbít og møgu­ liga onnur fiskasløg. – Fiskurin, sum verður keyptur á marknaðinum í kapping við aðrar keyparar, verður skildur og pakkaður við Norðskála. Jóhannes sigur, at Friomar í Noregi er eitt stórt og fram­ komið felag, sum tekur sær av at útvega rávøru til ymiskar keyparar, bæði í Noregi og í evropeisku lond­ unum annars. Hann sigur, at kappingar­ neytarnir í Føroyum í fyrsta lagi eru tey virki, sum salta longu og brosmu og keypa hini fiskasløgini. 5-7 fólk Stjórin í Friomar í Føroyum væntar, at eini 5-7 fólk fáa arbeiði á fiskavirkinum við Norðskála, og ætlandi byrjar virksemið á virkinum í komandi viku. – Í fyrstu atløgu verður so byrjað við at keypa, skilja og útflyta fiskin heilan. Jóhannes Olsen heldur, at tað verður ein fyrimunur fyri fiskamarknaðin – og ikki minst fyri skipini og manningarnar, at ein keypari kemur aftrat. – Jú, eg haldi, at hetta verður eitt spennandi og menn­andi samstarv við norð­ menn, sum nú verður sett á kjøl, sigur stjórin í Friomar í Føroyum. Norðmenn hava keypt fiskavirkið við Norðskála – Tað verður ein fyrimunur fyri fiskamarknaðin – og ikki minst fyri skipini og manningarnar, at ein keypari kemur aftrat, heldur Jóhannes Olsen, stjóri í Friomar í Føroyum Mynd: Vilmund Jacobsen Jóha nnes Olsen á Toftum og Rólant Poulsen á Eiði hava stovnað nýggja agnsølu, PO-Trade Agnsøla Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Stóri útbjóðarin av agni til føroysku línuskipini og útróðrarbátarnar, P/F Kambur á Strondum, fær nú eftir øllum at døma ein rættiligan kappingarneyta. Jóhannes Olsen á Toftum, sum eigur trý línuskip og Rólant Poulsen á Eiði, sum eisini hevur átt línuskip, hava stovnað felagið, PO- Trade, sum stendur fyri Poulsen og Olsen. Undirnavnið hjá fel­ag­ n­um er Føroya Agn­søla, og Jóhannes Olsen sig­­­ ur, at felagið fer at taka upp kappingina sum út­bjóðari av agni til før­ oyska línuskipaflotan og út­róðrarflotan. Alt bendir á, at P/F Kam­b­ur, sum hevur verið rættiliga einaráðandi á markn­aðinum við góðum agni og góðari tænastu, nú noyðist at leggja seg í seðlan, um felagið ikki skal missa burtur av sínum marknaðarparti. Jóhannes Olsen sigur, at Føroya Agnsøla longu er komin í gongd og hevur selt agn til línuskip og út­róðrarbátar. – Vit hava fingið rættiliga góðar afturmeldingar frá keyparum, og vit eru sera spentir upp á hesa nýggju uppgávu, sigur hann. Línuskipaeigarin sigur, at fyribils bjóðar Føroya Agnsøla út høgguslokk og sauri, sum er ein makrel- líknandi fiskur. – Vit fara eisini at bjóða út makrel, men hetta verður føroyskur makrelur, og vit ætla at leggja okkum eftir teirri støddini av makreli, sum er væl egnaður til egn­ingarmaskinurnar hjá línubátunum. Jóhannes Poulsen sigur, at prísurin á høgguslokki hjá Føroya Agnsølu er 10 kr./kg., og hann heldur, at tað er einar 2-3 krónur minni, enn hin útbjóðarin selir høgguslokkin fyri í løtuni. – Ígjøgnum eitt heilt ár kann ein prísmunur upp á einar 2-3 kr./kg. hava veld­ uga stóran týdning fyri rakst­urin hjá teimum, sum royna við línu. Jóhannes Olsen sigur, at høgguslokkurin, sum felagið selir, er am­er­ikanskur, og hann er so­leiðis frystur, at keyparin fær lutfalsliga nógv agn í hvørjum blokki. Føroya Agnsøla: Tekur upp kappingina við Kamb