mánadagur 19. juni 2006síða 28

28 Nr. 112 - 14. juni 2006 Tann góði oljuprísurin kemur tí almenna norska oljugrunninum væl við. Í desember í 2004 fór virðið hjá grunninum upp um eina billión (1.000.000.000.000) ella eitt túsund milliardir norskar krónur. Árið í fjør royndist grunninum sera væl, so á nýggjárinum í ár var virðið komið upp á 1.399 milliardir krónur. Men stendur tað til Odd Roger Eriksen, oljumála­ ráðharra, skulu nógvir peng­ ar í grunnin afturat, og tá hugsar hann bara um olju­ leiðirnar í Norðsjónum. Barentshavið er sostatt ikki við í ætlan hansara. Í ársfrágreiðingini í fjør skrivaði oljumálaráðið, at tað ber til at útvinna fimm milliardir tunnur av olju á norska landgrunninum tey næstu tíggju árini. Tað merkir, at um oljuprísurin og dollaravirðið halda sær á núverandi støði, fara umleið 2.000 milliardir norskar krónur at renna í oljugrunnin afturat hetta til 2015. Við øðrum verða einastaðni ímillum 3.000 og 3.500 milliardir í grunninum í 2015 ella meiri enn fýra ferðir útreiðslurnar á norsku fíggjarlógini. Á nýggjárinum vóru 1.400 milliardir norskar krónur í oljugrunninum, men oljumálaráðharrin ætlar at pumpa minst líka nógv í hann afturat. Oljugrunnur Árni Joensen fartekst@mail.dk Oljugrunnurin skal hava 2.000 mia. krónur afturat So hvørt sum goymslurnar verða fyltar, fer oljuprísurin niður á 40 dollarar í meðal. Men hann fer at fella uppaftur meiri seinni. Tað væntar forstjórin í BP, Lord Browne. Oljuprísurin fer niður á 40 dollarar – Vit kunnu ikki rokna við, at prísurin fer at fella nógv í fyrsta umfari, men tað er rættiliga sannlíkt, at hann fer at koma niður á 40 dollarar í meðal um ikki so langa tíð, sigur Lord Browne í samrøðu við týska Der Spiegel. Men hann verður lægri enn. – Og hyggja vit eitt sindur longri fram í tíðina, fer hann at liggja ímillum 25 og 30 dollarar fyri tunnuna, sigur BP-for­ stjórin. Hann vísir á, at stórar oljunøgdir eru funnar við Kaspiska Havið, og at nógv er eftir at finna í Russlandi og pørtum av Vesturafrika. Harafturat verða verandi keldur gagnnýttar munandi betur nú enn fyrr. – Fyrr fingu vit ímillum 20 og 30 prosent burturúr, men í dag eru vit upp á ímillum 40 og 45 pro­ sentum, og kanska koma vit heilt upp í eini 50 ella kanska 60 prosent eina­ ferð. Eitt annað, sum sambært BP-forstjóranum fer at ávirka oljuprísin, er, at alt størri dentur verður lagdur á varandi orkukeldur. Hann vísir á, at tað eru brúkararnir, sum gera av, hvussu stórur dentur verður lagdur á nýggja tøkni í framtíðini. – Men brúkararnir eru sinnaðir at rinda fyri at verja náttúruna. Í Evropa eru tað fleiri og fleiri, sum vilja hava grøna orku hóast tann høga kostnaðin. Tað var óhugsandi fyri bara tíggju árum síðani, sigur Lord Browne. Aftenposten skrivar í einari viðmerking til spádómin hjá BP-for­ stjóranum, at fær hann rætt, fer norska oljuinn­ tøkan at minka ímillum 108 og 166 milliardir norskar krónur - um árið. Oljugrunnur Árni Joensen fartekst@mail.dk Oljugrunnurin skal seta 40 prosent av sínum pengum í útlendskar fyritøkur, men ikki allar fyritøkur. Oljupengar eru ikki til hvat sum helst Reglurnar hjá norska olju­ grunninum siga, at hann skal seta 40 prosent av sínum pengum í útlendsk partabrøv, meðan hini 60 prosentini skulu setast í obligasjónir. Men ein avmarking er, tí grunnurin hevur nakrar etiskar reglur, sum eitt nú siga, at grunnurin skal ikki seta pengar í fyritøkur, sum framleiða tað, ið verður kallað »ómenniskjalig« vápn. Tí hevur oljugrunnurin ein svartalista við fyri­ tøkum, sum hann ikki kann seta pengar í. Fyrsta fyritøkan, sum kom á listan, var Singapore Technologies Enginee­ ring, sum fekk ta ivasomu æru, tí hon gjørdi land­ minur. Hetta var í 2002, og síðani eru fleiri fyri­ tøkur komnar afturat. Men tað eru ikki bara vápnafyritøkur, sum eru í vanda fyri at koma á svartalista hjá oljugrunni­ num. Herfyri varð kunn­ gjørt, at tann risastóra amerikanska handilsketan Wall- Mart var komin á listan. Orsøkin var, at kvinnurnar, sum arbeiða hjá fyritøkuni, hava ikki somu rættindi sum menn­ inir, og harafturat er fak­ felagsrætturin hjá starvs­ fólkunum avmarkaður meiri, enn tær etisku regl­ urnar hjá oljugrunninum góðtaka. Oljugrunnurin átti parta­ brøv fyri 2,5 milliardir krónur í Wall-Mart, men tey hevur grunnurin nú selt. Oljugrunnur Árni Joensen fartekst@mail.dk