týsdagur 6. juni 2006síða 11

Nr. 106 - 6. juni 2006 11 TINGHELLA D. Petur Højgaard Kommunulækni Havi arbeitt sum komm­un­ u­lækni í Føroyum í nógv ár. Eri limur í Komm­un­ u­læknafelag Føroya. Fari í trimum greinastubb­um at viðgera viðurskift­i­ni hjá kommunulækn­un­um í Føroyum. Ætli at um­­røða ymisk viðurskifti í okkara gerandisdegi so sum arbeiðsbyrðu, ar­beiðs­um­ støð­ur, útbúgving, sams­ tarv við aðrar partar av heilsuverkinum, okkara lut­tøku í almenna orða­ skift­i­num um heilsu og an­nað viðkomandi. Hví ? Endamálið er ikki at drýta í egið reiður, men at gera vart við, at kommunulæknarnir, um teir vóru betri mannaðir, betri útbúnir og betri skip­ aðir, kundu røkt starv teirra við størri nøgdsemi, betri viðgjørdum og nøgdari sjúkl­ing­um. Eri atfinningarsamur mót­veg­is mínum egna fak­ fel­ag, sum eg meti hevur sín part av ábyrgdini fyri vá­n­a­ligu støðuni. Men eis­ ini aðrir partar av heils­ u­verk­i­num og politiski mynd­ug­leikin, sum varðar av, eiga sín part. Meti tørv vera á einum orðaskifti um støðuna. Støðan Mín greiða meting er, at kommunulæknarn­ir í Føroyum og fakfelag teirra eru eftirbátar. At tann menning, sum øðrum líkn­ andi feløgum hevur verið fyri seinastu árini, eitt nú í Danmark, er ikki hend í Føroyum. At vit tvørturímóti í fakfelagspolitiskum høpi eru afturúrsigldir. Eru vornir pass­iv­ir áskoðarar í føroyska heils­u­verkinum í staðin fyri at spæla okkara sjálvsagda leiklut á heilsuøkinum sum tann krumtappur, har um kanning og viðgerð av sjúklingum eins og fyr­i­ byrgjandi atgerðir nátt­úr­ liga mala. At vit eru intiativleysir, utt­an fakligt nøgdsemi, tí­ans­heldur stoltleika ella sjálv­respekt í dagliga virki okkara. Dugi ikki í fak­ felagspolitiskum høpi at síggja slíkt, sum sigur frá einum felagi við visi­o­ n­erum hugsanum. Orð sum konservatisma, sjálv­ dráttur, menniskjalig og faklig isolatión lýsa tían­ verri betur støðuna. EPJ Sum dømi um maktarloysi okk­ara fari eg í hesum stubba at nevna talgildu EDV-skipanina, sum Heils­ u­málaráðið er farið undir at menna til ætlaða nýtslu í heilsuverkinum øllum. Havi uttan at vera EDV- køn­ur arbeitt við menning av slíkari skipan. Meti meg hava ávísan førleika at meta partvíst um aktuellu trupulleikarnar við nevndu skipan, men eisini um sera avmarkaða leiklutin hjá kommunulæknunum í menningini av hesi skipan. Tað er ongin loyna, at flest allir kommunulæknar í Føroyum upprunaliga ynsktu aðra EDV-skipan. Kortini hava vit meldað pos­itivt út. Hava játtað at vera við í hesi í heils­u­ politiskum høpi risastóru og kollveltandi verkætlan, sum – um hon eyðnast – verður eitt veldugt fram­ brot fyri heilsuverkið alt. Skeiv byrjan Eftir míni meting var uppleggið frá Heils­u­mál­a­­ráð­ num til kommunulæknarn­ ar skeivt. Sagt var, at tað er sjúkrahúsverkið, sum skipanin fyrst av øll­­um er ætlað til. At komm­u­n­u­lækn­ arnir, um teir ynskja tað, kunnu sleppa upp í part, var útmeldingin. M.a.hetta hev­ ur havt við sær, at íkastið hjá kommunulæknunum og ikki minni tíðandi íkastið hjá føroysku kommununum til skipanina er so lítið. Komm­unurnar eru týdn­ in­g­ar­miklar í hesum sam­ bandi, tí tær fíggjarliga og á annan hátt hava ábyrgd av teimum karmum, komm­ unu­læknarnir virka undir. Kommunurnar varða av eitt nú hølum okkara og út­gerð, íroknað EDV. Ábyrgdin Trupulleikar eru sum kunn­ ugt við nevndu verkætlan. Trygdin mótvegis misnýtslu av viðkvæmum persónsdata er ikki í lagi. Eisini eru trupulleikar viðv. tillaging av skipanini til nýtslu hjá kommunulæknunum. Fari ikki at meta um, hvør man hava ábyrgdina av, at skipanin tykist hava rent á eitt skerð og fyribils er støðg­að upp. Ávísa ábyrgd hava tey umboð okkara, sum hava luttikið í arbeiðinum at finna røttu skipanina og menna hana. Tveir kommunulæknar í Havn hava í seinastuni havt skipanina til roynd­ ar­koyr­ing at vita, um hon er nýtilig í komm­ unu­l­æknahøpi. Veit ikki, hvussu væl ella illa hesin part­ur av skipanini er gjørd­ur, men í kjaki í Degi og Viku frættist, at komm­ un­u­læknar í Havn hava koll­dømt hana. At kommunulæknarnir í Havn vraka skipanina, er eyðsæð eitt álvarsligt bakkast fyri verkætlanina hjá Heilsumálaráðnum. Av­gerðin fær avleiðingar fyri allar kommunulæknar í Føroyum. Í hesum sam­ bandi er rímiligt at spyrja: • Hvar vóru komm­unu­lækn­ a­umboðini í tí nevnd, sum fann fram til hesa skip­an sum ta bestu? Hon kann jú ikki brúkast av kommu­n­u­ læknunum. • Ella kann hon ? Er ikki eitt ógjørt arbeiði hjá okk­ um kommunulæknum í hes­um máli ? Eiga vit ikki meiri aktivt at fara upp í ar­beiðið at menna okkara part av skipanini? • Ella skulu vit, so sum meld­að er út, ganga egnar leið­ir. Í praksis sabotera stóru verkætlanina? Tað er jú tað, vit gera. Skulu vit keypa aðra skipan, sum m. a. hevur tað álvarsliga brek, at hon ikki megnar at samskifta við nakað sum helst, hvørki innanhýsis ella við nevndu skipan hjá heilsuverkinum? • Hetta er jú í EDV-høpi svart­asta miðøld. Er tað ver­u­liga so illa statt, at vit komm­un­ulæknar avbyrgja okkum á henda hátt og velja at spæla EDV fyri okk­um sjálvar, ein og ein? Gam­ aní verður tryggleikin tá á leið. Vit kunnu sita við serv­aranum ímillum beinini og stongja hurðina! Vit sam­ skifta tá ikki við nakran, so ongin vandi er fyri, at nak­ar stjelur EDV-tilfar frá okkum. Inngangandi post fáa vit við brævi frá post­ verk­inum. Tað tekur nakrar dagar at fáa svar og nakrar tím­ar “í hond” at skriva svar­ ini inn í okkara tryggu EDV journ­al. Eg spyrji, um hetta eru EDV-visiónirnar ár 2006 hjá kommunulæknunum í Før­oy­um. Fingurin upp Vit sita í løtuni í EDV-høpi á aftasta bonki - vit eru at kalla ikki við í nevndu verk­ætlan. Men hví melda okkum út? Hví ryma úr flokk­inum heldur enn at flyta til fremri sessir? Hví ikki rætta fingurin upp og krevja størri ávirkan? Vit eiga at vísa ábyrgd í hesum stóra máli. Sum skilst hava komm­ un­u­læknarnir í Havn biðið kommununa um aðra loysn. Hví ikki í staðin saman við Kommunufelag Før­oya biðja um eitt tætt­ ari samstarv við Heil­s­u­ mál­a­ráðið til menning av okkara parti av skipanini? Trygdin eisini okkara ábyrgd Ein annan sjálvsagdan leiklut eiga vit kommunulæknar í hesum máli. Í nevndu kjak­ sending í Degi og Viku kom týðiliga til sjóndar, at EDV-verkætlanin hjá Heil­ s­u­málaráðnum minni enn so er liðug. Álvarsligur ivi er m.a um trygdina hjá sjúk­l­inginum í hesi skipan. Tað er mín greiða fatan, at tann standardur fyri trygd, sum umboðini fyri skip­an­ ina í Degi og Viku mettu vera hóskiliga, ikki er nøkt­ andi. Kommunulæknin er fyrsti kontaktpersónur hjá sjúklingum í heils­u­­spurn­ ing­um. Okkara part­ur av eini journal í nevndu skipan vil vera hin størsti, tí øll data um sjúklingin verða send kommunulæknanum. Tá vit í gerandisdegnum eru næstir sjúklinginum og kenna hann best, er tað náttúrliga okkara uppgáva at vera umboðsmenn, ráð­ gev­a­rar og vaktarmenn fyri sjúklingin í spurn­ing­ um, sum viðvíkja trygd­ ini fyri forsvarligari nýtslu av viðkvæmum per­sóns­ upplýsingum. Sjúkl­ing­ urin er ikki einsamallur førur fyri at hava innlit í eitt so stórt og fløkjasligt mál. Eyðsæð eiga vit kommunulæknar saman við umboðum fyri sjúkl­ ing­ar­nar at vera við í arbeiðinum at definera tryggar mannagongdir fyri atgongd og nýtslu av slíkari skipan. Tað er ikki nøktandi, so, sum støðan tykist vera í løtuni, at tað í mestan mun eru vælmeinandi EDV-fólk sum avgera trygd­ar­stand­ ard­in. Enn ein grund hjá okk­ um at vera við. Come on! Á Sandi 1. juni 2006 TINGHELLA Kommunulæknarnir í Føroyum eftirbátar Tá vit í gerandisdegnum eru næstir sjúklinginum og kenna hann best, er tað náttúrliga okkara uppgáva at vera umboðsmenn, ráð­ gev­a­rar og vaktarmenn fyri sjúklingin í spurn­ing­ um, sum viðvíkja trygd­ini fyri forsvarligari nýtslu av viðkvæmum per­sóns­ upplýsingum. Sjúkl­ing­urin er ikki einsamallur førur fyri at hava innlit í eitt so stórt og fløkjasligt mál, sigur D. Petur Højgaard, kommunulækni