fríggjadagur 19. mai 2006síða 9

10 Nr. 96 - 19.-21. mai 2006 Allur heimurin hevur nú í trý ár sitið hendur í favn, meðan fólk í túsundatali eru deyð í hungri i Darfour landspartinum í Sudan. Orsøkin til neyðina er, at stjórnin í Sudan, sum er arabisk muslimsk, hevur rikið eitt harðrent kríggj móti kristna fólkinum av afrikanskum uppruna í Darfour landspartinum. Her er sostatt talan um eina etniska og mentanrliga uppgerð. Fólkið, ið hevur roynt at verja seg móti harðskapinum frá stjórnini, sum so hevutr hevnt seg við at forða fyri tí syndri av altjóða hjálp, sum hóast alt hevur verið send til Darfour. ST hevur til fánýtis roynt at fáa ein enda á øllum ruðuleikanum og allari neyðini. Í hesum høpi hevur ST aðalskrivarin, norðmaðuirn, Jan Egeland gjørt eitt ómetaliga stórt diplomatiskt og humanitert arbeiði. Jan Egeland hevur verið ótaldar ferðir í Darfour. Hann hevur ferðast kring allan heimin til tess at útvega mat og pening, men striltið hevur gingið at fáa heimin at rakna við. Tað er sum allur heimurin hevur fingið nóg mikið av neyð og elendigheit. Heldur ikki vit her í Føroyum hava givið hesari neyðini ans, hóast øll, sum síggja BBC ella CNN hava fingið hesa neyð inn í stovur okkara. Hetta er eisini galdandi fyri landsstýrið, sum bert tykist áhugað í altjóða hjálp, um nakrir molar samstundis kunnu detta av til føroyska vinnulívið. Noreg er sum vanligt eitt undandtak. Norska stjórnin, Stoltenberg so væl sum Bondevik hevur bakkað Egeland og ST upp við peningi, mati, heilvági og diplomatiskum átøkum. Men nú tykist vent í holuni, og aðrir tónar eru knapp­liga at hoyra. USA er raknað við og er av øll­ um alvi farið til verka við hjálp eins væl og dip­lo­ m­atiskum átøkum. Eitt nú stuðlar Bush av fullum huga ST í royndunum at skapa frið og fyri at fáa matvøruhjálpina fram til tey neyðstøddu. Tað er torført at skilja hesa kúvending. Onkur vil vera við, at hon stavar frá, at altjóða films- og poppstjørnur eru farnar at virka fyri teimum neyðstøddu. Rætt er, at hesi tiltøk hava skapt ómetaligan ans kring allan heim fyri neyðini í Darfour og nógv lond eins væl og hjálparfelagsskapir eru farin at ressast. Politiska kúvendingin hjá Bushstjórnini hevur veruliga gjørt munin, og nú er ein glotti at hóma hjá neyðstadda kristna fólkinum í Darfour. DAGSINS MEINING Sosialurin Ein glotti VIÐMERKINGAR Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­‑an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Í sambandi við, at løgmaður stutt eftir nýggjár ráðførdi seg við uttanlandsnevndina um spurn­ingin at endurnýggja hernaðarliga flúgviloyvið hjá USA í føroyskum loft­ rúmi, mótmætli eg sum eins­­a­mallur samgongu­lim­ ur ­ó­l­­ógli­gum fangaflutn­ ingi í føroyskum loftrúmi. Nið­­anfyri endurgevi eg skriv­ið, sum eg sum limur í utt­anlandsnevndini sendi løg­ mans­skrivstovuni umvegis løg­tingsskrivstovuna í febr­ uar Tann 29. januar 2005 skriv­ aðu løgmaður og danski utt­anríkisráðharrin und­ir so­nevnda Fámjinsskjal­ið, sum er felagslýsing, ið mill­ um annað fevnir um at víðka luttøku og ávirkan Føroya á utt­anríkis- og trygdarpol­it­ isk mál. Í felagslýsingini eru hesi mál lýst soleiðis: • I forvaltningen af ud­en­ rigs- og sikkerhedspolitiske spørgsmål af betydning for Færøerne er det naturligt, at Færøerne medinddrages og har medindflydelse. • Der er tale om ægte med­inddragelse og med­ ind­flyd­else med sigte på ligeværdighed i alle spørgs­ mål hvor Danmark og Fær­ ø­erne i fællesskab er ind­ draget. Á fundi við utt­an­lands­nevnd­ ina 30. mars 2005 nágreinaðu danski uttanríkisráðharrin, Per Stig Møller, og løg­ mað­ur avtaluna um “ægte medinddragelse og med­ind­ fly­delse”. Hetta vóru orð, sum skuldu takast í størsta álvara, varð sagt samstundis sum dentur varð lagdur á, at uttanlandsnevndin eisini átti at kenna sína ábyrgd at uppfylla hetta endamál. Ì hesum førinum biður USA gjøgnum danskar mynd­ugleikar um loyvi til hernaðarliga flúgving við m. ø. vandamiklum góðsi gjøgn­um føroyskt loftrúm fyri 2005 í sambandi við støðuna í Irak. Í 2002 vildi Javnaðarflokkurin ikki geva sítt samtykki orsakað av, at ST ikki hevði góðkent álop á Irak. Í dag er støðan ein onnur, nú talan er um upp­afturbygging av Irak, sum altjóða samfelagið er við í. Tískil eiga føroyskir myndugleikar ikki at seta seg ímóti at flogið verður gjøgnum føroyskt loftrúm fyri at hjálpa irakska fólki­ num. Kortini eiga føroysk­ir mynd­ug­leikar ikki treyt­ a­leyst at viðmæla USA flúgv­i­loyvi. Í grein í enska blað­num The Guardian 19. januar 2006 undir heitinum “Torture flights: what No 10 knew and tried to cover up” verður avdúkað, at londini sum vóru við í Irak krígnum hava eina avtalu um, hvussu tey fjala út yvir, at tey loftvegis flyta fangar til lond í Eysturevropa at verða pínd­ir. Fleiri spurningar um hetta sama eru eisini reist­ir á fólkatingi, har danski uttanríkisráðharrin enn ikki beinleiðis hevur kunn­að afturvíst, at USA flytur fangar úr USA til Eysturevropa at verða pínd­ ir. Havandi í huga, at slíkur flutningur helst fer fram í før­oyskum loftrúmi, kenni eg tað sum mína skyldu sum lim í uttanlandsnevnd­ ini at taka orðini um “æg­te med­ind­dragelse og med­ind­ fly­delse” í størsta álvara og í fyrsta lagi krevja eina ítøkiliga frágreiðing um møguligan flutning av fangum í føroyskum loft­ rúmi. Í øðrum lagi er mín støða, at vit í svari til fyri­ spurningin um at geva USA hernaðarligt flúg­v­iloyvi í føroyskum loft­rúmi senda ein greiðan pol­itiskan boð­ skap um, at vit ikki góð­ taka, at føroyskt loftrúm verð­ur nýtt sum lið­ur í ó­­lógligari pínslu av fang­ um. Tað er jú beinleiðis í stríð við fólkarættin at flyta ein persón til eitt land, har vandi er fyri, at viðkomandi verð­ur píndur. Eftir míni fatan er tað okkara skylda at gera vart við hesi viðurskifti. Um vit tiga og samtykkja, er stórur vandi fyri at vit eru óbeinleiðis við til at ganga ímóti rættinum hjá hvørjum einstakum menniskja.­­­ John Johannessen mótmælti fangaflutningi løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin john@john.fo John Johannessen TÍÐINDASKRIV Lærarar á Sjúkrarøktar­ frøðiskúla Føroya Lærarar á Sjúkr­a­røkt­ar­ frøð­iskúla Før­oya, ið hava nomið sær víðar­i­ út­búgv­ing á kandidat og mast­erstøði, gera hervið vart við sína ónøgd í sam­ band við broytingar í løn­ ar­út­gjaldingum, sum Fíggj­ ar­málaráðið setti í verk í mars mánað. Talan er um ein lønarniðurskurð, sum fyri nakrar lærarar er 2000 kr. um mánaðin og sum nú, fyri triðju ferð, kemur til útgjalding. Fíggjarmálaráðið hev­ur av sínum einting­um gjørt egnu tulkingar av sátt­­mál­ anum millum ráð­ið og Fel­agið Føroyskir Sjúk­r­a­ røkt­­arfrøðingar og -brúkar hesar sum grundgeving fyri at gera nevndu niðurskurðir í lønarútgjaldingunum, sum lær­ar­nir meta er greitt brot á sáttmálan. Avgerðin í málinum er komin heilt óvart á lær­ar­ arnar á skúlanum. Boðini komu, um teldupost, tá løn­ ar­broytingarnar vóru settar í verk og sostatt má sigast, at talan er um eini ”harraboð” frá Fíggjarmálaráðnum. Lærararnir vilja hervið harð­liga mótmæla framdu løn­ar­nið­ur­skurð­um og ó­demokrat­isk­u manna­ gongd­ini í málinum. Ódemokratisk framferð í fíggjarmálaráðnum