mánadagur 3. apríl 2006síða 11

Nr. 66 - 3. apríl 2006 11 Í sambandi við at visjón 2015 er løgd fram fyri al­menn­ingin við millum ann­að egnari heimasíðu, eru mong føgur orð at lesa, og mang­ar frálíkar ætlanir eru stung­nar út í kortið. Visjónin um vælferð er sett upp í 12 punkt. Burt­­ur úr hes­um kunnu vit nevna væl­ferðar­ráð, fram­­tíðar eldra­­­røkt, heild­ar­­psyki­ atriska ætlan og fram­tíðar heilsu­verk. Fert tú inn at leita undir “fram­tíð­ar heilsu­­verk”, stend­ur: “sett­ ur verð­ur ein skjótt­ar­beið­ andi arbeiðsbólkur at skriva frágreiðing um tað primera heilsuverkið, og hvussu hetta kann samskipast við tað sekundera heilsuverkið, við grundarlagi í áliti um fram­tíðar heilsuverk, sum ein arbeiðs­ bólkur í løtuni arbeiðir við”. Nevndin í Almanna- og heilsu­røktarafelagnum held­­ur tað vera ógvuliga óhepp­­ið, at for­kvinn­an í Fe­lag­­num Før­oysk­ir Sjúkra­ røktar­frøð­ingar, Jana H. Dals­­gaard, er sett í hesa nevnd. Hav­andi í huga, at tað eru nógvir fak­bólk­ar, ið mynda heilsuverkið, er tað óskiljandi, at fak­felags­ for­kvinnan hjá sjúkra­røkt­ arfrøðingunum skal sita í slíkum bólki og gera álit um framtíðar heiluverkið í Føroyum. Ferð eftir ferð hevur hon alment havt at øðr­um fakbólkum í heilsu­ verkinum. Hon leggur teir millum annað undir ikki at megna at røkja ávísar upp­ gávur, teir annars eru útbún­ ir til. Í sambandi við lógina um heilsu­útbúgvingarnar til heilsu­hjálpara og heilsu­røkt­ ara hevur Jana H. Dalsgaard gjørt viðmerkingar, ið tala fyri seg um áskoðan hennara um heilsurøktarar. Í 8 síðu longu viðmerkingunum spyr hon millum annað: ” Er endamálið við at økja heimildirnar hjá heilsu­ røktarum í enn størri mu n, at skifta sjúkrarøktarfrøðingar út við heilsurøktarar ? “. Í nýggju lógini fáa heilsu­ røktarar ikki víðari heimildir, enn teir áður hava havt, og hevði Jana kunnað seg betur um nýggju lógina, hevði hon eisini dugað at sæð hetta. Men viðmerkingarnar benda greitt á, at hon ótt­ ast, at heilsurøktarar taka yvir alt arbeiðið hjá sjúkra­ røktarfrøðingum. Har­um­ framt mælir Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar í viðmerkingunum, “frá at seta á stovn útbúgvingina til heilsurøktara “. Áhugavert hevði tí verið at fingið at vitað, um Jana kann ímynda sær, at heilsurøktarar yvir­ høvur skulu starvast í før­ oyska heilsuverkinum. Viðvíkjandi útbúgvingini til heilsurøktara kunnu vit upplýsa, at hon er komin ístaðin fyri útbúgvingarnar til sjúkrahjálpara, pleygara, røktarheimsassistent og ítrivs­ vegleiðara. Hesar út­­búgv­ ingar hava vit ikki kunn­­að fingið í Føroy­um, men flestu limir okk­ara hava nomið sær hesar út­­búgv­­ing­ar í Dan­ mørk. Mill­um 160 og 180 fólk við áð­ur­nevndu út­búgv­ ingum, og umleið 150 onnur við heilsu­røktaraútbúgving úr Dan­mørk, starvast nú í al­ manna- og heilsu­verk­in­um her á landi. Burtur úr rúgvuni av arbeiðs­plássum har áður­ nevndu fakbólkar starvast, kunnu vit nevna: - somatiskar og psykiatriskar sjúkrahúsdeildir - ellis- og røktarheim - sambýli og dagtilhald Til tess at lýsa, hvussu ómeta­liga vítt heilsuverkið fevnir fakliga, loyva vit okk­ um her at endur­geva tvey áhuga­verd reglubrot, ið eru tikin burtur úr visjóns­ætl­ anini: ”Heilsuverkið er skip­að í primera og sekun­ dera heilsu­ verkið. Tað pri­mera heilsu­ verkið er í høvuð sheitum kommu nu­lækna-, heilsu­ frøði- og sjúkra­­kassa­skip­ an­­in, apoteksverkið, og við­gerð­ar­stovnar ann­ars, so sum rús­evnis­stovn­ar og um lætting. Tað sekun­ dera heilsuverkið er í høvuð s­ heitum sjúkrahúsini og ser­ viðgerð uttanlands.” ”Eftir politiskari og fak­ ligari ætlan verðu r støðu gt arbeitt við at tillaga før­ oyska heilsu­verk­ið, so vit fram­hald­andi kunna tryggja før­­oy­­ing­­um nøktandi heilsu­ tænastur á so nógvum økj­ um sum møguligt. Talan er bæði um viðu rskiftini inn­ an­hýsis á teimum trimum sjúkrahúsunum , millum tey 3 sjúkrahúsini, viðgerðarstøð uttanlands og ikki minst mill­ um tað primera og sekundera heilsuverkið.” Við støði í viðmerk­ing­ unum, ið Felagið Føroyskir Sjúkrarøktarfrøðingar hava um lógina um heilsuútbúgv­ ingarnar, sum snøgt sagt eru skelkandi at lesa, ivast nevndin í Almanna- og heilsu­ røktarafelagnum stórliga í, um Jana H. Dalsgaard í hesi nevndini megnar at røkja sína uppgávu til fulnar: Nevniliga at síggja allar fakbólkar í heilsuverkinum sum møgu­ ligar uppgávuloysarar, og sum eitt tilfeingi í føroyska heilsuverkinum. Almanna- og heilsurøkt­ arafelagið heitir á tey, ið varða av heilsuverkinum, um at loyva øðrum viðkom­ andi fakbólkum at vera við í tilrættaleggjanini av heilsu­ verkinum. Bert soleiðis tryggja vit, at allar eindir í Føroyska heilsuverkinum fáa best hóskandi fakbólkar í starv og harvið brúkt sítt tilfeingi á skilabesta hátt. Skal eittans fakfelag seta dags­skránna í heilsu­verkinum fram­eftir? VIÐMERKINGAR Skulu tey, sum ikki velja Javnaðarflokkin, nú fara yvir til Kall? Jan Müller sá út sum var hann dottin niður av mánanum, tá sjónvarpið tosaði við hann eftir at Sosialurin var settur til sølu. Hann gav hyggj­arunum ta fatan, at frá­boðanin um søluna kom púr­asta óvæntað. Men Jan spældi sjónleik. Hann visti, at Sosialurin skuldi setast til sølu langt áðrenn tað hendi. Sambært Dimmu kom jú eitt boð upp á Sosialin longu dagin eftir, at hann var settur til sølu. Og tað kann ógvuliga illa vera komið frá øðrum enn teimum, sum eiga blaðið í dag. Hvør annar skuldi havt upplýsingarnar? Hetta er einki at siga til. Sjálvandi fór sølan fram í samráð við blaðstjórarnar. Alt annað hevði verið løgið. At hann Jan sat og spældi handan sjónleikin, kann held­ ur ikki kallast skeivt. Tað var í mesta lagi eitt sindur fjákut. At Javnaðarflokkurin gev­ ur Jan og hansara monnum framíhjárætt at keypa blaðið, er eisini púrasta upplagt og í fínasta ordan. Tað, sum ikki er í ordan er, at leiðslan á Sosialinum í allari gongdini hevur havt almennu fyritøkuna Føroya Tele sum viðspælara. Partísoldátarnir At Føroya Tele sambært við­tøkunum als ikki hevur loyvi til at keypa Sosialin, er sjálvsagt álvarsamt – men tað er ikki størsti trupulleikin. At tað almenna við hesum er við til at keypa upp tað privata, er eisini óheppið, men heldur ikki nakað at missa svøvnin av. Tað, sum er mest grund­ leggjandi skeivt í øllum hes­ um er, at Føroya Tele við síni nýggjastu íløgu beinleiðis stuðlar einum politiskum flokki í Føroyum. Tí hóast Sosialurin er eitt útmerkað tíðindablað, so er endamálið hjá blað­ leiðsluni ikki bara at bera tíðindi. Tað er sanniliga eis­ ini at marknaðarføra Javn­ aðarflokkin. Jan Müller og Eirikur Lind­enskov eru tað, vit kunnu rópa partísoldatar í Javnaðarflokkinum. Teirra fremsta missión á Sosialinum hevur altíð verið at júka niður í fólk, at Javnaðarflokkurin er best. Einaferð var Fólka­ flokkurin tann óndi, og farnu mongu árini hevur Tjóð­veldisflokkurin verið tað stóra dýrið. Men Javn­ aðarflokkurin er altíð best. Eisini tá Javnaðarflokkurin ikki stendur fyri nøkrum sum helst í føroyskum poli­ tikki. Á Sosialinum broytist hugsanin ikki – Sverri, Vil­ helm, Gerhard og Henrik eru bara svarið! Skulu fólk skifta til Kall? Nú hava hesir partísoldatar (kanska saman við øðrum starvsfólki) so keypt Sosial­ in. Og nógv bendir á, at tað áðrenn søluna var avtalað, at teir skuldu hava blaðið. Hetta er absolutt einki at siga til. Sjálvandi vil Javn­ aðarflokkurin tryggja sær, at ryggklappararnir sleppa at halda fram. Politiskt sæð hevði alt annað verið vit­ leyst. Men líka so vitleyst er tað, at almenna fyritøkan Føroya Tele er við í spælinum. Tí tað er lítil ivi um, at politiska linjan hjá Sosial­ inum verður tann sama. Hóast flokkurin ikki longur eigur blaðið og ikki kann geva beinleiðis ordrar, so er loyaliteturin tann sami. Og fingu Jan, Eirikur og hini í veruleikanum einarætt at keypa, standa teir jú eis­ini í moralskari skuld til flokk­ in. Tí er lítil ivi um, at propa­ ganda­maskinan fer at koyra sum áður. Úrvalið av polit­isk­ um tíðindaflutningi verð­­ur sum higartil. Tær javn­­aðar­ missi­ónsku odda­grein­­ar­nar fara sum altíð at renna inn á teldu­kervi blað­sins frá teim­ um ymisku skribentunum kring landið. Í sær sjálvum er tað púr­ asta í ordan. Men tað er avgjørt ikki í ordan, at pengar hjá Føroya Tele standa aftanfyri. Tí peng­ar hjá Føroya Tele, eru pengar hjá Føroya fólki. Og knøpp 80% av Føroya fólki velja ikki Javnaðarflokkin. Leiðslan á Føroya Tele hev­ur við hesum gjørt ein fatalan brølara. Hon hevur stoytt ta almennu fyritøkuna niður í eina partapolitiska suppu, har hon als ikki hoyr­ ir heima. Andras Róin eigur sum skjótast at draga Føroya Tele burturúr aftur hesi suppu. Og tað eigur hann ikki bara at gera av prinsipiellum or­søkum. Tað kann eisini kosta fíggjarliga, ger hann tað ikki. Teir flestu av hansara kund­um hava jú lítlan hug til at stuðla Javnaðarflokkin, tá teir rinda sína telefonrokning. Men tað verða teir nú tving­ aðir til. Tað kundi hent, at nógvir av teimum fara yvir til Kall... Í samband við fyrispurning frá Jørgen Niclasen til Bárð Nielsen um uppbýti av lands- og kommunuskatti stóðst mikil orðadráttur í Fólka­flokkinum.Fyribils gong­ur flokkurin í trimum bólk­um. Tað hevði verið áhugavert hjá okkum, sum fáast við kommunalpolitikk at vita, hvør myndar flokkin, ella stutt og greitt at fingið at vita, hvat Fólkafloksins poli­tikkur er á kommunala økinum. Í bólki 1: Jørgen Nicla­ sen og Óli Breckmann Í bólki 2: Jógvan við Keldu,Heðin Zachariasen og Poul Michelsen Í bólki 3: Anfinn Kalls­ berg Bólkur eitt tekur ikki undir við,at kommunurnar verða savnaðar í størri eindir, og teir taka ikki undir við, at fleiri øki verða løgd út til komm­unurnar at umsita. Teir vilja hava umsitingina at liggja í høvuðsstaðnum, har sum hon altíð hevur ligið.. Niðurstøðan hjá hes­­ um báðum var, at komm­un­ ur­­nar brúktu skatta­borg­­ar­ ans pen­ing til fjant og fjas. Teir fýltust á, at komm­un­ urnar ikki høvdu sett skatta­ prosentið niður síðani 1995, sjálvt um teir áttu at vita, at kommunurnar hava yvirtikið peningakrevjandi umráði m.a. barnaansing­ini, sum als ikki var dagførd. Hesir báðir hava ikki tikið lut í komunalpolitikki nakran­­tíð. Í bólki tvey eru gamlir kenn­ingar á kommunala øki­­n­um. Eingin ivi er um, at teirra støðu um, at komm­ un­ur­nar ikki hava minni ábyrgd­ar­kenslu enn lands­ mynduleikin til at umsita mál, er eitt vinnaramál í longd­ini. Men hesir trígg­ ir eru ein minniluti í Fólka­ flokkinum. Í bólki trý situr sjálvur floksformaðurin, Anfinn Kalls­berg, sum er meira víð­ gongdur enn bólkur tvey. Hann heldur at í høvuðs­ heitum eigur alt at verða lagt út á kommunurnar, so løg­­tingið í síðsta enda verður eitt lóggevandi ting, sum bert krevur skatt inn til at fíggja sína egnu umsiting og umsitingina hjá landsstýrinum. Hesir tankar eru søtur tónleikur í mínum oyrum, men sum eitt stig á leiðini eru tank­ arnir hjá bólki tvey mest áhugaverdir í dag. Tí kundi eg hugsað mær at vita, hvør bólkur um­boðar Fólka­flokkin á komm­unala øki­num? Føroya Tele í politiskari suppu Sjúrður Skaale Sune Jacobsen Tríggjar tungur í sama fólkafloksheysi Majbritt Mohr, forkvinna Vegna nevnd­ina í Al­­manna- og heilsu­­røkt­ara­­felagnum