mikudagur 6. desember 2000síða 3

Fitt av fólki, harímill- um fleiri føroysk les- andi, høvdu leita› sær inn í eitt n‡bygt auditorium á lærda háskúlanum í Århus fríggjadagin, tá bók- mentafrø›ingurin og rektarin á Fró›skap- arsetrinum Malan Marnersdóttir vardi føroysku doktara- ritger› sína DOKTARARITGER‹ Rúnar Reistrup Århus: – Hatta var ein fruktagó› verja fyri mítt vi›komandi. Eg fekk nógv- ar gó›ar afturmeldingar og nógv gó› hugskot til at arbei›a ví›ari vi›. Solei›is seg›i Malan Marnersdóttir, bókmenta- frø›ingur, eftir at hava siti› meira enn f‡ra tímar í brennideplinum og vart doktararitger› sína á lærda háskúlanum í Århus fríggjadagin. Ritger›in, sum Føroya Fró›skaparfelag gav út sum bók 20. oktober í ár undir heitinum “Hvør av ø›rum - samanseting, frásøgn og millumtekstleiki í føroysk- ari skaldsøgu eftir 1970” er úrslit av átta ára langum ar- bei›i hjá n‡klækta doktar- anum. – Fyrireikingararbei›i› byrja›i tá eg í 1992 fekk stu›ul frá Humanistisk Forskningsfond. Tá fer›aist eg í nakrar mána›ir í mill- um anna› í Danmarkar og Noregi, har eg gjørdi upp- søkjandi arbei›i og var til fyrilestrar, me›an eg so lí›andi fann fram til, hvat eg skuldi leggja dent á í komandi ritger›ini. Spríkir úr 8 skaldsøgum Doktararitger›in hjá Mal- uni Marnersdóttir tekur út- gangsstø›i í átta føroyskum skaldsøgum, i› hava ta› til felags, at tær eru skriva›ar eftir 1970. Í ritger›ini ver›a gongdin og frásagn- arvi›urskiftini greina›, og harumframt ver›ur hugt at tí, sum kalla› ver›ur millumtekstleiki í teimum átta skaldsøgunum. Hetta seinasta er ein kanning av, hvussu søgur og temu ganga aftur og so at siga “arvast” frá einum bók- mentaverki til eitt anna› Malan valdi at skriva doktararitger›ina á før- oyskum, hóast ta› ikki vóru føroyingar, i› skuldu meta hana. Hetta er bert a›ru fer› at ein doktararitger› er skriva› á føroyskum máli. – Men eg havi ikki hoyrt naka› um at ta› hevur elvt til trupulleikar, at eg skriv- a›i ritger›ina á føroyskum. Fólk í eru køn í norrønum duga eisini at lesa føroyskt, sigur Malan Marnersdóttir. Opponenternir vi› doktara- verjuna vóru Idar Stegane professari vi› lærda háskúl- an í Bergen og Rolf Reitan lektari vi› lærda háskúlan í Århus, og teir var Malan Marnersdóttir væl nøgd vi›. – Í einum so umfatandi verki sum einari doktara- ritger›, so eru ta› altí› okk- urt, sum man er farin lætt- ari um enn man kanska burdi, men hinvegin ber ta› jú ikki til at ganga allar vegir ísenn. Teir høvdu fleiri gó›ar vi›merkingar um hvussu hetta og hatta kundi veri› gjørt ø›rvísi, og eg haldi meg hava fingi› nógv burturúr, seg›i Malan Marnersdóttir eftir at hava vart ritger›ina. Hvat nú Eftir at sjálv ritger›in bleiv li›ug fyrr í ár, hevur bók- mentafrø›ingurin brúkt tí›- ina til at fyrireika seg til at verja hana. Fyrireikingin hevur millum anna› veri› at kaga enn einafer› í tær átta skaldsøgurnar og upp- fríska teoretiska kunnleik- an. Fríggjadagin klokkan hálvgum seks var so alt knappliga li›ugt. – Ta› kennist løgi›, men tann stóra reaktiónin er ikki komin enn haldi eg. Hon kemur helst ikki fyrr enn eg fari til Føroya aftur, seg›i Malan Marnersdóttir, sum valdi at vera verandi í hus í nakrar dagar og taka sær av løttum eftir at hava vart ritger›ina. – Eg havi hoyrt at tann kenslan sum man fær tá arbei›i› nú knappliga er li›ugt kann samanberast vi› at detta ni›ur í eitt stórt svart hol, so nú fáa vit at síggja um ta› eisini fer at henda fyri meg. Rektarin á Fró›skapar- setri Føroya fer tó ikki heim til ein tóman kalendara, tí hon hevur longu a›rar verkætlanir í gongd. Mill- um anna› arbei›ir hon saman vi› ø›rum fram ímóti at gera eina samla›a føroyska bókmentasøgu. Malan Marnersdóttir vart doktararitger › – Eg fekk nógvar gó›ar afturmeldingar og nógv gó› hugskot til at arbei›a ví›ari vi›, seg›i Malan Marnersdóttir, tá hon vardi doktararitger›ina fríggjadagin Nr. 235 - 6. desember 2000 5 4 Nr. 235 - 6. desember 2000 Sosialurin - 311820 SKR SKRÁ: Leygardagin 09. des. Leygardagin 09. des. Kl. 14.00 Kl. 14.00 Jólas lasølustevnan letur upp lustevnan letur upp Kl. 15.00 Kl. 15.00 Stevnan ver Stevnan verður sett ur sett Kl. 16.00 Kl. 16.00 Mótaframs taframsýning ning Kl. 17.30 Kl. 17.30 klovnar klovnar Kl. 19.00 Kl. 19.00 Óli og Juul sp li og Juul spæla harmoniku la harmoniku Kl. 20.00 Kl. 20.00 Mótaframs taframsýning ning Kl. 21.00 Kl. 21.00 Niels, Petur Jacob og Hans Jacob undirhalda Niels, Petur Jacob og Hans Jacob undirhalda Kl. 22.00 Kl. 22.00 Sølustevnan letur aftur lustevnan letur aftur Sunnudagin 10. des. Sunnudagin 10. des. Kl. 15.00 Kl. 15.00 Jólas lasølustevnan letur upp lustevnan letur upp Kl. 16.00 Kl. 16.00 Mótaframs taframsýning ning Kl. 17.00 Kl. 17.00 Vísusangur susangur úr Klaksv r Klaksvík Kl. 18.00 Kl. 18.00 TrTrøllap llapætur tur Kl. 20.00 Kl. 20.00 Mótaframs taframsýning ning Kl. 21.00 Kl. 21.00 Blanda Blandað kóririð úr Fuglafir r Fuglafirði syngur i syngur Kl. 22.00 Kl. 22.00 Lutase Lutaseðlar ver lar verða drignir, og s a drignir, og sølustevnan endar lustevnan endar Skipa Skipað ver verður fyri barnaansing ur fyri barnaansing í ítróttarhøllini á Kambsdali 09.-10. desember SKRÁ: Leygardagin 09. des. Kl. 14.00 Jólasølustevnan letur upp Kl. 15.00 Stevnan verður sett Kl. 16.00 Mótaframsýning Kl. 17.30 klovnar Kl. 19.00 Óli og Juul spæla harmoniku Kl. 20.00 Mótaframsýning Kl. 21.00 Niels, Petur Jacob og Hans Jacob undirhalda Kl. 22.00 Sølustevnan letur aftur Sunnudagin 10. des. Kl. 15.00 Jólasølustevnan letur upp Kl. 16.00 Mótaframsýning Kl. 17.00 Vísusangur úr Klaksvík Kl. 18.00 Trøllapætur Kl. 20.00 Mótaframsýning Kl. 21.00 Blandaða kórið úr Fuglafirði syngur Kl. 22.00 Lutaseðlarnir verða drignir og sølustevnan endar Skipað verður fyri barnaansing Ta› kosta›i Føroya Sjómansskúla eina knappa hálva millión at senda næmingar til Danmarkar at sigla, tí Brimil ikki slapp at loysa. Ta› er meira, enn yvirmenninir krevja í lønarhækkan í eitt heilt ár. Ein vanærilig skomm, siga fakfelags- formenninir BRIMIL Edvard Joensen At Sjómansskúlin noyddist at senda næmingarnar til Danmarkar at sigla í heyst kosta›i meira, enn kravi› um lønarhækkan til yvir- menninar á Brimli kostar í eitt heilt ár. Føroya Sjómansskúli noyddist at bi›a Fíggjar- nevndina um eina eykajátt- an upp á 471.000,- krónur fyri at næmingarnir skuldu fá kravdu siglingina í sam- band vi› undirvísingina, sigur Dánjal Johan Poulsen, stjóri á Føroya Sjómans- skúla. Hetta komst av, at Sjó- mansskúlin hev›i rokna› vi›, at næmingarnir skuldu vi› Brimli. Men hann ligg- ur svínabundin í Noreg, og tí var› ney›ugt at leiga skip, sum lá í Esbjerg, og senda allar næmingarnar til Danmarkar. Um semja hev›i veri› fingin millum fakfeløgini og Fíggjarmálast‡ri›, hev›i hesin trupulleikin ikki veri›, og tann hálva milli- ónin hev›i veri› spard. Brimil er útgjørdur vi› skúlastovu vi› øllum tí, sum til slíka undirvísing hoyrir, júst fyri at sjómans- skúlanæmingarnir skulu kunna brúka skipi› í undir- vísingini. Har er øll nautisk útger›, sum krevst og finst, og ta› kostar heldur ikki einki. Dánjal Johan Poulsen ásannar, at ta› var ein strika í rokningini hjá skúlanum bæ›i so og so, at Brimil ikki kom. Ikki bara hendan eykajátanin, men eisini ta›, at siglingin fall nógv seinni enn ætla› og tí kom í so nær próvtøkuni. Hann legg- ur tó dent á, at seinkingin ikki hevur ávirka› próvtøk- una kortini. D‡rari enn yvirmenninir Men vi› tí er ikki øll søgan søgd. Grundin til, at Brimil liggur, er jú tann, at Fíggj- armálast‡ri› og fakfeløg- ini, sum vara av manningini á skipinum, ikki kunnu semjast um lønarkrøvini. Feløgini hava sett síni krøv, sum myndugleikarnir vísa aftur vi› teirri grund- geving, at tey kosta ov nógv. Samstundis ver›ur latin eykajáttan til sjómans- skúlanæmingar, sum koma í ney› av júst hesi fastlæstu stø›uni, sum er í minsta lagi› 26.000,- krónur hægri, enn krøvini um lønarhækkan til yvirmenn- inar eru í eitt heilt ár. Og tá ver›ur rokna› vi› endaløn til allar navigatørarnar. Bæ›i skipara og st‡rimenn. Hetta tí, at ikki bar til, á›r- enn bla›i› fór til prenting- ar, at fáa nágreiniligu inn- plaseringarnar hjá yvir- monnunum. Sambært uppl‡singum frá Fíggjarmálast‡rinum, krevja navigatørar og maskinmenn eina lønar- hækkan, sum á endaløn vi› pensión fer at kosta 445.000,- krónur árliga. Ta› eru 26.000,- krónur minni enn Sjómansskúlin fekk í eykajáttan. Í hesi upphæd er, sum sagt ikki tikin hædd fyri persónligum innplasering- um hjá teimum einstøku yvirmonnunum, men bert rokna› vi› hægstu endaløn. Ta› vil siga, at munurin ivaleyst er størri. Hinvegin skal so eisini sig- ast, at eisini dekkararnir hava sett síni lønarkrøv, sum ikki hevur bori› til at fingi› uppl‡st enn. Til tess eru tær samrá›ingarnar komnar ov stutt, sigur Gunnleivur Dalsgar›, for- ma›ur í Starvsmannafel- agnum, sum umbo›ar dekkarar og kokkar. Skomm Bæ›i Ellintur Abrahamsen, forma›ur í Skipara- og Navigatørfelagnum, og Gunnleivur Dalsgar›, for- ma›ur í Starvsmannafel- agnum, siga, at føroyskir myndugleikar hava gjørt sær so vanæriliga fyri skommum uttanlands av hesum málinum. Men ta›, sum teir eru eina mest argir um, er at landsst‡risma›urin arbei›ir vi› einihvørjari ætlan um at loysa alt máli› vi› at gera alla manningina til tæn- astumenn. Ta› minnir ein heilan hóp um tann sk‡maskotspolit- ikk, landsst‡risma›urin vi› fíggjarmálum rak beint eftir seinasta starvsmanna- verkfalli›, sigur Gunn- leivur Dalsgar›, forma›ur í Starvsmannafelagnum. Og hann er púra samdur vi› Ellinti Abrahamsen, tá hesin sigur, at ta› skal koma at standa rættiliga nógv á, á›renn ta› ver›ur loysnin, bara at smoyggja eitt tænastumannheiti yvir manningarnar. Gunnleivur Dalsgar› sig- ur, at alt hetta máli› vísir bara, hvussu líti› skil fyri- sitingin hevur fyri tí, hesir menninir gera. Ta› eru sanniliga ikki stuttleikatúr- ar, eitt bjargingarskip ger. Hann vísir í hesum sam- bandi á ta›, sum júst hendi í Nor›sjónum, har danskt bjargingarskip misti ein mann, tá teir í ódnarve›ri bjarga›u eini t‡skari skips- manning. Og hann fer at halla til ta ásko›an, sigur forma›urin í Starvsmannafelagnum, sum ein ma›ur, hann tosa›i vi› um dagarnar, hev›i. Hesin ma›urin seg›i bart út, at Føroyar - bæ›i polit- iskt og fyrisitingarliga - ver›a st‡rdar av einum flokki av gla›um amatør- um. Karsten Hansen, lands- st‡risma›ur vi› fíggjarmál- um, var ikki at hitta, á›renn bla›i› fór til prentingar. Brimil gjørdist ein d‡r skomm Arbei›i› vi› at skifta maskinurnar í Ternuni er komi› so miki› álei›is, at sett ver›ur í gongd í dag SAMFER‹SLA Gongur alt væl, kann Ternan vera aftur í sigling kanska einafer› í næstu viku. Arbei›i› vi› at skifta maskinurnar er li›ugt, og sett ver›ur í gongd í dag. Tá er bæ›i ísetan av maskinum, el- installatiónir og hvat nú er at gera li›ugt. Spennandi ver›ur so at vita, hvussu ta› fer at roynast, sigur Magnus Magnussen, tekniskur stjóri á Strandfaraskipum Landsins. Ta› kann altí› okkurt smávegis vera at rætta uppá. Men tekniski stjórin væntar, at ta› ganga bara nakrir heilt fáir dagar, til Ternan er aftur í regluligari sigling. ej Ternan royndartúr Eykajáttanin til Sjómansskúlan var› d‡rari enn krøvini um lønarhækking til yvirmenninar á Brimli høvdu kosta› í eitt heilt ár