týsdagur 4. apríl 2006síða 19

19 Nr. 67 - 4. apríl 2006 Marorka Føroya er ein nýstovnað føroysk fyritøka, sum íslendska fyri­ tøkan Marorka og Lands-byggifelagið p/f hava sett á stovn. Eigaralutfallið er 50/50% Endamálið við Marorka Før­ oya er at granska, menna og selja orkusparandi tøkni til skip. Tøkniliga grundarlagið er ein orkusparandi skipan, sum íslendaska fyritøkan Marorka hevur ment. Hend­ an skipanin, sum verður kall­ að Maren, stýrir og avmarkar oljunýtsluna umborð á skip­ um. Í løtuni starvast ein veik­ streymsverkfrøðingur og ein verkfrøðingur í kunning­ artøkni á Marorka Føroya, og roknað verður við, at longu í heyst verður ein nýggjur maður settur í starv. Maren Maren skipan er í høvuðs­ heitum ein skipan, sum boðar skipara, maskinmeistara og reiðara frá ovurnýtslu um­borð, og hvussu og hvar sparast kann. Maren skipanin er lutvíst automatisk. Flest allir skiparir og maskinmenn vita rættiliga væl, hvussu tað er møguligt at spara olju, men tað hevur verið ein mangul uppá greið virðir, fyri at kunna optimera orkunýtsluna mest møguligt, og her kemur Maren skip­ an­in inn og vísir á við ná­greiniligum tølum, hvat gerast kann fyri at optimera orkunýtsluna. Á summum økjum fer skipanin inn sjálv og stýrur fyri at lætta um hjá yvirmonnum, t.d. hvussu nógv­ar snúningar aksilin skal hava, og hvat hallið á skrúvuni skal verða fyri at fáa størsta framdrátt fyri minstu oljunýtsla. Skipanin er væl móttikin í Íslandi, og Marorka hevur eisini kundar í Hollandi, Kanada, Dan­ mark og USA. Menning og gransking Gransking og menning av hátøkni er týdningarmikil partur av nýggju fyritøkuni. 1. jan. varð ein granskingar/ menningarverkætlan sett í gongd, ið kann ger­ast slóð­ brótandi innan mát­ing­ar umborð á skipum. Verk­ ætl­an­in er mett at takað 2½ ár. Endamálið við verk­ætlanini er at menna eina skipan, sum veitir skip­ aranum týdningarmiklar upp­lýsningar um aldu rund­ an um skipið, og hvussu skipið liggur í sjónum. Hetta verður gjørt við tillaga radartøkni, ið longu er tøk, soleiðis at hon kann brúkast til at máta frá skipinum nið­ ur á havyvirflatuna. Eis­ini er ætlanin, at gera eitt stødd­ frøðiligt mo­dell av skipinum og hydrodyna­mikk­inum rundan um skip­ið soleiðis, at tú alla tíð­ina hevur virðir fyri, hvussu mótstøðan er í sjó­­num.Verkætlanin kann so­statt býtast upp í tveir høvuðspartar. Fyrsti parturin fevnir um at gera mátingarnar av, hvussu skipið liggur í sjónum og at samantvinna hesar við aðrar mátingar sum t.d. snúningsferð, ferð­ øking og GPS-positión. Seinni parturin snýr seg um at gera eitt modell fyri hesi virðini, soleiðis at mót­støðan í sjónum kann rokn­ast út. Nýggja skipanin skal kunna virka og seljast einsamøll, men skal eisini kunna leggjast afturat ís­lendsku Maren skipanini sum eitt modul. Eitt av grundsjónar­mið­ un­um við nýggju fyritøkuni er, at alneyðugt er við ein­­um tøttum samstarvi mill­­um vinnugransking og tað granskingar- og vit­ an­­ar­umhvørvi, sum ann­ars er í landinum, skal gransk­ ing­ini í hátøkni verða lív lagað. Granskingar/menn­ ingarverkætlanin, sum er farin í gongd, verður gjørd í tøttum samstarvi við Náttúru­vísindadeildina á Fróðskaparsetrið Føroya og Marorka í Íslandi. Marknaðurin Marorka Føroya kemur at hava einkarrættin til at selja og installera Maren skipanina á føroyska marknaðinum. Tó er ikki óhugsandi, at Marorka Føroya í framtíðini eisini kann røkja aðrar mark­ naðir. Ognarrætturin til ta tøkni og tær skipanir, sum verða mentar í Marorka Føroya kemur at liggja í fyritøkuni, men verða seldar saman við Maren skipanini á øllum marknaðum gjøg­ num sølunetið hjá Marorka. Marorka hevur longu skapt góðar kontaktir á heims­ marknaðinum, og tí er hetta ein sera góður møguleiki hjá Marorka Føroya at selja sína vøru. Máttarpeningur frá stuðlum Innlendismálaráðið hevur játtað at stuðla við 100.000 kr. til at marknaðarføra ver­ andi tøkni til tess at fáa gongd á at installera orku­ sparandi skipanir á føroyska marknaðinum. Eisini hevur Stranferðslan víst vælvilja við at geva loyvi til at royndarkoyra ymiska radartøkni, sum skal brúkast í sambandi við Granskingar/ menningarverkætlanina, um­borð á Smyrli. Verkætlanin er mett at kosta yvir 3. mió kr. og hevur fingið dyggan stuðul frá: Granskingarráðnum 1.200.000 Kr. Amerada Hess:700.000 Kr. Vinnuframagrunninum: 500.000 Kr. Seyðahald er eins gamalt, sum sjálv búsetingin í Ís­landi. Íslendsk lomb verða lembd um várið og ganga alt summarið á biti høgt uppi í fjøllunum í tí frísku íslensku luftini. Lombini eru uttandura alt árið, og nátturliga føðin umfatar, um­framt øll vanligu grass­ løgini, eisini mosa og ber. Lambsframleiðslan er heilt einfalt grundað á at heysta burturav náttúrliga yvirskotinum. Íslenska veðrið, ódálkaða luftin og nokk av reinum fjallavatni ger, at tað er ikki neyðugt at nýta skaðakyktaeitur ella plantutýningargarevni. Takka verið landafrøðiligari avbyrging og strongu land­ búnaðar reglugerðum, sum stýra influtninginum av livandi djórum, eru fleiri av vanligu djórasjúkunum enn ókendar í Íslandi. Tessvegna er íslenskt lambskjøt heimskent fyri sermerkta smakkin og sum sera góður heilsukostur. Norðlendska ehf. er ein framleiðslu- og markn­­aðarfyritøka inn­ an landbúnað. Høvuðs­ fram­leiðslan er seyða- og lambsúrdráttir, oksa- og svínakjøt. Norðlendska er ein av fremstu fyritøkunum í Íslandi, sum útflytur seyða- og lambskjøt til høv­ uðsmarknaðirnar í Skandi­ navia og USA. Í Føroyum selur NORD­ LENSKA Íslenskt lambs­ kjøt gjøgnum PM undir Goði Brand Marorka Føroya Eyðkennið hjá íslendska lambinum Verkfrøðingarnir hjá Marorka Føroya Jóan Petur Petersen og Ólavur Simonsen vísa her fram radartøkni, ið verður brúkt til hæddarmátingar í skipanini Gunnar Mohr, sølustjóri á Poul Michelsen, ið er umboð fyri Nordlendska í Føroyum