týsdagur 21. november 2000síða 14

Nr. 224 - 21. november 2000 27 26 Nr. 224 - 21. november 2000 KARSTEN HANSEN b‡rá›svalevni hjá Tjó›veldisflokkinum Eg stilli uppaftur til b‡rá›s- vali›, tí eg vil gjarna vrea vi› at tryggja eina sámuliga st‡ring av Klaksvíkar Kommunu, har peningurin kemur borgarunum tilgó›- ar. Royndir mínar í starvin- um sum fíggjarmálará›- harri hetta seinasta hálvt- tri›ja ári› hava sjálvsagt veri› mær sera lærurík, og kenni eg meg nú enn betur egna›an at taka vi› ábyrgd í komandi b‡rá›ssetu, um veljarin gevur mær ney ›- uga áliti›. Tryggleiki At borgarin í kommununi av røttum kann kenna seg tryggan vi› handfaringina av peningi kommununnar, hetta er grundarsteinurin undir øllum ø›rum tiltøk- um, sum sett ver›a í verk. Hetta er og ver›ur mítt per- sónliga ey›kenni sum polit- ikari. Eg vil tryggja eina st‡ring av inntøkum og út- rei›slum hjá kommununi á ein slíkan hátt, so sum mest fæst fyri hann. Skjótt er at fara á flog Ta› skal ofta so líti› til, at vit lata okkum ávirka ov miki› av rákinum í samfel- agnum, so vit gloyma at hava fyrilit. Hetta er serliga t‡›andi, tá talan er um almennan pening, sum jú er ogn tín og mín. Í gó›um tí›um sum nú økjast krøvini og ynskini í samfelagnum ofta skjótari enn inntøkurnar. Úrsliti› er ein yvirbjó›ing, sum økir útrei›slurnar uppaftur meir, og so fær borgarin minni fyri peningin. Hetta skulu vit umganga vi› skilagó›um politikki, har nóg miki› av arbei›i er til allar vinnuførar hendur, men heldur ikki meir. Av- lopi› ver›ur goymt til seinni, tá ni›urgongd eina- fer› kemur aftur. Vilt tú hava framtøk und- ir tryggum og skipa›um vi›urskiftum, so eri eg til rei›ar at taka vi› álitinum. V ‹MERK NGAR JÓGVAN ARGE valevni tjó›veldisfloksins til Tórshavnar B‡rá› Kommunan var›ar av sínum borgarum úr vøggu í grøv. Tí má hon vera til rei›ar at dagføra tær fyritreytir fyri trivn- a›i og virkislíkindum, sum hon bjó›ar fólkinum. Loysunnar- or›i› hjá Lista E er: “Ein kommuna fyri øll”. Fyrsta fyritreytin er ein skynsamur fíggjar- politikkur, sum minkar skuldina upp aftur meir og tryggjar, at kommun- an ver›ur før fyri sjálv at fíggja sínar íløgur. Ta › ver›ur bíligari fyri allar partar. Tá liggur eisini best fyri at fremja ætlan- ir, sum tæna borgarun- um. Allir partar ver›a vinnarar, um trupulleik- arnir at ansa børnum ver›a loystir. Ungar barnafamiljur fara at trívast betur. Arbei›s- plássini fáa fleiri dugna- lig starvsfólk, og komm- unan fær meira inn í skatti. Ein felags loysn saman vi› vinnulívinum er ein vir›iligur møgu- leiki. Skúlarnir sum heild ver›a n‡tí›argjørdir, og tey yngru børnini eiga at ganga í skúla nær bú- sta›num. Tilbo›i› um frítí›arskúla ver›ur ví›ka› til 2. flokk. Til- bo›i› hjá musikkskúlan- um ver›ur ví›ka›, og tikin ver›a fyrstu stigini at fyrireika ein brei›an listaskúla á mi›náms- stigi. Busslei›in ver›ur brynja› til at røkja teir n‡komnu og n‡bygdu b‡lingarnar. Møguleik- arnir fyri fleiri túrum ver›a kanna›ir eins og líkindini fyri styttri frá- stø›u millum ste›gi- plássini. Ein náttarbuss- lei› fyri ungfólk í viku- skiftunum eigur at ver›a umhugsa›. Kommunan leggur seg eftir at hava hóskandi út- bo› av grundstykkjum til vaksandi fólkatali›, og hon hevur samstundis skyldu at gera naka› vi›, at hús vi› íbú›um ver›a bygd til ung sum tilkomin fólk at leiga, antin sum leiguíbú›ir ella lutaíbú›ir. Ta› er óvir›iligt at skula brúka snildir fyri at fáa gomul og óhjálpin inn á Lágargar› og Ellis- heimi›. Gravgangur er eftir plássunum, og kommunan kann ikki hyggja at, me›an summ- ir borgarar liva sítt lívs- kvøld í trega og einsemi. Útvegir mugu gerast fyri fleiri røktarplássum. Tórshavnar B‡rá› eig- ur at ansa eftir javnvág- ini sum heild. Saman- leggingarnar tryggja virkismøguleikar og menning. B‡rá›i› má brúka møguleikarnar í allari kommununi. Nú ítróttarhallir ver›a bygd- ar í nærumhvørvinum eystanfyri og nor›anfyri í samanløgdu kommun- uni, eiga t.d. Vesturb‡ur- in og Argir at koma vi› í ra›festingina. Ein høvu›ssta›ur, sum vil naka›, hevur vøll til frælsan ítrótt. Har kunnu alskyns ítr- óttagreinar í›kast - eis- ini av teimum fólkum, sum gera ta› fyri sína egnu vælveru heldur enn í kapping. Stavnhaldi› er, at Havnin og Tórshavnar Kommuna skara fram úr á Føroyakortinum og liva upp til loysunnar- or›i› »Ein kommuna fyri øll«. Ein kommuna fyri øll Ta› krevur styrki at st‡ra í gó›um tí›um JOHAN DAHL Nú stendur aftur val fyri dur›um og ein lesur dag og dagliga hvussu øll hesi sum ætla sær at blíva vald lova gull og grønar skógir um tey ver›a vald, - tó væl vit- andi um ,at stórt sæ› alt tey lova aldrin ver›ur til veru- leika. Havi eisini lagt til merkis at valevnini sum eru stilla› upp til B‡rá›svali› í Vági ikki hava agitera› ta› stóra til hetta vali›, - og haldi eg heldur ikki at ta› er ney›ugt. Sitandi b‡rá› í Vági hev- ur ikki fyri ney›ini at agi- tera› fyri afturvali›, tí tit hava øll s‡nt i verki› at tit vilja bygdini, fólkinum her b‡r og vinnulivinum á sta›num bestu gró›ralík- indi eins og tit eisini hava hugsa› um tey gomlu, sum hava strítt sítt strí› sømulig kor vi› at lata› eldrasam- b‡li› byggja á sta›num. Tit hava,- vi› tí lítlu fíggj- arligu orku kommunan hevur, - megna at geva vinnulívinum umstø›ur so- lei›is at lív aftur ver›ur laga› í Vági. Ongin ivi› er um at Vág- ur nokk var tann bygdin sum bleiv har›ast rakt av kreppuni og enda›i vi› eini me›alinntøku uppá ca. 109.000 um ári› pr. íbúgva og hevur klára at hóra und- an uttan sanering. Nú sær ljósari út, - aling- in í oynni stendur fyri stór- ari øking og vónandi ver›ur hon saman vi› ør›um fiskaarbei›i at geva stóra inntøkuøking vi› sær sum so aftur koma› at síggjast aftur á komandi fíggjarætl- anum tykkara, eins og ætl- anir at byggja eitt virki› til framlei›slu av pelagiskum fiskasløgum vónandi eisini ver›ur veruleiki og kemur at gera Vág til eina ta› størstu upp- og avskiping- arhavnina í Føroyum. Fortreytirnar fyri at hetta skal gerast møguligt er sjálvandi at skipini kunnu koma› at kai og ivist eg onga løtu í at tit vilja gera ta› sum stendur í tykkara makt fyri at fremja ney›ug stig so eisini hetta ver›ur møguligt. Tit hava higartil prioriter- a› rætt og gjørt nógv gott fyri bygdafólki› – samstarv tvørtur um flokksmørk er ney›ugt fyri gó›um var›- andi loysnum. Mítt ynski er at vágbin- gar gloyma partapolitikk upp til b‡rá›svali› og ísta›in hugsa um hvør kapasitetur og slagkraft er í teimum persónum sum valdir skulu ver›a at um- bo›a tykkum komandi val- skei› , – hesi forma tykkara framtí›, – tomt tos skapar onki. Eg vil at enda ynska sit- andi b‡rá›slimum, sum stilla› upp aftur hesafer› eitt gott val og takka› fyri gott samstarv í brátt farna valskei›i. Kommunuvali› 2000 Ein tøkk til sitandi b‡rá› í Vági Hví arbei›ir Jógvan nú JAN GARDAR Valevni› Sjálvst‡risflokkurin Læs í fríggjadags Nor›l‡s- inum, at forma›urin í ment- unarnevndini Jógvan Lutz- en ætlar sær at byggja eitt ungdómshús í mi›b‡num í Klaksvík, vi› dansi og bowlinghøll. Jú, sera gott, men hví kemur hann fram vi› hesum procektinum júst nú, er ta› tí ta› er Kommunuval, ja sjálvandi. Hann hevur siti› átta ár í B‡ra›num og onki gjørt. Hvørja fer› ta› nærkast val, ja so kemur hann vi› onkrum. Til sí›sta ella næstsí›sta val, seg›i sami ma›ur í fullari KÍ høll, at um eitt ár, skuldi sk‡li› standa li›ugt, ta› er ikki li›ugt enn. Men tó, sk‡li› er næstan li›ugt nú, men ta› eigur hann so onga æru av. Ta› æruna eiga Nor›oya Frítí›ar- og Ítróttarfelag, Klaksvíkar Ítróttarfelag og Áhugafelagi› hjá Kl. Ítrótt- arfelag, tøkk skulu tey hava fyri ta›. Vit kunnu taka fleiri dømir, har hesin menta- ma›ur onki hevur gjørt. Tónleikarabólkarnir hava ongasta›ni innivist, dansur- in hevur ongin hølir eftir 1. januar, Atlantis er stongt, fótbóltsvøllurin kann ikki brúkast, Skúlin á Ziskatrø líkist eini fjørutrølli› og ein kann blíva vi› at taka økir upp, har als onki er gjørt. Eitt tykir eisini sera løgi› og ta› er, at dansur nú kann vera nor›anfyri sk‡li›, tí fyri tíggju árum sí›ani, søkti› teir, i› høvdu dansin á›renn meg um hetta øki›, men fingu nokta› svar og fyri tveimum árum sí›ani, fingu handlar loyvi› til øki- ›, sum er mentunarøki, men tíbetur bleiv tann ætl- anin slept. Solei›is kann ein villei›a fólk og tá i› so vali› er far- i› afturum bak, og vi›kom- andi mentama›ur er komin inn, ja so er alt gloymt. Nei Jógvan, tú eigur ikki at sleppa so lætt hesafer›. Ger› heldur alt, sum tú hevur lova› borgarnum li›- ugt, á›renn tú lovar meira. Til tykkum gó›u veljarar, fari› tit heldur á val hesa- fer› og velji› eitt valevni›, i› veruliga vil gera naka› fyri ungdómin og mentan. VI‹MERKINGAR Foreldrafelagi› Sámal Tróndur Johansen Gu›ri› Ellefsen Inna Sigvardsen Høgni í Stórustovu Fleiri b‡rá›slimir í Havn førdu fram á pallbor›s- fundi um barnaansing, at ta› undan valinum var ógjørligt at geva lyfti um at loysa barnaansing- artrupulleikarnar. Ta› bar heldur ikki til at siga hvussu frammaliga eitt komandi b‡rá› fór at ra›festa barnaansingina. Orsøkin til at “lovingar- hugurin” var so lítil, seg›ist stava frá, at ilt var at vita, hvør fór at ver›a valdur og enn verri at siga, hvussu ein n‡ggj samgonga fór at síggja út. Í fyrstu atløgu ljó›ar hetta rættiliga skilagott, tí um vit vistu hvørji fóru at ver›a vald, so var eingin orsøk til at hava kommunuval. Altso, um vit fylgja tí framførda, so er hvørki ney›ugt ella gjørligt at geva vallyfti undan vali, og á hesum grundarlag kann barna- ansingin ikki ra›festast. Men hyggja vit nærri at hesum sjónarmi›i, so vísur veruleikin seg at vera beinlei›is øvugtur. Ta› er júst undan vali, at lyftini eiga at gevast, tí skal “lovast”, at barna- ansingin ver›ur ra›fest frammaliga. Hetta er bæ›i ney›ugt og gjørligt. At geva lyfti undan vali er ney›ugt fyri at fáa fólkaræ›i› at virka. Fólkaræ›i er skipa› m.a. vi› vali fyri at veljararnir kunnu skifta út tey fólkavaldu, sum ónøgd er vi›. Fyri at kunna gera ta›, er ney›ugt at hava eitt grundarlag at eftir- meta valevnini á. Henda eftirmeting skal gerast vi› stø›i í givnu vallyft- unum. Tá i› val ver›ur aftur, kunnu veljararnir eftirmeta tey, i› vald vór›u, og vita um val- evnini hildu ta›, i› lova › var›. At geva lyfti undan vali er gjørligt, tí at ta› sjáldan henda tær stóru broytingarnar í saman- setingini av b‡rá›slim- um. Hagtølini siga okk- um, at ta› er sjáldsamt, at b‡rá›slimir bert sita eitt valskei›. Tvørturímóti hava núverandi b‡rá›s- liminir í mi›al 14 ár hvør, tvs. í 3_ valskei›. Tann, sum hevur siti› longst, hevur siti› í 28 ár, og bara tveir núverandi b‡rá›slimir hava bert siti› hetta valskei›i›. Tilsamans hava núver- andi b‡rá›sliminir siti í B‡rá›num í 178 ár. Flestu b‡rá›slimir vita tí (eiga at vita), hvat teir kunnu vænta sær aftaná vali›. Teir hava roynd- inar. Teir kenna hvønn annan. Teir flestu hava roynt ta› fyrr, fleiri fer›ir enntá. Ta› er ney›ugt, at lyfti ver›a givin um at barna- ansingin fer at ver›a ra›fest fremst. Ta› er bæ›i ney›ugt og gjørligt. Tórshavnar Kommuna hevur nógv mál at loysa, men barnaansing er í mun til øll hesi tann besta íløgan kommunan kann gera. Vi› at loysa hetta mál, skapa tit karmar um trivna›in og vøksturin í kommununi. Sitandi og komandi b‡rá›slimir! Ra›festi› spurningin um barna- ansing fremst! Ta› sær eisini út til at barna- ansingin er frammaliga í hugaheiminum hjá fleiri valevnum. Eitt kann Foreldrafelagi› lova tykkum. Vit ætla at syrgja fyri, at avrik tykkara á økinum barna- ansing loypandi ver›a eftirmett. Barnaansing – vallyfti og ra›festing! Foreldrafelagi› Sámal Tróndur Johansen Gu›ri› Ellefsen Inna Sigvardsen Høgni í Stórustovu Halló aftur allir farandi og komandi b‡rá›slimir. Fyri gó›um mána›a sí›an, skip- a›i Foreldra-felagi› fyri pallbor›sfundi í Nor›ur- landahúsinum, har felagi› vi› tølum vísti á, hvussu illa stó› til á barnaansing- arøkinum. Tølini, sum vóru grundarlagi› fyri framløg- uni, stava›u frá Tórshavnar Kommunu. Somu tøl hava veri› grundarlagi› fyri framløgum hjá ø›rum - B‡rá› og b‡rá›slimum. ”Hvørji hagtøl skulu vit líta á?” Tøl kunnu ikki lúgva, og tøl eru naka› objektivt, er ein vanlig hugsan. Men júst spurningurin um barnaansingina hevur víst, at so er ikki. Foreldrafe- lagi› vísti á, at sjálvt um b‡rá›slimir vildu ver›a vi›, at bí›ilistin var mink- a›ur í valskei›num, so er veruleikin tann, at bí›ilistin er øktur vi› meiri enn 25% (1/9-96: 289 børn og 18/8- 00: 364 børn). Foreldra- felagi› leg›i dent á, at ta› er % vísu tølini (tvs. rela- tivi vøksturin) sum skal leggjast til grund, tá i› hugt ver›ur eftir gongdini sein- asta valskei›. Ta› ber ikki til at leggja faktisku tølini til grund. Hartil er ta› ein fortreyt, at hugt ver›ur at somu tølum hvørt ári› (sami bólkur, somu tí›). Fáar dagar eftir pall- bor›sfundin kunngjørdi B‡rá›i› eitt mótspæl móti tí, i› var› sta›fest á pall- bor›sfundinum. Bí›ilistin var (knappliga) minka›ur vi› 73 børnum. Orsøkin var tann, at børn upp til 6 mána›ar aldur, ikki vóru veruligir kandidatar til barnaansing. Til hetta er at siga, at um børn undir 6 mána›ar skulu takast burtur av listanum fyri ár 2000, skulu tey eisini at takast av listanum fyri 1996, 1997 osfr., og sí›ani kann ein samanbering fara fram. Tí broytir nevnda útspæl frá b‡rá›num einki vi› tann veruleika, at seinastu 4 árini er bí›ilistin øktur vi› meiri enn 25%. So skuldi ta› veri› sligi› fast. Tøl kunnu leggjast fram á nógvar ymiskar mátar, og sjálvt í daprastu tí›um (les: beint undan vali) ber til at fáa tølini at síggja gott út. Eitt er greitt. Og ta› er, at ta› finnst ein bí›ilisti í Tórshavnar Kommunu, sum er langur sum eitt ónt ár, og sum ikki hvørvur or- saka› av útspølum og fantasifullan ’tal-fimleiki’. Orka skal ikki n‡tast uppá talfimleik, men ísta›in n‡tast til at loysa máli› um barnaansingina eina fer› med alla. Aftursvar til vi›merking hjá Steintór Rasmussen Jógvan Lützen, forma›ur í mentanar- nevndini hjá Klaksvíkar b‡rá›i Steintór Rasmussen er fyri mær felagsnevnarin fyri naka› av tí vakrasta og mest fangandi innan n‡ggj- ari tónasmí› og sangtekst, sum kemur mær fyri oyra. – Sum tulkari, yrkjari og sangari hevur hann la›a› sin stóra part í føroyska mentanarvar›an. Ta› undrar meg tí stór- liga, at hesin úrmælingurin letur eina grein úr sínum hondum vi› so nógvum sjálvmótsøgnum og rang- snúgvingum, sum tilfeldi í greinini »Atlantis hvarv í mjørkanum«. Tá i› eg ditta›i mær til at gera nakrar vi›merkingar til eina grein, sum valevni Tjó›veldisfloksins skriv- a›u í Nor›l‡sinum um l- okala mentan, og serliga eftir teirra hugsan, mangl- andi mentan, vænta›i eg ikki svar frá Steintór Ras- mussen. Havi als ikki hoyrt, hann er ímillum val- evnini á tjó›veldislistanum, men eg havi rakt teg so meint vi› míni grein, gó›i Steintór, at tú kennir teg noyddan at svara, so harm- ar ta› meg almiki›. Eg vil ikki gera tær ilt vi› vilja. Meg minnist teg bara sum ein fittan smádrong, stetl- andi í túninum her í grannalagnum, eygagó›ur og ikki ferilin av illsinni var tá at síggja í tínum fitta, lítla andliti. Eg má spyrja meg sjálv- an, man eg hava rakt í eina eyma samvitsku, tú hevur fjalda onkunsta›ni? Er ta› hugsandi, at tú hevur gjørt okkurt, tú ikki er so gla›ur um? Ella er ta› naka›, sum harmar teg? Í hvussu so er harmar ta› meg, at kostna›armetingin av at umvæla Atlantis Bio bleiv umlei› kr. 1.800.000 d‡rari enn mett. Tú sigur, at »Ein n‡tist ikki hvørki skil fyri lei›slu ella fíggjarst‡r- ing fyri at skilja, hví Atlant- is bleiv d‡rari enn ætla›«. Nei, eitt er vist, ta› hevur veri› líti› til at tí slagnum, sum kallast fíggjarst‡ring. Og hvør hev›i sokalla›u fíggjarst‡ringina um hendi, mín gó›i Steintór? Tíverri kann eg bert siga umlei› 1.800.000 í halli og ikki neyvari. Hetta tí at byggibólkurin frá 1997, sum hev›i fíggjarst‡ringina um hendi, enn ikki hevur havt stundir at leggja fram endaligu tølini, men tey koma kanska fyrsta dagin, sum okkum er lova›. Og hvør er hesin byggi- bólkurin frá 1997??? Hví læt tú ikki lesaran fáa hetta at vita, Steintór? Hví var kostna›urin av krøvunum frá brand- og heilsumyndugleikunum ikki vi› í kostna›armeting- ini? Ví›ari skrivar tú »Byggi- bólkurin frá 1997 ynskti skipa› vi›urskifti tá húsi› var tiki› í n‡tslu? o.s.v. og mátti av góum grundum leggja bóltin fyri føturnar á Klaksvíkar b‡rá›. Er ta› ikki sama Klaks- víkar b‡rá›, tú skírir fyri at lata húsi forfalla og ikki halda í lógligum standi? Og peningastovnurin gó›tók at fíggjarætlanin ikki helt, skrivar tú. Nei, ikki eingang tú sjálvur tr‡r hesi søgu. Solei›is er greinin allan vegin – snildisliga or›a›, men full av rangsnúgving- um og mótsøgnum og eisini skriva› ímóti betri vitan. Øll eru á sama li›i og ynskja eitt gott úrslit, skriv- ar Steintór. Jú, vit høvdu eitt frálíkt li› vi› væl leik- andi áhugaleikarum, og ásko›arin fekk ta›, penga- pungurin loyvdi. Men tá i› ta› komu nakrir professio- nellir n‡ggir kveistrar, vóru vit fleiri, sum lótu okkum ávirka, tíverri, hesir vóru settir á li›i›, í byrjanini spældu og dribla›u teir jú so hegnisliga, at teir hildu seg enntá sjálvar skora okkurt »ávíst« mál, men brádliga, so floyta›u teir sjálvir dystin av, teir r‡mdu av li›num og fóru til hús. Var hetta spæl nú vor›i› teimum ov smátt? Ella hví mundu teir r‡ma? Eftir stó›u nakrir nakka- langir áhugaleikarar, men tíbetur, hesir høvdu eitt gott evni vi› nógvum royndum til n‡ggjan li›formann, hesin hevur tiki› uppgáv- una á seg, aftur at savna ásko›arar, sum gloymdir vóru sendir til hús av dribl- arunum. Klaksvíkar b‡rá› kann so bara byrja at sam- skipa og gjalda aftur av n‡ggjum. Kosta hvat ta› kosta vil, ta› s‡nist at vera ni›urlagi› hjá hasum slag- num. Men gó›u tit øll, sum bí›a, Klaksvíkar b‡rá› ar- bei›ir vi› eini loysn á mál- inum saman vi› áhugaleik- arunum og peningastovn- inum, eini loysn, sum hevur rúmd fyri øllum, sum vilja brúka húsi›. Vit náa á mál, ta› hava vit gjørt fyrr – trúgv mær. Livst so spyrst. NB: Sum eitt kuriosum: Nú síggi eg, at Steintór Ras- mussen er ein av trimum, sum eru útnevndir at enda- venda og kanna sernáms- depilin. – Eg meini ta› – ná, men tillukku vi› starv- inum. Bí›ilistin og hagtøl