mikudagur 8. mars 2006síða 10

10 DAGSINS MEINING Javnstoða við í Visjón 2015 Altjóða kvinnudagur er og verður hann mangan nýttur til at gera stöðuna upp á javnstaðuokinum. Staðan hjá kvinnuni hevur verið sera skiftandi gjog- num gldirnar. Tað eru teir mannfroðingar, ið vilja vera við, at í eini fjarari fortíð livdu stórir partar av mannaættini í matriarkati t.v.s. móðurveldi ella kvennveldi. Tað var altso kvinnan, ið var høvur ættarinnar og ikki maðurin. Sum nevnt hevur staðan verið svingandi. Tá fólkaræðið varð sett í hásæti vísti tað seg, at kvinnur fingu ikki sæti í lóggávutingunum á javnum foti við menn. Hvussu er og ikki so má staðfestast, at staðan hjá kvinnuni hevur gjort tað neyðugt at taka politisk stig til at fáa til vega javnstaðu í samfelagnum. Flestu fólkaræðilig lond hava út frá hesum sett í gildi lóggávu, sum ásetir ávís minstukrav til javnstaðu. Eisini vit her í Føroyum hava fingið javnstaðulóg. Henda lóg ásetir, at kvinnur skulu vera umboðaðar í ollum almennum nevndum og ráðum. Lagt kann verða afturat, at ikki ollum dámar hetta, at javnstøda skuldi ásetast við lóg og hevur lógin sostatt ofta verið fyri hvossum atfinningum. Hóast formligu karmarnir um javnstoðu sostatt skuldu verið í lagi, eru vit fjart frá javnstoðu á politiska okinum. Sum kunnugt sita bert 3 kvinnur á tingi. Eingin kvinna er í landsstýrinum og í bý- og bygdaráðum eru kvinnur eisini undirumboðaar. Kvinnur eru helvtin av mannaættini. Kvinnur eru á flestum okjum eins væl útbúgvnar og menn, og kvinnur yvirhála menn innan alt fleri útbúgvingar. Hvat er so galið má ein spyrja? Hetta má hava nakað at gera við mentan og siðvenjur. Hetta hevur ivaleyst eisini nakað at gera við maktbygnaðin innan politisku skipanina at gera. ST, Norðurlandaráðið og Útnorðursráðið hava heitt á viðkomandi myndug- leikar um at gera nakað munagott við trótandi javn- staðuna. Nú kann ikki bíðast longur. Ein byrjan kundi verið, at politisku flokkarnir heilt einfalt tóku hetta mál upp og syrgdu fyri, at í hvussu so er helvtin av ollum valevnum i framtíðini eru kvinnur. Men tað er ikki nóg mikið, at kvinnur stilla upp. Veljararnir, tað veri seg kvinnur og menn, mugu so eisini gera sítt til at fáa glið á hesa gongd - at fáa framt hesa góðu og náttúrligu hugburðsbroyting í verki. Og tað gerst bert, um fleiri velja kvinnur. Hetta kundi so eisini verið ein av súlunum í Visjón 2015. Latið okkum tí taka dyggiliga undir við hesi góðu javnstaðuvisjón longu í Sjónleikarhúsinum í Havn í kvold — á sjálvum kvinnudegnum. Sosialurin Blaðfólk: e * Sosialurin Áki Bertholdsen akiæsosialurin.fo — Stovnadur: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller janEsosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikursosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos Snorri Brend snorriæsosialurin.fo Terji Nielsen terjiðsosialurin.fo Eydna Skaale eydnaÐsosialurin.fo Rigmor Dam rigmorÆsosialurin.fo Ítróttur: innaðsosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmundæsosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggiðsosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard annaðsasialurin.fo Liv Højsted Horsdal horsdalsasialurin.fo Jákup Mørk jakupesosialurin.fo Terji Nielsen terjiæsosialurin.fo Figgjarleiðari: Tóki Højgaard tokiÆsosialurin.fo Myndamenn: 000 Marknaðardeild: ysingðsosialurinín Álvur Haraldsen ahuræsosialurin.fo Jonhard Hammer jonhardÆsasialurin.fo Durita Simonsen duritaEsosialurin.fo Finnbjarg Nattestad tinnbjorgasasiskurin fo Gudny Langgaard gudnyæsosialurin.fo Jens Kristian Vang jenskæsasialurin.fo Sosialurin Nr. 48 - 8. mars 2006 VIÐMERKINGAR At verja kann gerast á ymsan hátt. Rúmligur arbeiðsmarknaður? LEILA ) ON SOLMUNDE Formadur i MBF > Kjakið sum tók seg upp í samband við fyrispurning á tingi um uppsagnirnar á Matrikulstovuni, endaði í einum kjakið um at verja fólk við brekið í starvsfólka- politikkinum hjá alment settum fólkum. Tað er hetta seinasta eg vil gera nakrar viðmerkingar til, tí málið um uppsagnirnar havi eg onki innlit í og ætli mær ikki at viðgera. Um vit í Foroyum taka staði í ST fyrimyndarreglunum eins og hini norðurlondini, so sigur meginreglan, at oll fólk skulu hava pláss á tí rúmliga arbeiðsmarknaðinum, eisini fólk við breki. MBF tekur saman við Meginfelog teirra brekaðu í Norðurlondum undir við tí handicap politiska útgangs- staðinum um líkarætt fyri fólk við breki á arbeiðs- marknaðinum. Tað byggir á meginregluna um líka- rætt, mótvirði (kompensa- tion) og okisábyrgd (sektor- ábyrgd). Hetta merkir, at fyrst og fremst skulu oll fólk hava moguleika at verða sett í starv á jøvnum foti, eisini fólk við breki, og tá eru fólk við breki eisini vard av somu reglum sum oll onnur starvsfólk. Hetta skal gerast fyrst, áðrenn man byrjar at tosa um at finna storv, sum eru uppá serligar treytir. Vit skulu minnast til, at fólk við breki er ein sera breiður skarði av fólki, sum ikki allur kann viðgerast á sama hátt. Utgangsstoði má í hvorjum einstakum fori verða tikið í einstaka menniskjanum. Nógv fólk sum hava ella fáa eitt brek ella sjúku, kunnu verða verandi á arbeiðsmarknaðinum um arbeiðsplássið verður lagað til tann torv viðkomandi hevur. Tað eru kanska bert nakrar smáar broytingar sum skulu til fyri at fáa hesi viður- skiftir at virka, sum til domis serlig innrættan av arbeiðs- plássinum ella persónlig hjálp á onkran hátt. Her tosa vit um kompensatión fyri tað brekið man nú hevur. Tá hetta ikki er nóg mik- ið, eigur at verða hugt eftir öðrum moguleikum, sum kunnu fáa fólk á arbeiðs- marknaðin, eitt nú vart starv, endurútbúgving ella annað. Her eru ymsir sektorar sum hava ábyrgd á okinum, um at fáa sett skipanir í verk. Um vit fara at taka fólk við breki burturúr rúgvuni og nevna tey serliga í setanarpolitikkinum og uppsagnarpolitikkinum, tá kunnu vit koma at gera meiri skaða enn gagn. Ongin arbeiðsgevari vil hava eitt starvsfólk sum er so vart av í uppsagnarpolitikkinum, at arbeiðsgevarin fær trupul- leikar um hann ætlar at siga henda persónin upp. Tað er her eg meti vit kunnu koma at verða jaliga diskrímineraði, so at vit vera útihýst frá arbeiðsmarknaðinum heldur enn boðin vælkomin. Vilja vit verða við á jøvn- um foti, so lat okkum tað. So verður tað okkara fakligi forleiki sum skal avgera um vit fáa eitt starv, og ikki okkara brek. Eru vit so fyri órætti, eiga vit at brúka somu mannagongdir og skipanir, sum aðrir lonmóttakarar brúka, tá teir skulu kæra. Skulu vit verjast sum borgarar við breki, tí vit íkki megna eitt starv á jøvnum foti við aðrar borgarar, so skulu vit arbeiða fyri at fáa settar skipanir í verk, sum kunnu verða okkum til frama. Tá eru tað hesar skipanir vit skulu seta fokus á. Vit eiga í Foroyum at gera meiri við skipanir um rúmliga arbeiðsmarknaðin, tí vit eru eftirbátar á okinum. Tá eg sigi eftirbátar, so er tað uppá ymsar mátar. Her eru fleiri sum hava ábyrgd. Tað ertil damis politiski myndug- leikin, sum skal gera og fremja lógirnar á okinum, kommunurnar, aðalráðið sum umsitur arbeiðsmarkn- aðin, ALS, og íkki minst fak- felogini, sum hava haft nógv av teimum sum fáa eitt brek ella sjúku sum limir. Vit hoyra lítið um hetta, og onki alment kjak hevur verið um hetta. Framgongd hevur tó verið: Arbeiðsmarknaðardeildin hjá Almannastovuni, sum hevur gjort eitt dygdargott arbeiði við at fáa fólk í vart starv, og við at fáa arbeiðs- gevarar at síggja hesi fólkini sum eitt virðismikið tilfeingi til skaran av starvsfólkum. Alv hevur síðstu árini sett fokus á ein bólk av sam- felagsborgarum við sínum åtøkum, og hjálpt nógvum fólkum til eitt virðiligt lív. Komandi ráðstevna hjá Alv í apríl fer at seta meiri fokus á evnið, og kunnu lands- og kommunal politikarar og onnur sum skulu verða við, nú fáa moguleika at seta orð á sínar ætlanir á okinum. Hyggja vit eftir skipanum í Danmark, so eru millum annað: Isbryderordningen, flexjob, skánejob og revali- dering. Vit mugu hyggja eftir tí vit hava, og hvussu tað virkar, og hvat vit ynskja skal verða galdandi her á landi. Ynskja vit somu skip- anir sum í Danmark, ella ynskja vit nakað annað. Eitt kjak kann seta ljós- kastararnar á okið og fáa politikarar at bota um tað sum íkki er nóg gott. At verja fólk við breki, kann gerast uppá nógvar mátar, tí er umráðandi at hugsa seg um, og ikki leypa framav. At verða vardur, skal helst gagna og ikki skaða. Vit hava í Foroyum tikið undir við ST fyrimyndarregl- unum, sotað er onki sum forð- ar almennum myndugleikum at fremja ábotur á rúmliga arbeiðsmarknaðinum. Tað krevur bara, at all sum hava ábyrgd, síggja týdningin av hesum, bæði Logtingið, Landstýrið , kommunurnar, Als og fakfelogini. MBE vónar at kjakið, sum nú tók seg upp, vil verða við at fremja enn fleiri átok hesum borgarum at gagni. Illur??? Sig tína meining í Sosialinum Sóló sn Nólsoyar Pálsgata 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvikæsosialurin.fo tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki€sosialurin.fo e-post: dagfinnEsosialurin.fo 11! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppsetinglprent: —— Uppseting: Faroyaprent Prent: Prentmiðstaðin Sp/f Sosialurin Awgreiðsa 000. Mán.-fri. 8-16 Tórsgata 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadesa ——————— Postboks 76, 110 Tórshavn postÆsosialurin.fo lysingEsosialurin.fo lysingartorgEsosialurin.fo varpsosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Mánadagsblaðið Mán.kl.10 Fri. kl.15 Fri. kl.12 í. kl.12 Týsdagsblaðið — Týs. kl.10 Mán.kl.15 —Mán.kl.12 — Mån. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik.kl.10 Týs. kl.15 Týs. kl.12 Týs. kl.12 Hósdagsblaðið Hós.kl.10 Mik. kl. 15 Mik. kl.12 Mik. kl.12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl.10 — Hós. kl.15 Hós. kl.12 Hås. kl.12 Starri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stadd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðslan ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.