mánadagur 19. juni 2006síða 10

10 Nr. 112 - 14. juni 2006 Nú skulu hesi árini við oljuvinnu í Føroyum, takast upp til grundleggjandi eftirmeting fyri at vita, hvat kann broytast til tað betra Oljuvinna og føroyskt vinnulív Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú oljuvinnan hevur verið inni á føroyskum øki í nøkur ár, er ætlanin at fara undir eina umfatandi og nágreiniligu eftirmeting av støðuni. Tað sigur Bjarni Djur- holm, landsstýrismaður í vinnumálum. Hann sigur, at ætlanini við hesi eftirmetingini er at vita, hvar vit kunnu fremja ábøtur fyri at gagna føroyska samfelagnum og føroyskum vinnulívi. – Vit ætla at taka samanum og at fáa greiða á, hvat er hent hesi árini og, hvussu støðan er nú. – Vit ætla at kanna eftir, hvat vit kundu havt gjørt øðervísi og hvat kundi verið betri og um vit kunnu gagna føroyskum vinnulívi enn meiri. – Og ikki minst ætla vit at kanna eftir, um nakað kann gerast fyri at økja áhugan hjá útlendingum fyri Føroyum. Bjarni Djurholm sigur, at oljuvinnan er nýggj hjá okkum og at vit læra alla tíðina. – Sjálvandi kann alt gerast betri og tí er ætlanin at fara undir eina umfatandi eftirmeting í heyst. Hann væntar, at tað verður Jarðfeingið, sum kemur at samskipa tað arbeiðið og at gera niðurstøðuna, men vit fara sjálvandi at spyrja føroyska vinnulívið um teirra meting, um, hvat kundi verið øðrvísi, um, hvat er gott, um broytingar krevjast í lógum og kunngerðum, hvar vit eiga at styrkja okkum og hvørjar skipanir kunnu broytast og styrkjast o.s.fr. Bjarni Djurholm sigur, at tað er sjálvsagt, at tær metingar, sum John Eli Olsen førir fram, verður tikið við í eini slíkari eftrmeting. Ymiskt, hvussu tað hilnaðist Annars heldur Bjarni Djur- holm ikki, at føroyingar hava fingið so heilt lítið burturúr oljuvinnuni, soleiðis sum John Eli Olsen metir aðrastaðni í blaðnum. – Summar føroyskar fyritøkur hava fingið heilt fitt burturúr oljuvinnuni. Men sjálvandi er tað ymiskt, hvussu tað hevur hilnast. – Tað hevur ikki verið so galið, men í hesum føri er tað sum í øllum øðrum førum, at tað eru summar fyritøkur, sum tað ikki hepnaðir so væl hjá, leggur hann afturat. Bjarni Djurholm sigur, at tá ið oljuvinnan varð fyrireikað, løgdu løgtingið og landsstýrið stóran dent á, at føroyskt vinnulív skuldi fáa møguleikan at sleppa upp í oljuvinnuna. – Men fortreytin var alla tíðina, at kravið til føroyskt vinnulív var, at tað skuldi vera kappingarført, tí vit mettu, at ananrs hevði tað ikki styrkt og ment føroyskt vinnulív. – Skuldu vit kravt av oljufeløgunum, at føroyskar fyritøkur skuldu havt ein fyrimun, bara tí at tær vóru føroyskar, hevði tað ikki verið at ment føroyskt vinnulív. Tí kunnu vit ikki krevja, at oljufeløg skulu brúka føroyskar veitarar. Men eru føroyskir veitarar kappingarførir, skulu teir hava rætt at bjóða seg fram á jøvnum føti við onnur. Tí varð er kravið til oljufeløgini, at vørur og tænastur skulu um føroyskan bryggjukant og tað er ein fyrimunur hjá føroyskum vinnulívi. – Tað er eisini ein óbein- leiðis stuðul til føroyskt vinnulív og longri kunnu vit ikki fara. – Var tað kravið ikki, kundi oljufeløg freistast bara at brúkt hentleikarnar, tey longu hava niðri í Evropa til støð fyri føroysku oljuvinnuni. – Men eru føroyskar fyri- tøkur kappingarførar, skuldi kravið um bryggjukantin givið teimum ein møguleika at fingið fótin fastan í oljuvinnuni. Og landsstýrismaðurin heldur, at tað hevur hepnast væl hjá summum fyritøkum. Annars ásannar lands- stýrismaðurin, at oljuvinnan er veldug og føroysk virki eru smá og fíggjarliga veik afturímóti, so tað kann verða torført at fóta sær, men hjá nøkrum hevur tað eydnast at finna sær eitt kjølfesti í oljuvinnuni. Kasta av sær á ymsum økjum – Sæð í ljósinum á tí avmarkaða virksemi, sum hevur verið, haldi eg, at vit hava fingið nokk so fitt burturúr. Atlantskolvetni og Føroya Kolvetni eru tvey dømi. Hann nevnir eisini Atlantsflog, sum hevur fingið oljusáttmála um flúgving í Noregi. Hann nevnir eisini Sim- prentis, Pam Offshore, sum tvey dømi afturat. – Men størsta sólskins- søgan av øllum er Thor í Hósvík, sum hevur nógv skip í oljuvinnuni kring allan heimin. Tað er besta dømi um, hvat úrslit kann spyrjast burturúr, tá ið dugnasemi og vágafýsni er til staðar. – Vit kunnu eisini fegnast um, at vit hava fingið fyrimunir innan útbúgving og menning, tí vit hava fingið møguleika at útbúgva fólk og møguleika at útvega útgerð og amboð til undirvísingarstovnar. Landsstýrismaðurin heldur, at hesi dømini burturúr rúgvuni vísa, at tað eru fleiri glottar at hóma, hóast tað kansa er hepnast minni væl hjá onkrum øðrum. Annars staðfestir hann, at ætlanin er at varðveita kravið um føroyskan bryggjukant. Kortini ásannar hann, at so hvørt sum føroyskir myndugleikar royna at útvega okkum betri handilsavtalur við altjóða felagsskapir, kann tað verða ein treyt, at kravið um føroyskan bryggjukant verður slept, tí at sleppa eini slíkari forðing, kann verða prísurin fyri eina handilsavtalu onkustaðni. – Hvat liggur fyri einaferð úti í framtíðini, er ikki nakað, vit vita nakað um enn og vit kunnu koma í ta støðu, at heilt aðrar umstøður gera, at vit noyðast at sleppa kravinum. Men sjálvbodnir fara føroyskir myndugleikar ikki at sleppa kravinum, leggur hann afturat. Oljuvinnan í Føroyum endavendast – Tað er avgjørt ætlanin at varðveita kravið um at vørur og tænastur til oljuvinnjuna skulu um føroyskan bryggjukant. Men í sambandi við at vit royna at útvega okkum betri handilsavtalur við altjóða felagsskapir, kunnu vit verða noydd til at sleppa kravinum, sigur Bjarni Djurholm, landsstýrismaður í vinnumálum