týsdagur 21. november 2000síða 15

Nr. 224 - 21. november 2000 29 28 Nr. 224 - 21. november 2000 VI‹MERKINGAR Elisabeth Joensen (Betta), b‡rá›slimur. Ta› er ikki eiti á, sum summi valevni seta sær høg mál. Vit hoyra og lesa um alt møguligt, i› ætlanin er at fremja men ikki eitt or› um, hvussu kommunan skal fíggja alt hetta. Er ætl- anin at taka lán av n‡ggjum og skuldarbinda okkara ella hvussu? Eftir at hava siti› í b‡rá›- num í 4 ár, veit eg, at hetta eru tóm lyfti, i› ikki kunnu haldast. Vit hava strí›st vi› at goldi› skuldina ni›ur og av tí, at inntøkan hevur veri› sera gó›, hevur bori› til at fingi› naka› frá hondini og sett ymisk arbei›i í verk. Komandi b‡rá› eigur at ra›festa, hvat ney›ugt er at gera fyrst og hvat kann bí›a, hóast ta› ikki altí› er lætt, tí ta› er so mangt, sum er átrokandi. Mál mítt er, at komm- unan gerst skuldarfrí, at vit gera tey arbei›i li›ug, i› byrja›i eru, fáa átrokandi mál frá hondini og sí›ani, um komandi árini gerast gó›, fara í holt vi› ymiskt, i› liggur á láni. Størri vallyfti kann eg ikki geva, hóast eg fegin vildi, men ta› ber ikki til. Vit noy›ast at síggja veru- leikan í eyguni og hava bæ›i bein á jør›ini. Ney›ugt ver›ur, eisini í framtí›ini, at føra ein varn- an fíggjarpolitikk, solei›is at vit ikki aftur koma okk- um í óføri. Sambandsflokkurin ynskir frambur›, trivna og trygd fyri allar borgarar í kommununi. Seti› tí X vi› lista B!GOTT VAL! Hvørji eru vallyftini? Emil Jacobsen Fyri valevnir og stillarar Í politikki ver›ur ofta tiki› til ljót vápn fyri at ver›a vi› yvirlutan. Í fjølmi›lunum hava vit veri› vitni til, hvussu val- evnini í USA hóreiggja sær, men at hetta skuldi raka eina vanliga bygd í Føroy- um, hev›i ongin av valevn- unum ella stillarum til ann- an listan, droymt um. Í bygdum á okkara stødd eru ta› ofta tær stóru fam- iljurnar, sum sita vi› valdi- num. Stutt á›renn listarnir skuldu vera inni, hoyrdist í bygdini, at bert ein listi bleiv gjørdur, og tóku tí nakrir seg saman at gera ein lista aftrat, so javnvág fekst. Tosa› var› vi› val- evnini um, hvat okkara ynski var, og at dentur skuldi leggjast á at skapa trivna í bygdini, har ímill- um útstykking og ví›ka›a barnaansing. Nú stutt undan valinum hava tveir menn í bygdini lopi› út í or›, at listi okkara er gjørdur fyri at fáa n‡ggja kommunuskrivaran frá. Hetta er ongum komi› til hugs, hvørki valevnum ella stillarum. Kommunuskrivarin er sera dámligur ma›ur, sum vit hava fult álit á og vóna vit, at hann ver›ur í starvi sínum í mong ár. Vit vilja tí vi› hesum skrivi upp á ta› har›asta avsanna hesa ljótu sleygu- søgu, sum gongur um lista okkara. Tvørtur ímóti vilja vit, at valevni okkara í tí›ini sum kemur, koma at fremja lívgandi atger›ir, - í tøttum samstarvi vi› kommunu- skrivaran, - bygdini og fólkinum, i› her b‡r, til frama. Gott val! Ódámlig ræ›uherfer› til kommunuvali› á Skála Jan Christiansen Í 22 ár av seinastu 30 áru- num hevur fólkaflokkurin rátt fyri borgum, og víst at hann dugur. Eingin flokkur hevur í verki víst sama avrik sum fólkaflokkurin, tá talan er um kommunalpolitikk í Tórshavnar kommunu. Seinastu 30 árini hava vit havt lei›sluna í b‡rá›num í 22 ár. Ta› er Fólkaflokkurin, i› hevur veri› drívmegin tá talan hevur veri› um at bygt høvu›ssta›in upp á ta› stø›i hann er í dag. Ta › vóru vit, sum stó›u vi› ró›ri›, tá m.a.: • Byggisamtyktin var› gjørd fyri b‡in • Ringvegurin var› gjørd- ur • Havnalagi› var› útbygt • Brennistø›in var› bygd • Vatnverki› var› lagt í Villingardal • Mi›b‡urin var› hamp- a›ur • B‡lingshúsini vóru bygd • Stadionøki› var› útbygt vi› m.ø.: ¸ Gundaddalshøllini ¸ Svimjihøllini ¸ Tennisvøllunum ¸ Ovara vølli ¸ Graslíki ¸ Badmitonhøllini Omanfyri nevndu punkt eru bert nøkur av avrikum Fólkafloksins. Tó einki ver›ur gjørt av einum flokki aleina, tí er umrá›andi at stabilitetur er í b‡rá›sarbei›num. Fólka- flokkurin vil leggja doy›in á, at samarbei›a vi› flokk- um, sum eins og vit, seta fíggjarst‡ringina á hásæti. Borgarin hevur krav upp- á, at ta› eru polittikarirnir, i› taka avger›ir í b‡num. Somulei›is væntar borgar- in at skott eru millum um- sitingarliga- og polittiska arbei›i›. Polittikarin skal vera pol- itikari, og embætisma›urin embætisma›ur. Fyrst tá kann b‡ararbei›i› ver›a effektivt og borgarin kenna seg tryggan Vísi› okkum álit t‡sdag- in. Vit hava víst í verki› at vit duga og at vit eru gó› vi› okkara høvu›ssta›. Hallstein Sigur›sson á Javna›arlistanum í Havn Sí›an desember 92 hevur Javna›arflokkurin veri› partur av b‡rá›smeirilut- anum, og hóast hetta hevur veri› eitt upprudd- ing-ar--st‡ri›, so er nógv komi› á skafti, tá havt ver›ur í huga, at útgangsstø›i› var eitt vaksandi arbei›sloysi, ógvislig fráflyting og ein skuld, i› var 278% av skattaálíkningini í Havn. Tíbetur tykist, sum ta› aftur gongur rætta veg- in.Tamarhald er fingi› á skuldini, og inntøkurnar veksa, so nú má størri dentur aftur leggjast á ta› vir›ismesta, i› er borgarin í b‡num. Heilt frá n‡fø›inginum til hin elsta borgaran. Lat okkum í felag gera okkara valdagin, so b‡- rá›spolitikkur í framtí›ini sn‡r seg um íbúgvaranna eydnu, trivna og vælfer›, har øll fáa møguleika fyri at minnast aftur á gó› minni í Havn. Samanumtiki› meti eg, at útgangsstø›i› hesafer› er munandi betri enn fyri f‡ra árum sí›an. At Fólkafloksvalevni dyrgja eftir eini brei›ari samgongu, har allir listar- nir vera umbo›a›ir, ta› sigur mær so miki›, at Fólkaflokkurin hevur ta kenslu, at hetta ikki ver›ur eitt fólkafloks val. Tey ynskja Javna›ar- flokkin har pipari grør, og nú útlit teirra eru so ván- alig, tosa tey um samstarv. Nei! Nú uppvaski› eftir samgonguna 88-92 er gjørt, nú mugu somu flokkar ikki sleppa frammat aftur, tí tá endur- tekur søgan seg. Fólkaflokkurin hevur víst í verki Gó› minnir úr Havn til teknisku deild Tórshavnar b‡rá› Vagli› 100 Tórshavn Greta Ellingsgaard B‡rá›svali› nærkast í hvørjum. Eg loyvi mær tí at venda mær til Tórshavnar b‡rá› vi› nøkrum vi›merkingum, á›renn Marknagilsvegur- in, sum nú eftir drúgva tí›, tykist at røkka móti einum enda. Sum eitt av súkklufólk- unum íb‡num undrist eg á, hvussu líti› tykist at ver›a hugsa› um súkklararnar, tá i› n‡ggir vegir ver›a gjørdir. Av tí at ongar súkklu- breytir ver›a gjørdar, loyvi eg mær ísta›in at skjóta upp, at loyvt ver›ur at súkkla á gongubreytunum. Ta› er ikki meira enn hendinga fólk tú sært ganga á Marknagilsvegnum, og ta› má bera til hjá gongu- og súkklufólki at ansa hvør eftir ø›rum, so at súkklarin ikki rennur á gongufólki›. Sum nú er, sleppur tú ikki upp á gongubreytina uttan at ver›a noyddur at fara av súkkluni. Hetta er til stórt tarn og forargilsi fyri súkklaran. Tú kundi sloppi› undan hesum vansa, um nakrir lækkar vóru gjørdir, har kant- arnir eru. B‡rá›i›, sum er borgarans talsma›ur, eig- ur at geva sær fær um nevndu vi›urskifti, uttan at ta› n‡tist at garna ø›rum, i› eisini skulu hava sín tørv nøkta›an í sambandi vi› vegager›. Høvdu súkklararnir havt henda møguleika, hev›i ta› veri› ein stórur bati. Súkklarin kundi sett seg upp á súkkluna og ikki fari› av henni aftur, fyrr enn komi› var á mál. Ein annar trupulleiki hjá súkklarunum er, at flestu kloakkristirna rí b‡num venda skeivt. Ta › er ikki so sjáldan, at súkklarin noy›ist heilt yvir í høgru sí›u, um hann/hon ikki skal ver›a árend av bili, i› kemur aftan ífrá. Súkklarin má víkja fyri bilinum, sum rætt er, men stórur vandi er fyri, at framhjóli› rennur seg fast í kloakkristina, og tú dettur av súkkluni. Ta› kann bara vera av gó›vild, at stórur ska›i ikki hevur sta›ist av nevndu kloakk- ristum. Ta› skuldi veri› óney ›- ugt at mint á, at gongu- breytirnar inni í b‡num treingja allar sum ein til ábøtur. Opi› bræv Gunnar Mohr valevni á lista B Í “Tórshavn í tølum” síggja vit fylgjandi útrei›slutøl í b‡rá›sins fíggjarætlan fyri árini 1997 og 2000 : Eftir hesum er fyrisiting- in í Kommununi frá 1998 til 2000 økt vi› 70 % í mun til fíggjarætlanina fyri ári› 1997, og í sama tí›- arskei›i eru a›rar útrei›slur øktar vi› 80%. Fíggjarætlanin fyri ári› 2000 vísur, at nevndu tøl eru økt samanlagt vi› 8,6 mió. Ella 30 % í mun til fíggjarætlanina fyri ári› 1999, bert uppá 1 ár. Eg hugsi at nógv undrast og spyrja, hví og hvussu so ógvisligar økingar eru farn- ar fram uppá so stutta tí›? Eg eri eisini varugur vi›, at í fíggjarætlanini fyri 2000 er sera lítil munur millum upphæddirnar til sosial- og heilsumál og a›r- ar útrei›slur ! Nú vit fara at velja n‡tt b‡rá›, ber til at taka saman- um og sláa fast, at listi B vil virka fyri - at lækka kommunu- skattin og hækka barnafrá- dráttin - at føra ein opnan fíggj- arpolitikk mótvegis skatta- borgarunum - at loysa hesi stórmál : 1. Barnaansing 2. Røkt av gomlum og breka›um 3. Íbú›ir til lesandi, barn- afamiljur v.m. 4. Stu›ul til mentan her- undir ítrótt, sjónleik, tónlist, felagsskapir v.m. 5. Útbyggja og betra busslei›ina 6. Umhvørvi› í kommu- nuni í síni heild 7. Betra smábátahavnina 8. Skapa karmar til smá- ídna. Ta› er tí sera umrá›andi, at borgarnir í Tórshavnar kommunu nú brúka sín valrætt og hugsa seg væl um, á›renn krossurin ver›- ur settur. Gott val. Sunnur politikkur í sunn- um b‡i. Er b‡rá›sins fíggjarpolitikkur nóg gó›ur? 1997 2000 Øking Fyrisiting 14,2 mió. 24,2 mio 10 mió A›rar útrei›slur 7,2 - 14,2 - 6,4 - Svar til spurningar frá Bill Justinussen í Dimmu 11. nov. VI‹MERKINGAR Kári P. Højgaard, b‡rá›slimur Undirrita›i hevur siti› tr‡ skei› í b‡rá›num, so eg vóni, at avriki› sigur meir enn or›ini. 1. Svimjihøll Ætlanin at gera svimji- høll á Glyvrum er gomul. Peningur bleiv innsaml- a›ur og útgrivi› var fyri hylinum, men ætlanin datt ni›urfyri. Seinni var› eitt nógv størri projekt gjørt, av einari svimjihøll í Runavík (partur av kjallaranum í ítróttarhøllini ætla›ur til hetta endamáli›). Talan var um eina tveysiffra›a milliónaupphædd og stø›ga›i henda ætlan eisini upp. Ta› er ynski- ligt at hava eina stóra og gó›a svimjihøll, men vit ver›a noyddir at ra›festa íløgurnar, sum tú sjálvur sigur. Ta› er helst meira ver›uleikakent, at byggja ein gó›an svimjihyl, sum part av komandi skúla- bygging. Skúlalei›slan hevur bo›a› frá, at hølistrupulleikar var›a í nærmastu framtí›. Eitt er vist. Runavíkar komm- una má hava ein brúki- ligan svimjihyl. 2. Barnafrádrátturin Er í lægra lagi. Undir- rita›i hevur fleiri fer›ir einsamallur og saman vi› b‡rá›slimum veri› vi› til at sett uppskot fram, um at hækka barnafrádráttin. Ein lækking var› einmælt samtykt seinasta ár. Vi›v. spurninginum um gjald til øll børn. Mær vitandi gó›tekur landsst‡ri› ikki kontantútgjald til for- eldur, sum sjálvi ansa síni børn. 3. Komandi oljuvinna Fyrstu fer›, máli› um at bjó›a Skálafjør›in fram í smb. vi› oljuvinnu, er á nevndarfundi í Kongs- havnar Havnast‡ri 15. okt. 91. Her ver›ur sam- tykt, at bjó›a fjør›in fram, treyta av at lima- kommunurnar taka undir vi› tí. Í samrá› vi› kommunurnar er ymiskt uppl‡sandi tilfar fram- leitt, hvat Skálafjør›urin og vinnufyritøkur í Eysturoy kunnu veita av tænastum til oljuvinnuna í einum leitingarskei›i. B‡rá›i› hevur samtykt at bjó›a Runavíkar Havn til útger›arhavn og er rættu- liga stórur áhugi fyri hesi. Avger›in er tikin av teimum fólkavaldu um- bo›um, borgarar í kommununi høvdu álit á og valdu til at taka av- ger›ir, kommununi, fjør›inum og landinum at gagni. 4. Rúsan B‡rá›i› fekk máli› um skeinkiloyvi til ummælis, men var› ikki eftirspurt, tá Rúsan kom í somu húsum. Eg dugi ikki at síggja, hvussu vit kunnu ver›a vi› til at ávirka máli› nú. 5. Frí›øki, plantur og trø ov líti› er gjørt á hesum øki. Ein plantingarnevnd var› vald, at gera tilmæli um, hvar, hvussu og vi› hvørjum plantast skuldi. Li›ugtger›, frí›king og planting hev›i uttan iva givi› betur trivna í kommununi. 6. Stu›ul til ungdóms- virksemi í samkomum Sum tú so greitt sigur, gera kirkjur og samkom- ur eitt megnar arbei›i fyri ung og fremja hesi eitt stórt sjálvbo›i› virk- semi. Á sama hátt er vi› fimleiki og ítróttinum, sum fær peningaligan stu›ul frá kommununi. Kemur umsókn um stu›ul til virksemi frá samkomu, ver›ur hon vi›gjørd vi› vælvild. Tali› av dagrøktarpláss- um er vaksi›. Høli er leiga til ansing av brek- a›um børnum saman vi› Nes kommunu. Nógv stórmál liggja fyri framman s.s. havnaút- bygging, barnagar›ur, út- stykking av sethúsaøki, skúlabygging, n‡tt gras- líki v.m. Um veljarin vísir mær sín stu›ul, vil eg gera mítt til at Runavíkar kommunu ver›ur ein gó› kommuna at búgva í, og framhaldandi kann hava sum slagor›: »Ein kommuna í menning«. Bill, eg vóni at eg havi svara spurningunum. Tú ert vælkomin at ringja ella at støkka inn á gólvi› um okkurt er ógreitt. B‡›rá›svali› í Runavíkar kommunu Hans Jacob Lamhauge valevni til Runavíkar b‡rá› Nú b‡rá›svali› nærkast, eru ta› fleiri i› fílast á, at valevnini í Runavík gera alt ov líti› vart vi› seg. Eitt og hvørt valevni hevur ivaleyst, eins og eg sjálvur, gjørt sær sínar tankar um, hvat ta› serliga hugsar sær at arbei›a fyri í eini n‡ggjari b‡rá›ssetu. Ofta hoyrist, at í Runa- víkar b‡rá› hugsa teir bara um asfalt og betong, og er ta› óiva› naka› um ta›. Vinnulívi› hevur sera stóran áhuga í at vera í Runavík, ja so stóran áhuga, at ta› er trupult hjá kommununi at fylgja vi›. Sjálvur meti eg ta› vera sera ney›ugt, at vinnulívi› kennir seg vælkomi›, so ta› hevur áhuga› í at gera n‡ggjar íløgur á sta›num. Hetta er tó ikki nokk. Trivna›urin hjá borgarun- um í kommununi er ikki minni ney›ugur. Um vit hyggja eftir, hvat Runavíkar kommuna hevur fingi› av skafti í verandi setu, og hvat i› er samtykt at fáa gjørt í nærmastu framtí›, so er ta› ikki so líti›, hóast ta› kanska ikki er nøktandi. Tey seinastu 8 árini hevur kommunan ført ein sera varnan fíggjarpolitikk, fyri á tann hátt at fáa ni›ur- goldi› skuldina, og má hetta sigast at hava eydnast. Kommunuskuldin er nú minni enn ein skatta- álíkning. Hesin strammi fíggjar- politikkur hevur avmarka› møguleikarnar hjá komm- ununi, bæ›i at gera íløgur og at vi›líkahalda ognir; men hóast hetta so er eydnast okkum at gjøra stórar ábøtur á eittnú skúla- verki›, og serliga tá hugsa› ver›ur um skúlan á Glyvr- um Um hugt ver›ur at ansingarmøguleikunum, so eru fleiri dagrøktarpláss normera›, samstundis sum frítí›arskúlin opna›i 1. nov. B‡rá›i› hevur eisini vi›- tiki›, at geva sjálvognar- stovninum Kongshavnar- Barnagar›ur og Vøggu- stova loyvi at byggja barnagar› úti á M‡runum í Runavík. Her fyriliggur skitsuprojekt, og fígging er fingin til vega. Vónandi kann hetta arbei›i› vera klárt til útbjó›ing móti vári. Eisini eru stórar ábøtur gjørdar á vegirnar, og eru stór strekki asfalttera›i. .Ídna›arøki› á Hálsi í Rituvík er vi› at ver›a li›ugt. Vatnverki› til ídna›- arvatn hevur fingi› stórar ábøtur. Væl av peningi er brúktur til li›ugtger og hamping runt um í kommununi Á havnaøkinum eru eis- ini stórar íløgur gjørdar, bæ›i í Saltangará, á Glyvr- um og í Lamba. Hetta eru bert naka› av tí, i› er vor›i› samtykt og gjørt av sitandi b‡rá›. Høvu›ssjónarmii› má vera, at man framhaldandi førir ein varnan fíggjar- politikk, so at vit ikki aftur enda í somu stø›u sum í 1992. Harnæst eigur ein ra›festing at ver›a gjørd av teimum íløgum, i› eitt fleirtal í b‡rá›num metir at vera mest ney›ugar. Ein hóskandi ra›festing kundi eftir míni metan sæ› solei›is út: Innan skúlaverki› má ætlan um n‡ggjan skúla- bygna ver›a gjørd sum skjótast. Ì hesa ætlan má spurningurin um svimjihyl takast vi›. Samstundis mugu verandi bygningar fáa ney›ugar ábøtur. Ment- unnarlívi› sum heild eigur at vera ra›fest fremri, ta› veri seg musikkskúli, kvøld- og ungdómsskúlin, sangur o.a.. Eisini eigur ungdómsarbei›i at fáa bestu kor, her ver›ur hugs- a› um ítrótt, skótar o. a. frítí›ararbei›i. Á tekniska økinum ver›- ur ney›ugt at gera um- stø›urnar betri hjá ungum at seta búgv. Ney›ugt ver›- ur vi› n‡ggjum útstykking- um,- ikki bert á mi›økin- um, men eisini úti á bygd- unum. Eisini spurningurin um at gera leiguíbú›ir eigur at ver›a kanna›ur. Ney›ugt ver›ur at gera reinsiverk so allir borgarar í kommununi fáa reint drekkivatn. Nakrar bygdir hava longu í nøkur ár veri› vetrar- fri›a›ar fyri sey›, og her mugu tær bygdir, i› eftir eru, fáa somu sømdir. Á sosiala økinum er eitt ávíst arbei›i fari› fram innan barnaansingina, her eigur at vera hildi› fram til bí›ilistin er burtur. Eldra- øki› hevur veri› meiri ella minni vi› svi›i› so›. Kommunan hevur tó vi›tiki› at vera vi› í eini møguligari útbygging av Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi, umframt at øki er lagt av, eystan fyri Ellisheimi›, til smærri íbú›ir. Ney›ugt ver›ur at ra›festa eldraøki› framma- laga. Ein spurningur, i› er sera aktuellur í løtuni, er spurn- ingurin um oljuvinnuna. Runavíkar kommuna hevur her bjó›a› seg fram vi› oljuútger›arhavn. Í hesum spurningi eigur kommunan at vera sera var›in, so ávirkanin av møguligari oljuvinnu, ikki kemur at ska›a nærsamfelagi›. Herger› Joensen Forma›ur í Teknisku nevnd í Klaksvíkar kommmunu Í blø›unum eru nógvar ábrei›slur ímóti komm- ununi og ikki minst frá andstø›uni í b‡rá›num, um at ov fá grundøkir eru til taks. Til hetta er at siga, at ein ítøkilig ætlan er samtykt av b‡rá›num um at útstykkja á Helnabrekku, og avsettar eru umlei› 2 mill. kr. til hetta arbei›i›. Ætlanin var, at arbei›i› skuldi byrjast longu í ár, men av ávísum orsøkum ver›ur byrja› fyrst í kom- andi ári. 1. byggistig fevnir um 24 grundstykkir og í 2. byggistigi ver›a 23 stykkir. Eftirspurningurin er stórur at ogna sær eitt grundstykki á Helnabrekku. Tá eg kom í b‡rá›i› í 1993, átti kommunan nógv grundstykkir, og fleiri vóru, sum ynsktu at lata stykkir innaftur, tí tey høvdu ikki orku at fara undir bygging, sum stø›an tá var í landinum, vi› einum arbei›sloysi, sum var yvir 20%. Avger› bleiv tikin um, at vit ikki fóru at brúka nógvan pening í truplu tí›unum, sum vóru, til at gera fleiri útstykkingar, men heldur at brúka ta› lítla vit høvdu av peningi til meira átrokandi íløgur. Uppl‡sast kann eisini, at ongi hús vóru bygd í 5 ár á ra› í hesum tí›arskei›i. Ongin hev›i droymt um, at vit komu so skjótt úr aftur aldudalinum, og at grundstykkjatørvurin fór at yvirhála okkum so skjótt. Vit eiga nú bert nøkur fá grundstykkir eftir, sum liggja undir Klakki. Hesi stykkir liggja ikki so væl fyri, og lítil áhugi er fyri teimum. Eitt alternativ kundi veri›, at eitt privat eigara- felag tók stig til eina út- stykkingarætlan, sum kommunan kundi útvega lendi til. Á henda hátt kundu vit bast íbú›artørv- inum nógv skjótari, enn um kommunan einsamøll skal standa fyri hesum. Hvussu leikur endar tann 21. november veit eg ikki, men eitt er heilt vist, at ta› er ein uppgáva hjá komandi b‡rá›i at fáa sett hol á íbú›artrupulleikan skjótast gjørligt, og at loysnir ver›a funnar fyri allar bólkar í kommununi. Gott val! Enn einafer› um sethúsa- útstykkingina á Helnarbrekku