mikudagur 1. mars 2006síða 15

Nr. 43 - 1. mars 2006 15 UTTAN ÚR HEIMI Býráðið í kolombiska býn­um Tulua ætlar, at allir ung­­dómar í býnum, sum eru eldri enn 14 ár, skulu hava minst eina hít uppi á sær. Men uppskotið fall á býráðsfundi í gjár, tí kat­ ólska kirkjan í landinum var harðliga ímóti tí, skriv­ar AP. Men William Pena, sum legði uppskotið fram, ætlar sær ikki at gevast so, og nú ætlar hann at fáa eina fólkaatkvøðu í býnum um málið. Býráðslimurin sig­ ur, at alt ov nógvar ung ar gentur verða við barn, og harafturat stríðast nógv ung­­ fólk við kynssjúkur. Teir trupulleikarnar kann hítin loysa, sigur hann . Verður uppskotið sam­ tykt á fólkaatkvøðu, fáa tey, sum gloyma at hava minst eina hít uppi á sær, 1.000 krónur í bót. Russiski forsetin, Vladimir Putin, hevur framvegis góðar vónir um, at tað fer at bera til at fáa semju til Iran um ta umstríddu kjarnorkuverkætlanina hjá iransku stjórnini. Russiska stjórnin hevur skotið upp, at Russland og Iran bygg ja eitt kjarn­ orkuverk í felag, og at alt arbeiði við at ríka uran til verkið skal gerast í Russ­ landi. Hesum taka londini í Vesturheiminum undir við, men iranska stjórnin krevur framvegis, at uranið skal ríkast í Iran. So seint sum mánadagin segði ir­anski uttanríkisráðharrin, Manouchehr Mottaki, at landið vil hava somu rætt­ indi sum onn ur lond til at út­vega sær kjarnorku til frið­arlig endamál, og at eing in skal legg ja landinum forðing ar í vegin. Kortini væntar Vladimir Putin, at Iran fer at slaka, tá saman um kemur. Á ein­ ari vitjan í Ung arn í gjár segði hann , at russiska stjórn­in hevur góðar vón­ir um semju við Iran, og at partarnir hava gjørt fram­ stig í samráðing unum teir seinastu dagarnar. USA og hini londini vestanfyri hava sagt, at tey eru sinn að at geva Russlandi ein møguleika at loysa stríðið um iransku kjarnorkuverkætlanina. Putin væntar semju Í Noregi hevur fiskiveiði­ eftir­litið roynt eina skip­ an, sum skal geva mynd­ ug­leikunum betri eftirlit við øllum fiskiskapi. Enda­málið er at avdúka ólógligan fiskiskap og at forða slíkum. Skipanin ber í sær, at veiði­­dagbøkurnar hjá skip­ un­um verða elektron­iskar, og at eftirlitið kann hygg ja í dagbøkurnar hvønn dag um­vegis alnótina. Í dag verða dagbøkurnar bara kann­­­ aðar, tá menn hjá eft­ ir­­litinum fara umborð á skipini, og tað ger, at yvir­ menn inir kunn u broyta upp­lýsing arnar, skrivar Dags­­ avisen. Men við teirri nýgg ju skipanini fer tað ikki at bera til, skrivar blaðið. – Tann nýgg ja útgerðin ger, at eftirlitsmenn inir vita, hvussu nógv eitt skip hevur fiskað, long u áðrenn teir fara umborð, sigur Gunn stein Bakke hjá norska fiskiveiðieftirlitinum. Hann heldur, at tann nýgg ja skipanin er eitt týðandi stig í royndunum at steðga ólógliga fiskiskapinum í Barentshavinum. Betri eftirlit við veiðitjóvum Tað er ikki óhugsandi, at Montenegro fer at taka loys­ ing frá Serbia um stutta tíð, men í seinastuni er komið fram, at fleiri russiskir rík­ menn av tí ivasama slagn ­ um eru í ferð við at legg ja Montenegro undir seg. Eitt nú eiga russar fleiri stór ídnaðarvirkir og fleiri gist­ing arhús, og nú um dag­ arnar visti eitt blað at siga, at russar ætla at gera íløgur fyri meiri enn tvær milliardir krónur á ein­ari strond, sum er væl egn að sum ferðamál. Men sambært blaðnum veit eing in, hvaðani peng arnir koma, og í Montenego verð­­ur dúgliga tosað um, at russiska mafian er uppi í bygg iætlanini. Myndugleikarnir í Mon­ tene­g ro eru ikki serliga fegn­ir um, at fólk seta spurn­artekin við tann stóra russiska áhug­ an fyri landinum, og leysa­ tíð­indi eru farin at gang a um um­fatandi korrupsjón. Sam­bært myndugleikunum eru tað bara russar, sum hava víst áhuga í at gera íløgur har, men andstøðan vísir á, at teir ivasomu russisku peng arnir hava fing ið ílegg jarar í øðr­um londum at venda Montenegro bakið. Skulu hava hít uppi á sær Russar keypa Montenegro Heimsins størsta aluminiums­ verksmiðja ætlar at byggja eitt virki afturat í Íslandi Ísland Árni Joensen fartekst@mail.dk Alcoa Inc., sum er heimsins størsta aluminiumsfelag, ætlar at bygg ja eina verk­ smiðju afturat í Íslandi. Wall Street Journal skriv­ar, at verkætlanin er mett at kosta eina milliard amerikanskar dollarar, og at virkið verður ført fyri at framleiða 250.000 tons av aluminium um árið. Alcoa vil ikki gera við­ merking ar til tíðindini í Wall Street Journal, men blaðið sigur seg vita, at umboð fyri Alcoa fara at legg ja ætlanina fyri íslendsku stjórnina í dag. Stórtingið hevur samtykt at byggja brúgv tvørtur um Hardangerfjørðin Noreg Árni Joensen fartekst@mail.dk Gong st eftir ætlan, fer tað at bera til at koyra tvørtur um Hardang erfjørðin í Noregi um fimm ár. Sum er mugu fólk ferðast við ferju, skulu tey yvirum. Stórting ið samtykti í gjár einmælt at bygg ja brúgv um fjørðin. Hon verður 1.380 metrar long og er mett at kosta tvær milliardir norskar krónur, og verkætlanin skal fígg jast við bummpeng um. Talan er um eina heing ibrúgv, ið sambært viðgerðini í ting inum verður long ri, hægri og vakrari enn tann kenda Golden Gate í San Fransisco. Aftenposten skrivar, at roknað verður við nógvari ferðslu eftir brúnn i, tí hon verður bindilið ímillum teir báðar vakrastu landspartarnar í Noregi, Hardang er og Hall­ing dal, ið eru sera væl umtókt frítíðarpláss. Uppskot um at bygg ja brúgv um Hardang erfjørðin var eisini í Stórting inum fyri tígg ju árum síðani, men tá fall tað. Nógv teir flestu am­erikonsku her­ menninir í Irak halda, at USA skal taka seg aftur innan eitt ár Irak Árni Joensen fartekst@mail.dk Síðani krígg ið í Irak byrjaði, hevur George W. Bush, forseti, fleiri ferðir sagt, at teir amerikonsku hermenn inir verða verandi har, so leing i tað er neyðugt. Nú vísir ein meininga­ kann ­ ing , at tað halda hermenn hansara ikki. Í kann ing ini siga bara 23 prosent av hermonn unum, at teir hava somu hugsan sum forsetin. 29 prosent halda, at USA eigur at taka seg úr Irak beinanvegin, 22 prosent halda, at tað skal gerast um eitt hálvt ár, og 21 prosent halda, at amerikanararnir eiga at fara úr Irak inn an eitt ár. Samstundis siga heili 53 prosent av teimum spurdu hermonn unum, at USA eigur at tvífalda hermann atalið og bumbuálopini í Irak fyri at steðga uppreistrinum. Ikki borgarakríggj Teir hørðu samanbrestirnir í seinastuni ímillum shia­mus­ limar og sunn imuslimar í Irak hava fing ið fleiri ser­ frøðing ar at ávara um, at ófriðurin kann enda við borg­ arakrígg i. Men tað væntar George W. Bush, forseti, ikki. – Hasum trúgvi eg ikki. Allir partar siga seg vera til reiðar at samstarva, og vit skulu hjálpa teimum at røkka málinum, segði forsetin við sjónvarpið ABC í gjár. Síðani ókendir menn søktu at einum shiamuslimskum halgidómi fyri einari viku síðani, hava meiri enn 300 fólk latið lív í bumbu­ spreing ing um og øðrum at­sóknum. Bara í gjár lógu meiri enn 60 fólk eftirá. Kortini segði amerikanski Irak-samskiparin, James Jeffrey, fyrrakvøldið, at teir amerikonsku og iraksku her­ menn inir hava tamarhald á støðuni. Skulu byggja aluminiumsvirki í Íslandi Norðmenn fáa sína Golden Gate Amerikonsku hermenninir vilja sleppa úr Irak Næstan ein fjórðingur av teimum amerikonsku hermonnunum vilja sleppa úr Irak beinanvegin