fríggjadagur 2. juni 2006síða 10

10 Nr. 105 - 2. juni 2006 Tá Asfalt í kvøld fer av bakkastokki er talan um ivaleyst størsta tónleikatiltakið í Føroyum nakrantíð. Frá tá Asfalt byrjar í kvøld kl. 19 og endar á miðnátt leygarkvøldið, hava ikki færri enn 60 bólkar, kór og einstaklingar framført eini 30-40 tímar av livandi tónleiki í Tórsgøtu, og alt verður framført av føroyskum bólkum. Fyrireikararnir av Asfalt, høvdu ein dreym, ið nógv mettu vera utopiskan, “at savna SO nógvar føroyskar bólkar til eitt tónleikatiltak í sjálvum hjartanum av høvuðsstaðnum.” Ein kendur festivalfyriskipari í Føroyum segði um tiltakið, at hann ikki metti, at hetta kundi nýtast sum sýnisgluggi fyri føroyskan tónleik, tí um tú savnar so nógvar føroyskar bólkar, so verður tú noyddur at fara á kompromis við góðskuni. Men nú fýra mánaðir eftir, at ætlanin varð av­dúkað, sæst úrslitið, og úrslitið er stórsligið. Nøvnini eru fjølbroytt, og góðskan er høg. Til­ takið vísir í størri mun enn nakað annað tiltak, hvussu ríkt føroyska tónleikalívið er. Hetta er uttan iva best egnaði sýnisgluggi fyri føroyskan tónleik nakrantíð. Tá vit fluttu í Miðlahúsið í Vágsbotni í fjør, høvdu vit frá fyrsta degi ætlanir um at verða ein virkin partur av mentanarlívinum í Tórsgøtu. Tað eru longu fleiri ár síðan, at Tórshavnar komm­una vísti á sínar ætlanir um, at Tórsgøta skuldi vera mentunargøtan í Havn. Við Tjóðpalli og ungdómshúsi er gøtan longu væl ávegis. Nú er livandi tónleikur eisini farin at ljóða í grannahúsunum og hjá Tjóðpallinum, og tað er at gleðast um. Við teimum nógvu og fjølbroyttu tiltøkum, tað verið seg fyrilestrar, tónleikur, framsýningar, kjakfundir og alt hitt, ið vit hava í Miðlahúsinum eru vit eisini við til at stuðla undir hesar ætlanir. Og tað gera vit fegin og er tað eisini ein náttúrligur part­ur av okkara miðlahúskonsepti, eitt konsept, sum skal vera livandi og hava møguleika at út­vikla seg. Tað var tí heldur ongantíð nakað ivamál um, at vit skuldu vera partur av Asfalt. Við Asfalt verður Tórsgøta mentanargøtan, og Miðlahúsið í Vágsbotni er erri av at vera partur av hesum. DAGSINS MEINING Sosialurin Tórsgøta er vorðin mentanarmiðdepil Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónssekreterur: Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Lív Højsted Horsdal horsdal@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Hoyri í løtuni at kunn­ing­ ar­tøknin verður umrødd í miðlunum og víst verður á tørvin á hesum. Teldan er eitt hent amboð, sum stórur partur av Føroya fólki nýtir dagliga. Skúlarnir undirvísa í teld og hava flestu skúlar inn­rættað seg soleið­is, at møguleiki er fyri at kunna næmingar um hetta henta amboð. Bara vísa á t. d. hevur tú eina kanón í stovuni, sum stendur í sam­band við eina teldu og alnótina, er markleysur møg­uleiki ­ at geva eina fjøl­broytta undirvísing t. d. í myndlist - finna evnið til undirvísingina og vísa á ymsar greinir í listini. Her er einki mark. Hugsandi er, at eingin skúli í Føroyum, sum er burtur av ein kt-skúli, men kanska er tað rætt, at vit ikki leypa framav, men ganga stigvíst fram og fáa eina góða loysn til endans øllum at gagni Tú kanst, sum er, sita heima og undirvísa næm­ in­g­u­num, men kravið er, at allir næmingarnir hava samband við alnótina. Hetta er ein sera spennandi undirvísing, og hevði eg hildið, at royndir vórðu gjørd­ar hesum viðvíkjandi. Haldi ikki, vit skulu vera bangin fyri at brúka eitt amboð, sum næmingarnir kenna væl betur til enn flestu lærarar. Hví ikki taka ein 8. flokk á onkrum skúla sum eina roynd? Hetta er ein avbjóðing, og eg ivist onga løtu í, at tað ikki fer at spyrjast gott úrslit burtur úr hesum. Eftir hetta bygt ein kt-skúla, har øll und­ irvísingin fyrifórt á teldum og øllum tí, sum er knýtt at hesum.. Hví ikki tað? Hetta er visiónin í hesum árhundrað. Tær skapandi lær­u­grein­ ir­nar skuldu havt gott pláss innan hesar veggir. Vit hava eina musikskúlalóg, eina frítíðarlóg og eina fólk­ a­skúla­lóg. Hví ikki taka tað besta burturúr hesum lóg­um, og sett tær saman? Eingin kann nokta tær, at gera hetta í morgin. (Hevði hildið, sum støðan er í løt­uni, at fólkaskúlin og mu­sik­skúlin var ein skúli). Vit eru alt ov bangin fyri at flyta okkum - bangin fyri tí tóma rúminum. Teldan, alnótin, breiðbandi o.s.fr. hava givið okkum eina rúmd afturat, sum er so sera spennandi, at ikki sigst frá hesum. Vit eiga at fara meira inn í hesa telduverð, oyst úr hesari flotkeldu nógv meira enn vit gera. GG! Eysturoyingar eiga at fara undir eina fyr­ireik­ ing til ein kt-skúla, og hann kundi t. d. ligið í Skál­a­ botni. Í øllum framkomnum lond­um gera tey eina eftirmeting, tá ein nýggj skipan er roynd á økinum í eina tíð. (Eftir á­heitan end­ur­ prenta vit hesa grein­ ina, sum stóð í Sos­i­al­ i­num 21. november í 2001 Um tað mundi, tá Føroya Spes­ialskúli var komin, t. v. s. fyrst í sekstiárunum, var nógv frammi um integrering. Eisini í Føroyum vóru bylgj­ urnar høgar viðhvørt, og tað vóru tey, sum ynsktu henda skúlan, (spesialskúlan) har piparið vaks. Hvat hevði fólkaskúlin at bjóða, áðrenn spesialskúlin kom? Einki! Tað var ikki eftir áheitan frá skúlunum, men frá fortvivlaðum foreldrum, sum høvdu sent síni børn av landinum. Eingin - eg taki uppaftur - eingin kann hugsa sær, hvussu hesi foreldur høvdu kempað og stríðst millum at hava børnini heima við ongari frálæru, og so at lata tey fara av landinum og fáa frálæru. Væl vitandi nú, so síggi eg, at áhaldandi bøn og út­haldni fekk tey at taka hesa avgerð. Ærað veri teirra minni. Hjúnini Annilena og Ják­­up Zachariasen slóð­ aðu fyri einstaklingar? og serundirvísingini í Før­oy­ um. Vit vóru nøkur, sum valdu at fara undir hetta krevjandi arbeiði. Tá eg upplivdi hesi 3: Dit­ lev, Margit og Hjør­mund - hvussu stórt arbeiði, og hvussu stóran kærleika, tey løgdu í frálæringina, so ivaðist eg onga løtu í, hvørj­ um børnum eg ynskti at undirvísa. Vit vóru ofta send niður á skúlar, tí tú mátti endurnýggja teg alla tíðina, tí tað hendir so nógv á hesum øki. Niðri var baklandið størri, og tí var tann vegurin valdur. Meðan eg var á deyv­a­skúl­ a­num á Kastelsvegnum, kom út ein bók ? eftirmeting viðv. integreringini. (1965). Longu tá gjørdu tey vart við, at ikki var alt so gott, sum tey høvdu vónað. (Her er talan um øll brek). Ein av orsøkunum var, at lærarar vóru farnir at skifta starv, tí hetta fór at verða ov lítið úrslit í mun til tað arbeiðið, ið lagt varð í. Her skal leggjast aftrat, at eingin sparing var upp á tal, og nógvir lærarar høvdu fingið ta kravdu frálæruna at taka sær av hesum. Nakrir lærarar høvdu fingið eina eyka útbúgving, men eg veit t.d. at einasti skúli, ið t. d. undirvísti deyvum og blindum, var spesialskúlin, men har komu tey ikki í prak­tikk? Annars hevur fólkaskúlin als ikki fingið fyrireikað seg at taka ímóti næmingum við serligum tørvi. Hesir skúlar høvdu kortini gjørt eitt dygdargott fyr­i­reik­ ing­ararbeiði ? at taka í­móti deyvum. Eg hugsi, at teir skúlastjórarnir hava trýst nógv á og sett treytir og fingið sín vilja. T. d. sendu hesir báðir skúlar lærarafólk til Havnar - fyrst eitt heilt ár og seinni á stytri skeið og hetta vóru sera dugnalig og virkin fólk, sum valdu sær hetta. Skúlin í Rituvík hevur víst, at tað bar til, og úrslitið kunnu tey vera stolt av. Allur flokkur­ in (úr 1. flokki og allan veg­ in upp) lærdi t.d. teknmál, so næmingurin, sum deyv­ ur var, hevði bæði familju og lærarar og floksfelagar, sum hann lættliga kundi sam­ skifta við. Ferð eftir ferð havi eg víst á, at »integreringin« hevur gjørt lærarar til syndabukkar. Hví? Jú, henda uppgávan er smoygd niður yvir tey ? upp­ gávan, sum er so stór, men sum endar við, at fleiri lær­ arar ganga við ringari sam­ vitsku, tí so lítið kom burt­ urúr. Vit eiga nógv fram úr dugnalig lærarafólk, og tað er spell, at tey lítið annað vita sær, enn at skifta starv. Eg eri bangin fyri, at nú vendist ikki við, tí nú er einki stað at senda tey við serlig­um tørvi. Spesialskúlan hava tey brot­ið niður. Nokk so vanligt fyribrygdi í Føroy­ um: Tað, sum virkar væl, skal niðurbrótast. Samanber við Lands­sjúkr­ a­hús­ið o. m. a. Til lærarafelagið vil eg siga: Haldið fram við tykk­ara ágrýtni fyri einum góðum fólkaskúla ? hann er grundvøllurin í tí føroyska samfelagnum. Eg ynski tykkum alt tað besta. Eitt má samfelagið syrgja fyri og tað er, at vit ikki koma í ta støðu, sum vit vóru í, áðrenn 1962, tá børn vórðu send av landinum at fáa frálæru. Børn hava rætt til góðan SKÚLA í heimlandinum. Frits Johannesen Fólkaskúlin Hví trívist lærarin ikki??? Hanna lisberg