mánadagur 20. mars 2006síða 10

10 Nr. 56 - 20. mars 2006 Tað vóru sera áhugaverd tíðindi frá aðal­fund­ inum hjá Føroya Arbeiðarafelag um dagarnar, at tað nú eru ítøkiligar ætlanir um at leggja lívstryggingarnar hjá Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðsmannafelag saman. Nú skal spurningurin eisini samtykkjast í Havn­ ar Arbeiðsmannafelag. Lívstryggingin veit­ ir endurgjald við deyða og álvarsliga sjúku og Ingeborg Vinther, forkvinna í FA sigur, at vera tryggingarnar hjá báðum feløg­un­um samanlagdar, verður puljan av trygg­ingar­tak­ arunum nógv størri, og tað fer at geva báðum feløgunum eina væl bíligari og eina betri trygg­ ing eisini. Sum kunnugt er pensiónsspurningurin ein tann størsti spurningurin í dagsins samfelag og eigur hesin tí eisini at verða givið nógv størri gætur í almenna orðaskiftinum sum heild. Landsstýrið hevur boðað frá, at tað politiskt verður miðað ímóti eini samfingnari skipan í trimum pørtum. Hesir partar eru: fólkapensiónin, samhaldsfasti og so privatar pensiónir ell a samlagspensiónir, sum verða teknaðar gjøgnum fakfeløgini. Tað er tí eitt sera týðandi stig, sum HA og FA hava tikið, og tað er at vóna, at henda ætlan kann gerast veruleiki. Eydnast henda ætlan verður hon ivaleyst til fyrimunar fyri limirnar í báðum feløgum. Tað besta hevði sjálvsagt verið, um øll feløgini á privata arbeiðsmarknaðinum tóku seg saman í eina pensióntrygging. Tað eru nú nógv ár síðan, at Havnar Arbeiðs­ mannafelag við Karl Johansen á odda sum fyrsta verkamannafelag fór undir at seta í verk pensiónsskipan fyri limirnar. Ikki vóru øll fegin tá, og skipanin fekk nógvar atfinningar. Hesar gingu uppá, at betri var at fáa gjaldið uppá lønina enn til eina pensiónskipan. Eftirtíðin hevur prógvað, at hetta var ein sera klók avgerð, sum hevur verið limunum til mikið gagns. Nú stendur eftir, at tað almenna ger sín part lidnan. Tað tykist ganga striltið við hesum partinum. Tíðin gongur, og val verður um tvey ár. Jú nærri vit koma valinum, jú torførari verður at fáa slík mál sum pensiónsskipan í hús. Avvarandi myndugleikar mugu tí nú taka seg um reiggj og fáa pensiónslóggávuna i løgtingið sum skjótast t.v.s. í næstu tingsetu. Pensiónsmálið hastar! DAGSINS MEINING Sosialurin Pensiónsmálið hastar! VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Samgongan setti sær sum mál at føra ein skatta­ politikk við innihaldi, og nú tvey ár eru farin kann staðfestast, at hetta hevur eydnast Samgongan setti sær sum mál at føra ein aktivan skatta­ politikk, ið skuldi virka ar­beiðs- og búskaparliga vakst­rarfremjandi og mett var, at hetta var alneyð­ugt fyri framhaldandi bú­skap­ arvøkstri og fyri at varð­ veita eitt høgt alment tæn­ astustøði. Nú vit eru farin inn í seinnu hálvu av valskeið­num,og næsta stigi í skatta­um­ leggingini er komið at virka, byrja úrslitini at síggjast. Skattaútrokningarnar yvir ymsu lønarbólkarnar vísa, at beinleiðis skatturin hjá øll um fakbólkum er lækkaður, og at lækkingin er rímiliga jøvn mill um fakbólkarnar. Myndin omanfyri prógv­ ar heilt greitt, at hóast skatta­lættar hava verið givnir mestsum á hvørjum ári síðani kreppuna fyrst í 90-inum, er skattatrýstið á flestu lønarbólkarnar ikki lækkað merkisvert. Grundin til hetta er ein afturúrsigldur skattastigi, ið hevur viðført, at stóru lønarhækkingarnar í samfelagnum eru uppetnar í skatti. Skattanýskipan Landsskatturin er upp­bygd­ ur annaleiðis enn komm­ unuskatturin, ið er ein pro­por­tionalur skatt­ur við ein­­um botn­frá­drátti, með­an lands­skatt­urin er ein pro­ gressivur skattur, ið merkir, at skattasatsurin av síðst vunnu krónu hækkar alt eftir hvat ein hevur í inntøku. Orsøkin til at mett var neyðugt at fáa eina ný­skip­ an av progressiva skatta­ stiganum er, at vit t.d. í 1984 kundu forvinna 2 ferðir eina arbeiðsmannaløn, áðrenn vit skuldu gjalda topskatt, meðan vit í 2003 einans kundu forvinna 80% av eini arbeisðsmannaløn. Við teimum broytingum ið higartil eru framdar, sleppur ein arbeiðsmannaløn fyri fyrstu ferð í mong ár undan at gjalda toppskatt. Tað er ikki annað enn rætt og rímu­ ligt eftir mínum tykki. Málið er framhaldandi at gera skattaskipanina meira búskaparliga vakstrar­ fremjandi, og skal hetta ger­ ast við at eisini miðalinntøkur skulu sleppa undan at gjalda topskatt. At Javnara-og Tjóð­veld­ is­­flokkurin, sokallaðir verjar hjá Palliba og Mar­ sannu, nú ætla at geva helvtina aftur av tí, teir hava stolið í LÍV, er lát­ur­ ligt og grátuligt. At Sam­ bandsflokkurin tekur und­ir við, at stjala LÍV frá trygg­ingartakaranum, vís­ur bert, hvar flokkurin stend­ur. LÍV er ein sjálvseigandi stovn­ur, sum tryggingar­tak­ ararnir eiga og eingin ann­ar. Men við einum penna­stroki hevur løgtingið stolið hesa ogn frá Pall iba og Mar­ sannu. Tað er ikki moralskir trupul­leikar, ið hava fingið nøkur løgtingsumboð at seta uppskot fram um at geva, tryggingartakaranum í LÍV, eitt sindur av tjóvagóðsinum aftur, men bert trýst frá fak­ feløgunum, og fyri at­kvøð­ ur. Við at stjala LÌV og gera tað til eitt partafelag, taka løgtingsumboðini og minka um tryggingarveitingarnar til Pall iba og Marsannu, tað er fakta. Umboðini í Løgtingið og Landsstýrinum hava ikki brúk fyri LÍV, tí tey eru tryggja í høvd og r...., tað er sein­asta uppskoti um eftirløn besta dømi um. Leiðslan í LÍV Er tað bert nakrar nikku­ dukk­ur, ið sita í stýrinum og leiðsluni, – hví hava tey ikki fyri langari tíð síðani reist sak móti Landsstýri/ Løgtingi, fyri at verja trygg­ ingartakararnar? landstýrismaður Bárður Nielsen Løgtingsumboð fara fram, eins og tjóvur á nátt tryggingartakari Finnleif Guttesen Skattapolitikkur