mikudagur 14. juni 2006síða 7

Nr. 112 - 14. juni 2006 7 Í kanningini, sum Ugebrevet A4 hevur staðið fyri, vísir tað seg, at útbúgvingar sum tannrøktari, bankafólk ella laborantur hava hægri status millum fólk enn t.d. lærari, pedagogur ella sosialráðgevari. Hetta órógvar politikarar og serfrøðingar, tí tað er ikki bara ein trupulleiki fyri einstaka læraran, pedagogin ella heimarøktaran, men eisini ein samfelagstrupulleiki, av tí, at tað kann gerast trupult at útvega nýggj fólk til hesi størvini. Tørvur er á arbeiðsmegi í nevndu vinnum frammanundan og triðja hvørt alment starvsfólk er farið um tey 50. Útrokningar benda á, at 220.000 fólk fara at vanta í almennum størvum yvir tey næstu 10 árini. Lærarar lægst í metum Á heimasíðuni hjá Javn­ støðu­nevndini, www.javn­ ratt.fo, stendur, at tað vísir seg, at sjúkrasystrar kortini hava rímiliga høgan status, sum enntá er hækkandi. Sambært sjúkrasystrunum sjálvum kemst hetta av, at tær í nógv ár hava satsað miðvíst uppá at hækka pro­ fessionalismuna, og at tær eru sjónligar og aggressivar í almenna kjakinum. Ring­ ast stendur til hjá lærar­ unum har 56% halda, at lærararnir hava mist pre­ stigu seinastu árini. Virðingin skal koma úr erva Formaðurin í danska pe­­da­ gogfelagnum, BUPL, Hen­ ning Pedersen, sigur, at ein greiður samanhangur er millum lágu prestiguna og at versnaðu umstøðurnar innan starvsøkini seinastu árini. »Vit mugu staðfesta, at okkara starvsøki ikki hevur verið raðfest í samfelagnum. Hetta kemur serliga til sjóndar í lønarlagnum og í arbeiðsumstøðunum sum heild,« sigur Henning Pedersen. Og hann øvundar sjúk­ra­ systrarnar, sum hóast lága løn og kritiskt fokus á sjúkrahúsunum, njóta miðal, høga ella sera høga prestigu hjá 87 prosent av fólkinum – og omaná alt er virðingin hækkandi. Í BUPL arbeiða tey miðvíst við at bøta um fakliga profilin, men í roynd og veru meinar formaðurin, at virðingin fyri pedagogum og hinum starvsbólkunum, sum arbeiða innan um­­sorg­ anarøkið, skal koma úr erva. »So leingi sum virðingin fyri umsorganarøkinum ikki verður raðfest hægri, fer økið at hava lága prestigu. Og so leingi, sum tey eru lágt í metum, er ongin áhugi fyri teimum politiskt. Og tá er torført at ímynda sær, at tað ber til at betra um góðskuna og at menna vælferðarskipanirnar,« sigur Henning Pedersen. Vánaligastu skoðsmálini fáa skúlalærarar og kunnu teir eisini vænta sær størstu minkingina í virðing. Ein meiriluti á 56 prosent av fólkinum heldur, at lærarar hava mist prestigu seinastu árini. Men tað kunnu lær­ ararnir gera nógv fyri at bøta um, heldur formaðurin fyri løn- og starvsfólka­ nevndirnar hjá kom­mu­ nunum, Mads Lebech (K): »Eg ivist ikki í at skúla­ lærarar fáa hægri virðing, um fólkið kennir á sær, at teir geva tað, sum verður væntað av teimum: Hægri fakligt støði og betri PISA- úrslit. Vit skulu eisini gera nakað við arbeiðstíðina hjá fólkaskúlalærarum og gera starvið meira liðiligt, so lærarar fáa fleiri pulstímar,« sigur hann. Vælferðastørv missa prestigu Meðan fólkið rópar eftir meira og betri vælferð, eru tey, sum veita hesar tænasturnar, lágt í metum. Tað vísir ein donsk kanning av prestiguni hjá pedagogum, lærarum, røktarum og sosialráðgevarum. Í harðari kapping við góð­ veðrið og onkra hissini fótbóltskapping í sjón­ varpinum, bjóðaði Føroya Pedagogfelag til fundar í Miðlahúsinum týskvøldið, har nýggja Barnaverndar­ lógin var til viðgerðar. Til musikalsku tónarnar frá Brandi Enni og Heiðrunn Petersen varð fundurin spældur í gongd, og nærum fullsetti salurin lat oyrini upp fyri tyngjandi, men neyðuga evninum: At starv­ ast við børnum og at noyð­ ast at boða frá, tá eitt barn ikki trívist. Tað vóru tær báðar Birita Rubekk Nielsen, sum er løg­frøðingur hjá um­­boðs­ manninum og Anna Dam, leiðari fyri nýstovnaðu barnaverndarstovuna, sum kommunurnar hava sett á stovn, ið greiddu pedagog­ um og øðrum áhugaðum frá um nýggju barnavernd­ arlógina. Lagt varð fyri við, at Birita greiddi frá um nýggju lógina, har enda­ málið er at hjálpa barninum og ikki at verja foreldra­ rættin. Hetta hevur grund­ leggjandi týdning í barna­ verndararbeiðinum, og hevur mangan verið trætu­ málið, tá barnaverndarlógir skulu gerast av nýggjum. Tænasta til familjurnar Høvuðsboðskapurin á fundinum var, at fólk, sum arbeiða við børnum, hava skyldu til at boða frá um tey varnast eitthvørt ill­ grunasamt, og at fráboðan­ arskyldan kemur fram um tagnarskylduna. – Hetta er líka so neyðugt, sum tað er torført, vóru boðini frá Onnu Dam, sum tíverri mátti staðfesta, at pedagogar koma við færri fráboðanum enn lærarar, hóast teir hava nógv tættari samband við børnini og betur samstarv við fam­ iljurnar. Samstundis varð staðfest, at tað hevur týdn­ ing, at fakfólkini seta seg í samband við foreld­rini, um tey hava illgruna um van­ røkt ella mistrivnað, so tey kunnu geva eina frá­ greiðing, og annars verða kunnað um, at ætlanir eru um at senda eina fráboðan til Barna­verndar­tænast­ una. – Sum við øllum øðrum lívsins viðurskiftum, hava fólk tað best við at verða spurd beinleiðis, í staðin fyri at farið verður afturum ryggin á teimum, segði Anna Dam. Og hon vísti á, at foreldur, sum ikki vita, hvør hevur boða frá brúka alla orkuna til at hugsa um, hvør hevur boða frá, í staðin fyri at viðurkenna trupulleikan og samstarva um at hjálpa barninum. - Tað hevur týdning fyri okkum at fólk vita, at vit eru her fyri at hjálpa og ikki at revsa, segði Anna Dam, sum vísti á, at hetta eitt nú er orsøkin til, at tey hava valt heitið Barna­ verndartænastan, so fólk kenna tað sum eina tæn­ astu. Og hon greiddi frá, at tey næstan altíð finna eina fyriskipan, sum kann hjálpa familjuni, ið er komin illa fyri í eitt tíðarskeið, uttan at familjan noyðist at skiljast sundur. Samstundis staðfesti hon, at tað er ómetaliga sjáldan, at børn verða sett heiman med alla, og at hetta bert kemur fyri, tá mett verður, at absolutt ongin møguleiki er fyri at betra um for­ eldraførleikan. Eitt nú tá talan er um rúsevnismis­ nýtarar, sum ikki hjálpast ella menningartarnað for­ eldur. Pedagogar boða ov sjáldan frá, tá illgruni er um mistrivnað. – Hóast tað er torført, er tað neyðugt, vóru boðini á fundi um nýggju Sigið frá um vanrøkt av hjá børnum Barnavernd Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Tað hevur týdning fyri okkum at fólk vita, at vit eru her fyri at hjálpa og ikki at revsa, segði Anna Dam, leiðari fyri Barnaverndarstovu Føroyar. Arbeiðsmarknaður Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Lærarar, sosialráðgevar, pedagogar og onnur, sum arbeiða innan vælferðarøkið eru lágt í metum millum danir.