mánadagur 22. mai 2006síða 11

Nr. 97 - 22. mai 2006 11 VIÐMERKINGAR Læs eitt filmummæli hjá Kim Simonsen um MI 3 í Sosialinum í dag. Eg vil bein­avegin geva honum rætt í, at MI 3 ikki eru teir »djúpastu« filmarnir, ið eru gjørdir. Menn sum Arnold Schwarzenegger, Bruce Wil­lis, Jacke Chan o. a. fara nokk ongantíð at vinna ein Oscar fyri teirra leiklut í actionfilmunum. At ein acitonfilmur er lætt­ i­soppa, tómt, uttan innihald o. s. v er ikki neyðugt hjá Hr. Simonsen at skriva eina langa svadu um, áðrenn hann fer at »ummæla«, í hesum føri, MI 3. Vit vita øll, og eru einig við Hr. Simonsen at actionfilmar ikki ríka okk­um dagin ella nakað. Men tú fer sum ummælari til MI 3 og skal ummæla film­in í samband við aðrar act­ionfilmar av hasum slagi og ikki koma við onkrari lang­ari svadu, hvussu ván­ aligir actionfilmar eru. Tín persónliga meining um eina filmsgenru kanst tú brúka eina heila blaðsíðu onkran ann­an dag, og vit vita, at tú hevur ikki trupulleikar at skriva lesarabrøv. Skrivi hett­ ar av tí orsøk, at eg haldi eisini Sos­i­alurin skal líka senda røttu filmsummælararnar niðan í Havnar Bio. Kim Sim­ on­sen t. d. til onkra films- genru, ið honum dámar og hevur eina ávísa vitan um, tí so kann hann koma við kon­struktivum kritikki. At senda Kim Simonsen í Havnar Bio at ummæla ac­ti­ on­filmar gevur líka nógva meining sum at senda ein præd­­ikumann at um­mæla ein pornofilm. Sjálvur havi eg ikki sæð MI 3 ENN, men gleði meg tann dagin eg fari í Havnar Bio og fái totalt heil­ a­­deyðan undirholdning, við somu good guy - bad guy bar­døgunum, har kvinn­an (og tær eru altíð lekrar) entin er ónd, ella hevur brúk fyri hjálp frá okkara mannliga sup­erhetju. Vónandi fer Kim ikki at seta seg niður nú og skriv­ar eitt laaaaaaaangt aft­­u­r­­svar til mín, ið eg skal brúka ein heilan seinnapart til at lesa, og bæði kvøld og nátt at analysera fyri at fáa skil á hvat hann hevur sagt. Er ikki eitt persónligt álop á teg, men konstruktivur kri­tikk­­ur og einki annað. Og vónandi fer tú við somu hugsjón, altso konstruktivan kritikk og ikki persónligt á­lop, næstu ferð tú skal um­mæl­a ein film. Haldi sjálv­ur at tú hevði kunnað givið eitt framúrskarandi um­mæli til Da Vinci Code, men av orsøkum, ið vit øll kenna (og allur heimurin), so ber tað ikki til. Sendið tey røttu at ummæla filmar Brot á mannarættindini er ein álvarsamur spurningur, og Amnesty International er farið til løgmann at sókn­ ast eftir, um CIA hevur flutt fangar í føroyskum loft­ rúmi. Víst verður á, at føroyska deildin hjá Amnesty Int­er­ national fyri hálvum øðrum mánað síðani bað landsstýrið virka fyri at steðga fang­a­ flutn­inginum, tí hann stríðir ímóti altjóða reglunum um mannarættindi. Felagsskapurin vísti í hes­ um sambandi á eina frá­greið­ ing, sum gav ábendingar um, at eitt loyniligt flogfar hjá CIA hevði verið í føroyskum loftrúmi í oktober í fjør. Føroyar eru sostatt í al­tjóða kikaranum, og verða møg­uliga ákærdar fyri brot á mannarættindini. Hóast vit einki málsræði hava á økinum, fingu vit høv­ ið til at spæla fólk í húsi, tá vit viðgjørdu spurningin um flúgving í føroyskum loft­rúmi. Málið varð viðgjørt í utt­ an­landsnevndini 15. februar, og frásæð undiritaða tók ein samd nevnd undir við at geva hetta loyvið. Síðani vit fingu Fámj­ins­ skjalið er ferðin á føroyskum verju- og trygdarpolitikki væl minni, og sást hetta týðiliga, tá Embassy of the United Sta­t­es of America, tann 21. nov. 2005 sendi umsókn til danska uttanríkismálaráðið um loyvi til flúgving í før­ oysk­um loftrúmi við flog­ før­um við vandamiklum góðsi. Meira enn tveir heilar mán­aðir aftan á at umsóknin varð send, tók løgmaður seg saman til at ráðføra seg við utt­­an­­landsnevndina, sbr. stýris­skip­ana­rl­ógini § 54, um at loyva amerikanskum flog­ før­um at flúgva ígjøgnum før­oyska loftrúmið og at lenda við skaðiligum farmi fyri árið 2006. Sjálvandi varð tað á­tal­að, at málið ikki kom í Utt­an­ lands­nevndini fyrr enn meira enn tveir mánaðir aftaná, at umsóknin var send okkum. Um nøkur flúgving longu var farin fram hetta tíðarbil, vistu hvørki vit ella løgmaður nak­að um. Málið var illa lýst, og fyrst og fremst vistu vit ikki, um henda flúgving var í samsvari við føroysk áhugamál ella ikki. Mælt var tí frá at geva hetta loyvið. Í minnilutatilráð­ing­ini varð eisini víst á, at flúgving í føroyskum loftrúmi við vand­a­miklum góðsi, sum m. a. skuldi brúkast í krígnum í Irak, og loftvegis flutningur og píning av fangum og mann­a­rættindi teirra, eru ógv­­u­liga viðkvom og nógv um­­rødd mál aðrastaðni í heiminum, har altjóðagerðin hevur flutt okkum munandi nærri hvørjum øðrum. Víst varð so sjálvandi eis­ini á, at nógva stásið, ið gjørt varð burtur úr Fámj­ ins­skjalinum um innlit og á­virk­an á uttanríkis- og trygd­arpolitisk við­ur­skifti, ikki vísti seg vert tað pappír, tað varð skrivað á. Í hesum skjali varð kólað ó­ført uppiyvir føroyskum rætt­indum úteftir, so sum: ”at Færøerne medinddrages og har medindflydelse, ...ægte medinddragelse og med­indflydelse.” Greitt er, at als eingi fram­brot hava verið í før­ oys­k­um uttanríkis- og trygdarpolitiskum á­hug­a­ mál­um, heldur hinveg­in.Ver­ u­leik­in er, at alt var ein sjón­ leik­ur, tá til stykkis kom. Danir røkja framvegis síni áhugamál á hesum øki, eins og teir altíð hava gjørt tað. “Skæg for sig, og snot for sig,” sum Hørup vildi sagt tað. Tað sindrið vit einveg­is frætta, verður framveg­is faks­að løgmanni umveg­is rík­i­sumboðsmannin, og sett á dagsskrá, tá tað er ílig­ið ein mánaða ella meir. Á fundinum varð so eisini sóknast eftir, hvørja last hesi flog­før høvdu, men svar fekst einki. Próvfast er, at løgmaður hvørki hevur ella fær nakað, sum kemur nær námindi nøkr­um, sum kann kallast “-ægte medinddragelse og med­ind­flydelse.” Heimastýrið hevur sligið seg til tols við, at ein fundur í ein tíma í einum ári við ein­um donskum ráðharran, er nóg mikið til at tryggja føroyingum innlit í føroysk á­hugamál á uttanríkis- og trygd­arpolitiska økinum. Amnesty International fær tí neyvan nakað stórvegis at vita frá løgmanni. Kemur felagsskapurin síð­ani til ta niðustøðu, at Før­oyar hava virkað fyri brot­um á mannarættindini, hava vit eina álvarsama søk fyri framman. Føroyar og mannarættindini Eg trúði hvørki mínum egnu eygum ella oyrum, tá eg sá sendingina ”Urtagarðurin” hóskvøldið. Í sendingini kom framm, hvussu gott tað var at nýta innfluttan høsnalort at tøða rhodendendrum við, hóast viðmerkt var, at føroyskt høsn­at­øð saktans eisini kundi nýtast! Allar kanningar higartil prógva, at fuglakrím hevur spjatt seg á leiðunum, har mill­um annað høsnatøð hev­ ur verið innflutt. Fuglakrímsvirusið kann liva í høsnatøði í minsta lag­ ið 100 dagar! Nú veit eg ikki, um hetta innflutta høsnatøðið er hitaviðgjørt; men hóast tað skuldi verið tað, er tað nærum sum at spæla krógva og blunda, hav­andi í huga tær strongu regl­ur, sum mynduleikarnir ann­ars standa klárir at seta í verk, skuldi ein deyð­ur fugl­a­kríms­ fongd­ur fuglur dottið niður av himni... Hvussu í verðini kann lands­djóralæknin lata hetta fara framm við borðinum, tá hann annars bert hevur ”mál­að fanan á veggin” við­ víkj­andi tí óskylduga flyt­i­ fuglinum, sum mær vitandi ongantíð hevur smittað menn­iskju? Skuldi hann fyri ikki fyri langari tíð síðan havt kann­að, um hesin óneyðugi innfluttningur fór framm og sjálvsagt steðga honum? Tað skuldi verið óneyðugt at innflutt høsnatøð til stóran vanda fyri heimafugl, bert til tøða nakrar runnar – tað skuldi hvør havaeigari kunna fingið á Velbastað – hóast ”posarnir møguliga so ikki vórðu líka litfagrir… Við undran! Árni Vang Fuglakrím og høsnalortur! løgtingsmaður Hergeir Nielsen Nólsoy Jens-kjeld jensen Leiguøkir: Í ár hava 4 um­­sókn­ir verið við­gjørd­ ar í Kunoyar komm­unu, har ynskini hava verið at fingið økir við bát­a­ hyl­­in í Haraldssundi. Tvær umsóknir vóru úr Klaks­­vík, og tvær vóru úr Haraldssundi. Báðar um­­sókninar úr Klaksvík vóru samtyktar, men báð­ ar umsóknirnar úr Har­ alds­­sundi fingu noktandi svar. Økið, sum Klaks­vík­ing­ ar hava fingið til leigu á øk­i­num er umleið 1280 fer­metrar tilsaman. Vit í Haraldssundi standa spyrjandi í hesum mál­inum. Kann tað henda seg at orðsøkin er, at annar um­søkj­arin eitur Jákup Jac­ob­sen. Hann hevði søkt um at fáa eitt økið við bátahylin uppá 370 fermetrar til eina vinn­ u­høll. Her mugu vit á­sanna, at vinnulívið í Kun­oy­ar kommunu, ikki er høgt í metum. Kunoyar kommuna hevur einki hósk­andi øki at vísa á. Um ein borgari í Kunoyar kommunu, skal fáa nakað øki, má hann á knøunum til Klaksvíkar kommunu, tí ikki er pláss fyri honum í Kunoyar kommuni. Hvussu fer Kunoyar komm­una, at viðgerða aðr­­ar umsóknir, tá talan er um vinnulívið? Hvat er orðsøkin? Hvat er grund­ in? Klaksvíkingar hava aft­ur hesaferð fyrsta rætt í Kunoyar kommunu. Um nakar hevur hug, at hyggja eftir atkvøðugreiðsluni í hesum máli, so letur tað seg ikki gera, sjálvt um hetta eigur at verða kunn­ gjørt sambært lógini. Um Kunoyar kommuna hevði røkt sína skyldu og kunngørt úrritið úr gerð­a­ bók­ini fyri hendan fundin, so hevði tú ikki kunnað sæð, hvør atkvøddi hvat, tí­verri. Uttan at koma nærri inn á hetta mál, so veit boprgarstjórin Heini O. Heinesen, hvør tók hesa avgerð. Tá hetta mál­ið var fyri, var tað sum tá børn spæla: “Fólk í húsi.” Eg vil minna komm­u­nu­stýr­is­lim­ir­nar á, at tað er teirra skylda, at viðgera eitt mál, og at­kvøða út frá síni bestu sann­føring. Tað er okkara skylda at syrgja fyri, at all­ir okkara borgarar í Kunoyar kommunu, verða viðgjørdir eins, og vit mugu samstundis ansa eftir, at okkara øvunds­ júka ikki tekur ræði, og yvir­hálar okkara vit og skil í skeivari síðu. Viðmerking til Heina O Heinesen: Tá ið Heini O Heinesen sigur við Dimmalætting, at gerðabókin hjá Kun­ oy­ar kommunu, verður førd uppá punkt og prikk­ ar, so kann eg vísa á lesarabrævið, ið eg hevði í Dimmalætting, har ið eg skrivaði, at nú verður gerðabókin skriva sum hon skal. Í hesum sam­ bandi, kann eg siga, at tá eri eg ógviliga laga­lig­ur, tí tú kanst ikki síggja, hvør atkvøður hvat, uttan so at ein av komm­unu­stýr­ is­limunum vil fáa hetta í gerð­a­bókina, sum eina við­merking. Í somu viðmerking til Dimmalætting, sigur borg­ ar­­stjórin, at tað var betri skil á Kunoyar kommun, enn á nógvum øðrum kommunum. Hesi orðini eigur Heini O Heinesen og um so er, at tað stendur verri til í hinum kommununum, so fær Inn­ lend­is­málaráðið nokk at gera í komandi framtíð. Hinar kommunurnar kenni eg av góðum grund­ um einki til. Úttalilsi hjá Heina O Heinesen í fjøl­miðl­u­ num: Fyri stuttum hevði Peg­ a­sus eina samrøðu við Heina O Heinesen borg­ arstjóra, har hann fortaldi fyri Føroya fólki, at øll vóru vælkomin í Kunoyar kommunu, og at hann ikki gjørdi mun á fólki, og tað hevði hann ongan rætt til. Her fer borgarstjórin út um alt mark, tí tað kunnu fleiri umsøkjarar prógva, ið hava havt umsóknir hjá Kunoyar kommunu, og fingið noktandi svar. Grundgevingarnar hjá Kun­oy­ar kommunu, hava ikki verið nøktandi, og alt ov lítið hevur verið gjørt við hesi mál, fyri at funnið loysnir, ið eina kommuna kann vera stolt av. Borgararnir í Har­aldssundi fáa ongar sømdir kommunustýrislimur í Kunoyar kommunu jákup jacobsen