fríggjadagur 31. mars 2006síða 11

Nr. 65 - 31. mars 2006 11 UTTAN ÚR HEIMI Meiri enn 130 fólk vóru við ferða­ manna­bátinum, sum holvdist og sakk úti fyri strondini í Bahrain. Men báturin hevði bara loyvi at hava 100 fólk Vanlukka Árni Joensen fartekst@mail.dk – Báturin hevði loyvi at sigla við 100 ferðafólkum, men felagið, sum leigaði bátin til útferðina, kravdi, at nógv fleiri skuldu umborð. Tað var frágreiðingin hjá reiða­rínum, eftir at ein ferða­mannabátur úr Bah­ rain holvdist og sakk ein lítlan fjórðing úr landi í gjár­kvøldið. Tað var av besta veðri, tá vanlukkan hendi, og talsmaðurin hjá reiðarínum helt, at báturin kann vera farin runt, tí ov nógv fólk hava verið í øðrum borðinum. Innanríkisráðið í Bahrain segði í dag, at vanlukkan kravdi minst 57 mannalív, og at tey flestu vóru útlendingar. Eftir ferðafólkalistanum vóru millum annað 25 bret­ ar, 20 filipsoyingar, 10 suður­ afrikanar og 10 egyptar við ferjuni. Sambært innanríkis­ráð­ num vóru 63 fólk bjargað á lívi fyrrapartin, og fleiri skip og kavarar leitaðu sam­ an við amerikonskum hern­ aðartyrlum eftir teimum, sum ikki vóru komin afturí­ aftur. Har norðuri í Uganda doyggja tríggjar ferðir so nógv fólk sum í Irak, og 25.000 børn eru burturflutt og verða brúkt sum hermenn Uganda Árni Joensen fartekst@mail.dk Støðan har norðuri í Uganda er ein av teimum ringastu vanlukkunum í heiminum. Tað er niðurstøðan í einari nýggjari frágreiðing, sum 50 felagsskapir almanna­kunn­ gjørdu í gjár. Tá Yuweri Musuveni, for­seti, kom til valdið fyri júst tjúgu árum síðani eftir eitt kvett, brast kríggj á har norðuri í land­in­um, og bardagarnir ímill­um stjórn­arherin og upp­reist­ rar­menninar í Harrans Mót­støðuheri halda fram. ST metir, at umleið tvær milliónir fólk eru rikin frá húsi og heimi, og umleið 25.000 børn eru burturflutt, so tey kunnu virka sum her­ menn ella hjálparfólk hjká Guðs Mótstøðuheri. Harafturat hava ein fjórð­ ingur av øllum børnunum í Norðuruganda mist annað ella bæði foreldrini í krígnum. Teir 50 felagsskapirnir siga, at Harrans Mótstøðuherur útvegar sær hermenn við at burturflyta kvinnur og børn, men stjórnarhermenninir eru heldur ikki Guðs bestu børn. Tey seinastu trý árini hev­ur kríggið har norðuri í Uganda kravt tríggjar ferðir fleiri mannalív enn kríggið í Irak, og hildið verður, at partarnir hava brúkt einar 10 milliardir krónur til vápn og annað í sambandi við kríggið. Norðmaðurin Jan Egeland, sum stendur á odda fyri neyð­hjálpararbeiðinum hjá ST, kom til Uganda í dag at kanna viðurskiftini. Sjálvur hevur hann skotið upp at seta eina serfrøðinganevnd at kanna virksemið hjá Harrans Mótstøðuheri, sum er kendur fyri sína sera harðrendu og ómenniskjaligu framferð. Millum felagsskapirnar, sum hava skrivað frágreið­ ingina um støðuna har norð­ uri í Uganda, eru Oxfam, Care, Flóttafólkahjálpin og Red Barnet. Tað er verri í Uganda enn í Irak Hevði ov nógv fólk umborð Bjargingarmenn bera eitt lík í land Mynd: Reuters Hevði mist lívið av trúnni Afghanin Abdul Rahman, sum valdi at taka við kristn­ ari trúgv, vil vera við, at hevði hann ikki sloppið úr heim­landinum, hevði trúar­skiftið kostað honum lívið. Abdul Rahman var ákærdur fyri at hava vent islamsku trúnni bakið, men eftir áheitan frá pávanum og ST varð hann latin leys­ ur. Mikunáttina varð hann smuglaður út úr Af­ghan­ istan til Italia, har hann býr á einum loyniligum staði. Í gjár fingu italsk tíðindafólk høvi at tosa við hann, og tá nýtti Abdul Rahman høvi til at takka pávanum fyri hjálpina. Hann var heldur ikki í iva um, at pávin og ST høvdu bjargað lívi hans­ ara. – Eg eri vísur í, at teir høvdu gjørt av við meg. Ert tú annað enn muslimur í einum muslimskum landi, verður tú tikin av døgum, segði hann við tey italsku tíðindafólkini. Benadikt pávi XVI sendi tann 23. mars afghanska for­setanum, Hamid Karzai, eitt bræv við áheitan um at sleppa rættarmálinum ímóti Abdul Rahman. Tað sama gjørdi ST, og italska stjórnin hevur játtað honum friðskjól í Italia. Stúra fyri jarðskjálvta í Kalifornia 70 prosent av fólkinum í Kalifornia vænta, at ein harður jarðskjálvti fer at raka statin, men bara 20 pro­sent halda, at tey eru nóg væl fyrireikað til ein slík­an skjálvta. Eingin veit, nær ein møgu­ligur harður jarð­ skjálvti verður í Kalifornia, men tey flestu vænta ein harð­an skjálvta um ikki so langa tíð. Umleið helmingurin av fólkinum halda, at myndugleikarnir eru nóg væl fyrireikaðir, so teir verða førir fyri at veita ta neyðugu hjálpina. Hinvegin halda nógv tey flestu, at brýr og stór­ ir bygningar í Kali­fornia tola ein harðan jarð­ skjálvta, tí tey hava álit á teimum krøvunum, sum myndugleikarnir seta til slíka bygging, skrivar AP. Nógvar ódnir aftur í ár Amerikanski veðurfrøð­ ingurin Max Mansfield vænt­ar, at nógvir tropiskir stormar fara at herja Karib­ iska Havið í ár, men tað kortini ikki verður so ringt sum í fjør, heldur hann. Í fjør vóru ikki færri enn 27 tropiskir storm­ar. Sjey teirra mentu seg til trop­ iskar ódnir, og av teimum raktu fýra ameri­kanska meg­in­landið, har tær gjørdu ovurstóran skaða. Max Mansfield sigur, at síðani 1995 eru ódnirnar í karibiska økinum vórðnar fleiri í tali, og hann og aðrir granskarar eru á einum máli um, at tað er tann heiti sjógvurin, sum er orsøkin. Teir halda, at eitt tíðarskeið við nógvum ódnum kann vara ímillum fimm og 15 ár, og tí kann roknast við nógvum ódnum nøkur ár afturat. Amerikanskir granskarar kanna í løtuni ódnina ”Wilma”, sum gjørdi um seg í fjør. Tað serliga við henni var, at hon menti seg frá einum vanligum tropiskum stormi til eina harða ódn eftir bara 24 tím­um. Árstíðin við tropiskum stormum og ódnum byrjar tann 1. juni, og longu nú er avgjørt, at tann fyrsti stormurin skal eita ”Al­berto”. Skipa stórt fríhandilsøki India, Brasil og Suðurafrika arbeiða við einari ætlan um ein fríhandilssáttmála, sum skal umfata lond í trimum heimspørtum. Brasilski uttanríkis­ráð­ harrin, Celso Amorim, sigur, at møguleikarnir fyri búskaparligum framburði í Suðuramerikia, Asia og Afrika er stórur. Hann sig­ ur, at tey trý londini eru næst­an liðug við sam­ráð­ ing­ar­nar um ein frí­hand­ ils­sáttmála, sum ætlandi eisini skal umfata lond sum Argentina, Paraguay, Uru­ guay, Botswana, L­esotho, Namibia og Swazi­land. Tað eru uttanríkis­ráð­ harr­arnir í Brasil, India og Suðurafrika, sum arbeiða við sáttmálanum, og næsta samráðingarumfar verður í september, skrivar AP.