mikudagur 7. juni 2006síða 17

Vit fara á hesum báðum síðunum at taka aftur í aftur ein part av tí, sum kom fram, tá ið Kitty May Ellefsen, formaður í strategibólkinum fyri íverksetan, var liðug við sína framløgu. Sjálv framløgan verður viðgjørd á báðum síðunum undan hesari í blaðnum í dag Íverksetan Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Jóhan Páll Joensen, vinnu­ lívsmaður, helt, at tað at vera íverksetari ikki er nak­ að, tú lærir. Tað er meira viðføtt. Hann helt tó, at stuðlast kann uppundir íverk­setan. – Vit kunnu stuðla fjøl­ broytni, sum hann tók til. Vinnulívsmaðurin helt, at tað eru stór – og umráðandi – mál, sum strategibólkurin fyri íverksetan hevur sett sær. Hann ásannaði, at vit eru ikki øll eins. – Ert tú á sjónum, sært tú, áðrenn ein maður byrjar at arbeiða umborð á skipi, hvør dugur verður í honum. Tað eru teir, sum bjóða seg fram – teir, sum rætta hondina fram og ikki halda seg aftur, sum vilja nakað. Jóhan Páll helt, at eins og heimini eiga at gera tað, eigur skúlin eisini at uppala ein hugburð. – Vit eiga at leggja tað besta niður í ungdómin, og vit eiga at menna ungdómin, segði hann. Skúlaverkið Formaðurin í Føroya Lær­ arafelag, Magnus Tausen, vísti á, at allir næmingarnir, sum ganga í fólkaskúlanum, til seinast skulu ígjøgnum sama nálareyga – og hareftir er útbúgvingin lagað. Hann helt, at lærarar sjálvandi kunnu læra nógv av vinnulívinum við at seta sær spurningin, hvat tað er, sum vinnulívsfólk duga betri enn lærarar. Hann helt ikki, at allir lærarar eru eins. – Vit hava nógvar ym­ iskar lærarar, og tað vísir seg eisini, at lærarar kunnu brúkast nógvastaðni í samfelagnum – og summir koma so aftur í lærarastarv. Hann helt, at skúlaverkið eigur at seta sær spurningin, hvussu læraraútbúgvingin kann tillagast, soleiðis at íverksetanin er við. – Eg veit ikki, um tú kanst læra til íverksetara – ella um hetta bara er viðføtt. Magnus Tausen sóknað­ ist annars eftir eini íverk­ setaramentan innan tað al­menna. Jóannes Ejdesgaard, løg­maður, sum eisini er útbúgvin lærari, helt ikki, at allir lærarar eru eins. – Nei, tað eru teir ikki, legði hann dent á. Løgmaður vísti aftur til tíðina í Føroyum, tá ið ein lærari ofta var um næm­ ingarnar í gomlu bygda­ skúlunum. – Jú, tað er so vist, at ein lærari kundi avrikað nógv og leggja nógv gott niður í børnini, segði hann. Áki Johansen, sum er limur í strategibólkinum, helt, at umhvørvi eisini kann gera ein til íverksetara. – Hetta er ikki bara við­ føtt, legði hann aftrat. Aftur á lunnin Óli Breckmann, løg­tings­ maður, helt, at skúlin aft­ ur eigur at framala íverk­ setanarhugin í næm­ing­ unum. – Læraraútbúgvingin hev­ ur ikki havt til endamáls, at næmingarnir skulu fáa egg undan hønuni. Útbúgvingin hevur í staðin havt til endamáls at sleppa inn í tað almenna. Løgtingsmaðurin helt fyri, at sildberarnir mugu gerast fleiri í samfelagnum, sum hann tók til. – Skúlin eigur í øll­um stigum at fortelja næm­ing­ unum, at vit liva ikki bara av føstum lønum – og av at umfordeila. Vit eiga at hava virðing fyri teimum, sum seta bátarnar á lunnin, segði Óli Breckmann. Kitty May vísti til stutt­ leikar á orðini hjá onkrum klókum høvdi, sum hev­ ur sagt, at ert tú ikki kommunistur sum ungur, hevur tú einki hjarta – og ert tú ikki spekulantur sum gamal, hevur tú einki høvd. Føroyar og jantelóg Í síni framløgu helt Kitty May fyri, at jantelógin trív­ Nr. 107 - 7. juni 2006 18 Strategibólkurin, sum hevur orð­ að visjónina um før­oyska arbeiðs­ marknaðin í 2015, er komin til ta niður­ støðu, at vit skulu hava ein rúmligan, vælvirkandi, menn­ andi og tryggan arbeiðsmarknað, har tað er lætt at bjóða fram og fáa kvalifiseraða arbeiðsmegi Visjón 2015 Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Málini, sum strategibólk­ urin hevur orðað fyri fram­­tíðar føroyska arbeiðs­ marknaðin, eru hesi: • tann rúmligi arbeiðs­ marknaðurin • tann vælvirkandi arbeiðsmarknaðurin • tann mennandi arbeiðsmarknaðurin • tann tryggi arbeiðs­ marknaðurin • lætt at bjóða fram og fáa kvalifiseraða arbeiðsmegi Bólkurin sigur, at yvir­ skipaða málið soleiðis er, at rúm skal verða fyri øllum á arbeiðsmarknaðinum. – Øll skulu hava møgu­ leika fyri einum virknum arbeiðslívi, og eingin skal vera fyri mismuni á arbeiðsmarknaðinum vegna skerdan arbeiðs­før­ leika ella onnur persónlig viðurskifti. Vælvirkandi Málið, sum strategi­bólk­ urin hevur sett sær, er ein vælvirkandi arbeiðs­ marknaður, har arbeiðs­ marknaðarlóggáva og arbeiðsmarknaðarskipanir samvirka, soleiðis at ósemj­ur og trætumál á arbeiðsmarknaðinum verða loyst skjótt og væl. – Allar arbeiðsmarkn­ aðarlógir skulu dagførast og gerast tíðarhóskandi, sigur bólkurin. Lagt verður aftrat, at ósemjur og sáttmálabrot skulu loysast í eini rættar­ skipan, og her verður víst á, at sáttmáli um fastan gerðarrætt er gjørdur mill­ um partarnar á arbeiðs­ marknaðinum. Samfelagslig áhugamál skulu havast í huga. Lívslong læra Yvirskipaða málið fyri tann mennandi arbeiðs­ marknaðin er ”lívslong læra”, sum bólkurin tekur til. – Øll, sum í størri ella minni mun eru knýtt at arbeiðsmarknaðinum, verða partur av eini før­ leikamenningarskipan. Á henda hátt hava hesi altíð møguleika fyri at økja um førleikar sínar. Hetta hevur samstundis við sær, at fakliga flytiførið, sum tað verður nevnt, eisini verður økt. Málið er, at arbeiðstøka arbeiðsmegin skal hava møguleika fyri at før­ leika­menna seg, eitt nú við skeiðum og stytri út­búgvingum. Serligur dent­ur skal leggjast á før­ leika­menning av teimum ófaklærdu. Við í visjónsætlanunum er eisini, at framhaldandi eftirútbúgvingarskipanir skulu skipast, soleið­ is at málið um førleika­ menningartilboð til øll – uttan mun til starv ella bústað – kann røkkast. Tryggur marknaður Her er yvirskipaða málið at seta í verk persónligar eftirlønarskipanir, sum samvirka við fólkapen­ sjónina og samhaldsføstu pensjónina. – Til tess at tryggja fíggj­arligt lívsgrundarlag í pensjónsaldri, skulu øll, sum eru á arbeiðs­markn­ aðinum, gjalda í eina al­ment góðkenda eftirløn­ ar­skip­an. Her ger visjónsbólkurin vart við, at hetta er ein fyribilsorðing, og at semja ikki er fingin um endaligu orðingina enn. – Samfelagið hevur evstu ábyrgdina av, at øllum er tryggjað lívsgrundarlag við pensjónsaldri, sigur bólkurin. Kvalifiserað arbeiðsmegi Strategibólkurin sigur, at allir meinbogar fyri at bjóða fram og fáa kvali­ fiseraða arbeiðsmegi skulu beinast av vegnum, bæði tá ið talan er um arbeiði í Føroyum og arbeiði uttan­ lands. – Føroyar skulu verða ein arbeiðsmarknaður. Sam­ferðslukervið skal verða væl útbygt, ferða­ kostn­aðurin millum heim og arbeiðs­pláss skal verða lítil, og bústaðar-og barna­ ansinga­rmøguleikarnir skulu verða góðir um alt landið. Bólkurin hevur sett sær sum mál, at tað skal verða lætt hjá føroyingum at bjóða fram sína arbeiðs­ megi uttanlands. – Útbúgvingarkrøv og útbúgvingarstandardir eins og løggildingar skulu verða í samsvari við krøvini aðrastaðni. Strategibólkurin legg­ur aftrat, at um nóg mikið av kvalifiseraðari arbeiðs­ megi ikki er tøk í Føroyum, skal tað gerast lætt hjá arbeiðsgevara at fáa neyð­ uga útlendska arbeiðs­megi til tað tíðarskeið, sum tørvur er á. Stuðlið fjølbroyt – Ert tú á sjónum, sært tú, áðrenn ein maður byrjar at arbeiða umborð á skipi, hvør dugur verður í honum. Tað eru teir, sum bjóða seg fram – teir, sum rætta hondina fram og ikki halda seg aftur, sum vilja nakað, segði Jóhan Páll Joensen Mynd: Vilmund Jacobsen Visjón um føroyska arbeiðsmarknaðin – Øll, sum í størri ella minni mun eru knýtt at arbeiðs­ marknaðinum, verða partur av eini førleikamenningarskipan, sum ger tað møguligt hjá arbeiðsfólki at økja um sínar førleikar, sigur strategibólkurin fyri arbeiðsmarknaðin