týsdagur 6. juni 2006síða 13

14 Nr. 106 - 6. juni 2006 UTTAN ÚR HEIMI Stutt sagt Fremmandafólk í Noregi, sum sýta fyri at læra síni børn at tosa norskt, skulu missa rættin til at ala børnini upp. So langt er tann høgra­sinn­ aði Framburðsflokkurin til reiðar at fara fyri at noyða tey fremmandu at laga seg til tað norska samfelagið. Ulf Erik Knudsen, sum er talsmaður hjá flokkinum í innflytaramálum, sigur við Aftenposten, at í veru­leik­ anum er tað ágangur ímóti børnunum, tá foreldrini sýta fyri at læra tey norskt, áðrenn tey fara í skúla. Tey svíkja sína skyldur, sigur hann. Tað er kortini lítið, sum bendir á, at Framburðs­ flokk­urin fær undirtøku fyri sínum kravi. Talsfólk hjá hinum flokkunum siga við Aftenposten, at tey flestu foreldur vilja sínum børnum ta besta, og at uppskotið hevði ikki gjørt tað lættari at innlima tey fremmandu í tað norska samfelagið. Kanadiska ákæruvaldið hev­ ur nú skuldsett 12 av teimum 17, sum vórðu hand­tikin í einum stórum átaki um viku­skiftið. Nøkur teirra eru skuldsett fyri at hava vant yvirgangsmenn, og nøk­ ur eru skuldsett fyri at hava verið við til at leggja ráð um atsóknir, sum skuldu kosta mannalív. Sambært løg­ regluni eru fimm av teimum skuldsettu yngri enn 18 ár. Kanadisku handtøkurnar vaktu ans í Evropa og serliga í Norðurlondum, tí leygardagin kunngjørdi kan­ adiska løgreglan, at nøkur av teimum tiknu hava havt samband við fólk í Danmark og Svøríki. Harumframt hava tey verið í sambandi við fólk í USA, Bretlandi, Bosnia og Bangladesh. Danskir myndugleikar hava higartil sýtt fyri at vátta kanadisku upplýsingarnar. Kanadiska løgreglan sigur, at átakið ímóti yvir­ gangi er ikki liðugt enn, og at tað kann væl hugsast, at fleiri verða tikin afturat. Yvirgangsfólk høvdu samband við Danmark Hóast altjóða flogfeløgini siga, at tað gongur tann rætta vegin fíggjarliga, benda tey nýggjastu tølini á, at enn er langt á mál. Altjóða loftferðslu­felags­ skapurin IATA sigur, at í ár fara flogfeløgini at hava einar tríggjar milliardir doll­ arar í halli, og tað er næstan ein milliard dollarar meiri, enn IATA metti fyri bara tveimum mánaðum síðani. Aðalstjórin, Giovanni Bisig­ nani, sigur, at tað gong­ur framá, men ásannar sam­stund­is, at enn er langt á mál. Tað er serliga tann høgi oljuprísurin, sum kemur loftferðsluni illa við, og tí hava flogfeløgini fíggj­arligar trupulleikar, sjálvt um hin parturin av rakstrinum er vorðin mun­ andi bíligari tey seinastu ár­ini orsakað av ymsum sparingum, sigur IATA. Flogvinnan missir pengar Ein 61 ára gamal amerik­ ansk­ur flogskipari megnaði at seta flogfar sítt á ein mot­orveg í statinum Utah, eftir at hann hevði fingið trupulleikar við hjartanum. Stutt eftir doyði hann á sjúkra­­húsi, men soleiðis eydn­aðist tað honum at bjarga hinum trimum, sum vóru í flogfarinum. AP-tíðindastovan skriv­ ar, at Jack Francis, kona hans­ara og eini onnur hjún vóru á veg til hús í einum flogfari av slagnum Cessna gjára­morgunin, tá Jack brád­liga fekk trupul­leik­ar við hjartanum. Tá flog­far­ ið var komið at standa á mot­orvegnum, varð flog­ skiparin alt fyri eitt flutt­ur á eitt sjúkrahús har nærhendis, men løtu seinni doyði hann. Løgreglan í Utah sigur, at flogfarið rakti gir­ð­ ing­ina, sum er fram við motor­vegnum, áðrenn tað steðgaði, men kortini fekk eingin av hinum trimum nakran skaða. Flogskiparin doyði Skulu læra norskt Flogfeløgini hava spart nógv, men bensinið er ov dýrt Kinesisku læknarnir hava nú tikið ein av teimum trimum ørmunum hjá Jie-Jie Kina Árni Joensen fartekst@mail.dk Jie-Jie hevði tveir armar vinstru­megin, tá hann var føddur fyri tveimum mán­ að­um síðani, men í gjár kunngjørdu læknarnir, at teir hava tikið annan. Í fyrstani ivaðust teir kin­ es­isku læknarnir í, hvønn av teimum báðum armunum teir skuldu taka, men teir valdu tann, sum var nærmast bringuni, tí hann var ikki so búgvin sum hin. Skurðlæknarnir á barna­ sjúkrahúsinum í Shanghai siga, at skurðviðgerðin eydn­­aðist væl, men at nú skal Jie-Jie venja seg til at brúka tann vinstra armin, sum er eftir, og tað fer at taka drúgva tíð. Kinesisku læknarnir siga, at hetta er ikki fyrstu ferð, at børn eru fødd við tveimum ørmum í aðrari síðuni, men at tann triði armurin hjá Jie- Jie var sjáldsama búgvin. Ein rørsla, ið líkist Taliban, hevur tikið valdið í somaliska høvuðsstaðnum Mogadishu. Ætlanin er, at Somalia verður høvuðsstøð hjá al- Qaeda Yvirgangur Árni Joensen fartekst@mail.dk Í 15 ár hevur lógloysi valdað í afrikanska landinum Som­ alia, har krígsharrar hava stríðst um valdið. Tær sein­astu vikurnar hava bar­dagarnir verið harðir, men í gjár kunngjørdi ein út­varpsstøð í høvuðsstaðnum Mogadishu, at nú er friður har, eftir at felagsskapurin „Islamska rættarsamgongan“ hevur rikið krígsharrarnar úr býnum. Men hvør er hes­in fel­ agsskapur? Vestur­lendsk­ar keldur siga, at felagsskapurin hevði sín uppruna í gøtunum í Mogadishu, og at limirnir eru menn, sum høvdu mist alla lívsvón, og sum róku fyri vág og vind í býnum, har teir flestu vóru endaðir sum brotsmenn av ymiskum slagi. AP skrivar, at tað vóru júst slíkir, sum mannaðu Tali­ ban í Afghanistan av fyrstan tíð. Krígsharrarnir, sum hava stríðst ímóti samgonguni, siga, at samgongan fær stuðul frá yvirgangsfelagsskapinum al-Qaeda, og at hon fer at seta tær strongu sharia-lógirnar í gildi í Somalia. Teir vilja eisini vera við, at Somalia skal brúkast sum høvuðsstøð hjá al-Qaeda. USA hevur illa viljað lagt seg út í stríðið í Somalia, síðani 18 amerikanskir her­ menn fullu í Mogadishu í 1993, men amerikanskir tæn­astumenn siga við AP, at teir nýggju leiðararnir í Somalia verja tríggjar lim­ir í al-Qaeda, sum eru skuldsettir fyri yvirgang. Teir eru millum annað skuldsettir fyri at hava verið við til at spreingja amerikonsku sendi­stovurnar í Kenya og Tanzania í 1998 og fyri eitt álop á eitt ísraelskt hotell í Kenya í 2002, tá teir eisini royndu at skjóta eitt ísraelskt flogfar niður. Somalia er eitt sera væl egnað tilhaldsstað hjá ein­ um yvirgangsfelagsskapi. Land­ið er blóðfátækt eftir áhaldandi stríð, og 43 prosent av fólkinum forvinna minni enn seks krónur um dagin, skrivar AP. Al-Qaeda ræður í Somalia Hermenn hjá Islamsku rættarsamgonguni á varðhaldi í Mogadishu Nú hevur hann tveir armar Jie-Jie var føddur við trimum ørmum