mikudagur 22. mars 2006síða 25

Nr. 58 - 22. mars 2006 17 UTTAN ÚR HEIMI Á sumri í 2001 ávar­ aði ein embætis­ maður hjá FBI fleiri ferðir amerikonsku myndugleikarnar um, at yvirgangsmenn ætlaðu at ræna flogfør til atsóknir í USA. Men myndugleikarnir vildu ikki lurta Yvirgangur Árni Joensen fartekst@mail.dk Hetta kom fram undir rætt­ armálinum ímóti Zacarias Moussaoui, sum er ákærdur fyri at hava verið við til at leggja atsóknirnar at New York og Washington tann 11. september í 2001 til rættis. Sambært ameri­ kanska ákæruvaldinum vóru yvirgangsmenninir upp­runa­liga 20 í tali, men Moussasoui bleiv tikin, og tí vóru tað hinir 19, sum full­ førdu atsóknirnar. Tað var FBI-agenturin Harry Samit, sum tók Moussa­soui í august í 2001, og undir avhoyringunum fekk hann illgruna um, at okkurt var í umbúna. Meiri enn 70 ferðir vendi hann sær til sín deildarleiðara á høvuðsskrivstovuni hjá FBI í Washington og greiddi hon­um frá, at hann hevði ill­ gruna um, at Moussasoui var limur í al-Qaeda, og at hann ætlaði at ræna eitt flogfar. Harafturat bað agenturin fleiri ferðir um heimild til at kanna ymsar ognarlutir hjá tí handtikna so sum eina teldu, men svarið úr Washington var nei. Tá Zacarias Moussasoui varð tikin, var hann í ferð við nakrar venjingar í einum sokallaðum flogsimulatori, har útgerðin var tann sama sum í einum Jumbojet-flog­ fari. Tað unmdraði Harry Samit, tí Moussasoui var ikki flogskipari og hevði held­ur ongar royndir sum slík­ur. Undir avhoyringunum seinni viðgekk tann Moussa­ soui, at hann var limur í al-Qaeda, og hann er tann einasti, sum er komin fyri rættin í USA fyri at hava verið uppi í atsóknunum 11. september í 2001. Rætturin skal nú taka støðu til, um hann skal dømast lívlangt fongsul, ella um hann skal fáa deyðarevsing. Ákæruvaldið hevði biðið Harry Samit vitna í rætttinum, tí ákæruvaldið helt, at hansara frágreiðing kundi vátta, at myndugleikarnir kundu havt forða atsóknunum, hevði Moussasoui sagt sannleikan, tá hann bleiv tikin. Men nú er líkt til, at frágreiðingin tvørturímóti kann koma tí ákærda til góðar, tí sambært Samit vildi FBI ikki lurta eftir hansara ávaringum. (Kelda: Aftenposten) Strangt ísraelskt eftirlit við markinum ger, at maturin er farin at ganga undan í Gaza-geiranum Miðeystur Árni Joensen fartekst@mail.dk Meðan fólk í Ísrael tosa um valið, sum verður um eina viku, stúra tey í Gaza- geiranum fyri, hvat kann henda, tí har er maturin farin at ganga undan. Goymslurnar hjá ST eru longu tómar, og tað stendur á hjá fólki at fáa breyð. Tað mesta av vørunum til Gaza-geiran kemur sjóvegis, men tann flutningurin steðg­ aði, tá ísraelsmenn stongdu farleiðina herfyri. Eftir trýsti úr USA loyvdu ísraelsmenn sjey lastbilum við matvørum inn í Gaza-geiran í gjár, men sambært palestinsku myndugleikunum stongdu ísraelsmenn farleiðina aft­ur beinanvegin. Ísraelska grund­ gevingin fyri at steingja farleiðina er, at víðgongdir palestinar hava søkt at øki­ num fleiri ferðir. Ísrael tók seg aftur úr Gaza-geiranum í fjør, og síðani hava ísraelsku mynd­ ugleikarnir frásagt sær ábyrgdina av mat­vøru­flutn­ inginum til geiran. Men pale­stinar vísa á, at ísraelska eftirlitið við markinum er so strangt, at í veruleikanum er tað framvegis Ísrael, sum hevur alt eftirlit við geir­ anum. Teir palestinsku sjálv­stýr­ ismyndugleikarnir finn­ast eisini at ísraelsku stjórnini. Teir vísa á, at Ísrael hevur eftirlit við marknaliðunum, luftini, sjónum og fólkayvir­ litinum í Gaza-geiranum, og tí kann landið ikki frásiga sær ábyrgdina av viðurskiftunum í økinum. Deyð í kulda Tað hevur verið rættiliga kalt í Japan í seinastuni, og tað hevur kostað fleiri fjallaklatrarum lívið. Týsmorgunin komu bjarg­ ingarlið fram á tvær kvinnur, sum høvdu roynt at sleppa niðan á fjallið Sennokura í Nigata-landspartinum. Kvinnurnar, sum vóru 54 og 62 ára gamlar, vóru deyðar í kulda. Sjey onnur fólk vórðu flutt á sjúkrahús, og ein 54 ára gamal maður, sum var saman við teimum, er ikki komin afturíaftur. Í gjár leitaðu tyrlur hjá bjarg­ingartænastuni eftir hon­um. Í landspartinum Nagano funnu bjargingarlið tveir menn og eina kvinnu, sum vóru deyð í kulda, eftir at tey høvdu roynt at sleppa niðan á tað 2.805 metrar høga fjallið Amidadake. Menn­inir vóru 47 og 57 ára gamlir, og kvinnan var 45. Treholt mist vitið Norðmaðurin Arne Treholt, sum bleiv dømdur fyri at hava njósnast fyri gamla Sovjetsamveldið, hevur lig­ið við ongum viti teir sein­astu dagarnar. Tey seinastu árini hev­ ur Arne Treholt búð á Kýpros, og í síðstu viku varð hann í skundi fluttur á eitt sjúkrahús har. Verji hansara, Harald Stabell, visti av ongum, tá hann kom til Kýpros mánadagin, men hann sigur seg hava skilt, at Treholt hevur fing­ ið blóðeitran, men at lækn­ arnir duga ikki at finna or­søkina. Tá verjin kom, um­hugsaðu læknarnir at sløkkja andingartólið, sum Treholt liggur við, men tað bleiv kortini ikki gjørt, skrivar ANB. Ørindini hjá verjanum vóru annars at tosa við Arna Treholt, tí teir ætlaðu sær at biðja norska dómsvaldið viðgera njósningarmnálið upp av nýggjum. Men fyri­ bils verður einki gjørt við tað. Dýrur veggur Ein kvinna í New Orleans, sum var í ferð við at rudda í húsaleivdunum eftir ódn­ ina ”Katrina”, fann nú um dagarnar ein plastikk­posa við næstan 30.000 dollar­ um. Kvinnan fann posan í ein­um veggi í einum hús­ um, sum rapaðu í ódnar­ veðrinum. Hon sigur við fjølmiðlarnar, at hon var í ferð við at raka ymiskt órudd saman við einari rívu, tá hon fekk eyga á posan. Tá hon tók hann upåp, vísti tað seg, at hann var fullur av 100-dollaraseðlum. Kvinnan fór alt fyri eitt til løgregluna við posanum, og á støðini komu tey eftir, at har vóru næstan 30.000 dollarar. Tað vísti seg, at ein kvinna hevði átt tey niðurrapaðu húsini, og hon hevur nú fingið pengarnar aftur, skrivar AP úr New Orleans. Tað er ikki á hvørjum degi, at munkar ganga mót­mæl­is­ gongu og rópa ókvæmisorð, men tað hendi í srilankiska høvuðsstaðnum Colombo í gjár. Meiri enn hundrað budd­ histiskir munkar gingu mótmælisgongu til norsku sendistovuna í býnum, har teir róptu ókvæmisorð eftir norska sendiharranum, Hans Brattskar, og diplomat­ in­um Erik Solheim. Munk­ arnir sluppu tó ikki at sendi­stovuni, tí løgreglan hevði sett byrgingar upp uttanfyri. Tað var serliga Erik Sol­ heim, sum stóð fyri skotum. Hann stendur á odda fyri royndunum at finna semju ímillum stjórnina í Colombo og teir tamilsku uppreistrarmenninar har norðuri í landinum, men munkarnir vilja vera við, at norsku friðarroyndirnar fara at enda við, at Sri Lanka verður býtt sundur í tvey ríki. – Tann buddhistiska presta­stættin hevur ikki álit á einum semingsmanni, sum bara hjálpir øðrum partinum, og tí vilja vit hava norðmenninar av landinum, segði talsmaðurin hjá munk­ un­um. Noreg hevur vegna ST havt ábyrgdina av friðar­ royndunum í Sri Lanka síðani í 2000, og sambært Aftenposten er hetta ikki fyrstu ferð, at teir norsku semingsmenninir eru lagdir undir at styðja tamilarnar. Illir munkar Maturin gongur undan í Gaza FBI ávaraði um álop við ferðamannaflogførum Zacarias Moussaoui Mynd: Reuters