hósdagur 14. desember 2000síða 3

Nr. 241 - 14. desember 2000 5 4 Nr. 241 - 14. desember 2000 Uppskoti› hjá Javn- a›arflokkinum um at sta›festa føroyskt sum tjó›armál í Før- oyum fekk gó›a mót- tøku undir fyrstu vi ›- ger›ini á tingi›. Ting- menn tosa um, at samt løgting kann samtykkja máli› HEIMAST†RISLÓGIN Ey›un Klakstein Javna›arflokkurin hevur lagt eitt uppskot fyri tingi› um broytingar í heimast‡r- islógini. Flokkurin ætlar, at uppskoti› skal hava vi› sær, at føroyskt ver›ur sta›- fest sum tjó›armál í Føroy- um. Móttøkan av uppskotin- um var gó›, tá fyrsta vi›- ger› var í tinginum fríggja- dagin, og máli› er nú í utt- anlandsnevndini, sum skal vi›gera ta› ví›ari. – Sambandsflokkurin tekur fult undir vi› hesum uppskotinum, og vit fegnast um, at Javna›arflokkurin skj‡tur upp, at rætta mannagongdin ver›ur brúkt í hesum máli, sigur Edmund Joensen, forma›ur Sambandsfloksins. Óli Breckmann tekur eis- ini væl ímóti uppskotinum, og undir vi›ger›ini á tingi› seg›i hann, at um eitt samt løgting tekur undir vi› upp- skotinum hjá Javna›ar- flokkinum, ver›ur danska stjórnin noydd at eftirlíka føroyska ynskinum. Heimast‡rislógin í nógv ár Jóannes Eidesgaard leg›i vegna Javna›arflokkin uppskoti› fyri tingi› í sí›stu viku. Í uppskotinum ver›ur sagt, at heitast skal á lands- st‡ri› um at taka upp sam- rá›ingar vi› donsku stjórn- ina um stø›una hjá før- oyska málinum í Føroyum. Landsst‡ri› skal gera semju vi› donsku stjórnina um, at lagt ver›ur fyri løg- tingi› og fólkatingi› upp- skot til broyting í heima- st‡rislógini solei›is, at grein 11 í lógini fær or›- ingina, at føroyskt er tjó›- armál í Føroyum. Í vi›merkingunum til uppskoti› sigur Jóannes Eidesgaard, at líkt er til, at heimast‡rislógin ver›ur politiskur veruleiki næstu 15 til 20 árini, eftir at landsst‡ri› gjørdi semju í fullveldismálinum fyrst í november mána›i. Jóannes Eidesgaard vísir á, at tá europeiski sáttmálin um økismál og minniluta- mál var› sta›festur, fekk føroyska máli› ivasaman hei›ur. Danski uttanríkis- rá›harrin vísti til or›ingina í grein 11, tá føroyskt gjørdist høvu›smál og ikki tjó›armál. – Ver›ur grein 11 í heimast‡rislógini broytt, so má yvirl‡singin eisini broytast. Naka› er tí liti› okkum upp í hendur at fáa avgreitt sigur Jóannes Eidesgaard. Stóran t‡dning Jákup Sverri Kass úr Sjálv- st‡risflokkinum leggur eins og Óli Breckmann upp til, at eitt samt løgting kann samtykkja uppskoti› hjá Javna›arflokkinum. – Ta› hevur stóran t‡dn- ing fyri okkum í Sjálvst‡r- isflokkinum, at føroysk ver›ur sta›fest sum tjó›ar- mál hjá føroyingum, og at rættarstø›an í hesum máli ver›ur sta›fest, sigur Jákup Sverri Kass, løgtinsma›ur. Umbo›ini hjá Tjó›veld- isflokkinum tóku ikki eins væl undir vi› uppskotinum. Hergeir Nielsen, forma›- ur í uttanlandsnevndini, lova›i at geva uppskotinum eina sakliga vi›ger› í uttan- landsnevndini, men hann seg›i seg ivast í, um lands- st‡ri› kundi koma nakran veg vi› málinum. – Landsst‡ri› strí›ist longu nú vi› at vinna før- oyska málinum sín rætt, men ta› er gjøgnum full- veldistilgongdina og ikki gjøgnum heimast‡rislóg- ina, og tí kann hetta upp- skoti› tykjast sum dupult- konfekt, sigur Anita á Frí›riksmørk, tingma›ur fyri Tjó›veldisflokkin. Uppskoti› hjá Javna›ar- flokkinum er nú í uttan- landsnevndini, har ta› ver›ur vi›gjørt. Brei› undirtøka fyri málbroyting Nevndin ásannar, at kanningin av ser- námsfrø›isliga økin- um er umfatandi, men vónar at ver›a li›ug til ásettu tí›ina KANNING Ey›un Klakstein Trímanna›a nevndin, sum skal kanna Sernámsdepilin og alt ta› sernámsfrø›isliga øki›, hevur havt sín fyrsta fund. Í nevndini sita Hans Trygvi Teirin, Tóra Tór- oddsdóttir og Steintór Ras- mussen, og tey høvdu fund í Havn mánadagin. Frammanundan hevur eisini ein fundur veri› mill- um nevndina og landsst‡r- ismanninum í undirvísing- ar- og mentamálum, Tor- bjørn Jacobsen, sum hevur sett kanningina í verk. – Vit hava gjøgnumging- i› arbei›ssetningin og tosa um, hvussu arbei›i› kann skipast. Enn hava vit ikki lagt ein neyva fer›aætlan, men ta› skulu vit gera til n‡ggjárs, sigur Hans Trygvi Teirin. Atfinningar og ivi Kanningin av Sernáms- deplinum og sernámsfrø›- isliga økinum er komin í lag, eftir at atfinningar hava veri› móti stovninum og økinum. Løgfrø›ingar hava sátt iva um løgfrø›isliga grund- arlagi› undir Sernámsdepl- inum, og politikarar hava kravt, at okkurt var› gjørt vi› vi›urskiftini. Lei›slan á Sernámsdepl- inum seg›i seg úr starvi, tá Torbjørn Jacobsen kunn- gjørdi, at ein umfatandi kanning skuldi gerast av stovninum og økinum. Marita Petersen og Ása Ellefsen hildu, at landsst‡r- isma›urin hev›i sátt iva um lei›sluna, og at útlit ikki vóru fyri, at ein loysn var› funnin á trupulleikunum á stovninum innan rímiliga tí›. Ongan formann Nevndin, sum er sett at arbei›a vi› málinum, skal koma vi› einum tilmæli til landsst‡rismannin á›renn 1. oktober komandi ár. Hetta tilmæli ver›ur so grundarlag undir ví›ari politisku vi›ger›ini av mál- inum. – Arbei›ssetningurin er rættiliga drúgvur, og ar- bei›i› er umfatandi, men vit vóna, at vit kunnu ver›a li›ug til ásettu tí›ina, sigur Hans Trygvi Teirin. Hann sigur, at nevndin ikki hevur valt nakran for- mann, men at tey hava av- gjørt at arbei›a á jøvnum føti. – Vit tr‡ í nevndini fáa hvør í sínum lagi ábyrgd av pørtum av kanningini, men vit koma sjálvandi at arbei›a tætt saman. Vit eru so fá í nevndini, at vit hildu ta› ikki ver›a ney›ugt vi› einum formanni, sigur Hans Trygvi Teirin. Byrja eftir ársskifti › Nevndin hevur avtala›, at næsti fundur skal ver›a beint eftir ársskifti›, men fram til tann fundin, ætla tey tr‡ í nevndini at sam- skifta nógv. Tey skulu gera eina neyva ætlan um, hvussu kanningin skal fara fram, og hvussu teir ymisku partarnir skulu skipast. Fyrst í komandi ári ætlar nevndin so at fara undir ta› ítøkiliga arbei›i›. Sernámsnevndin sett hol á arbei › i › Uppskoti› um broytingar í heimast‡rislógini, sum Jóannes Eidesgaard leg›i fram á tingi›, fekk gó›a móttøku undir fyrstu vi›ger › – Arbei›ssetningurin er rætti- liga drúgvur, og arbei›i› er umfatandi, men vit vóna, at vit kunnu ver›a li›ug til ásettu tí›ina, sigur Hans Trygvi Teirin Nevndin, sum skal kanna Sernámsdepilin og sernámsfrø›isliga øki›, hev›i í vikuni sín fyrsta fund 51 ára gamal ma›ur var í Føroya Rætti fríkendur fyri si›amibrot T‡sdagin var ein ma›ur, sum var ákærdur fyri at hava gjørt seg inn á ein 9 ára gamlan drong, frí- kendur í Føroya Rætti. Ákæruvaldi› kravdi, at ma›urin var› fongsl- a›ur í minst eitt ár, men dómarin fríkendi mann- in. Dómarin seg›i, at frá- grei›ingin hjá dreingin- um tóktist ver›a eftir- farandi, men eingi vitni kundu stu›la frágrei›- ingini, og eingi teknisk prógv vóru fyri brotun- um. Tá ma›urin nokta›i seg sekan í ákærunum, var ta› or› móti or›i, og so brúkti dómarin meg- inregluna í rættarskip- anini um, at allur ivi skal koma tí ákærda til gó›ar. Kann fáa endurgjald Tann 51 ára gamli var handtikin 17. november, og dagin eftir var hann var›haldsfongsla›ur. Ma›urin var ákærdur fyri í seks før›um at hava gjørt seg kynsliga inn á ein 9 ára gamlan drong. Fimm av brotun- um skuldu ver›a farin fram í heiminum hjá manninum, og eitt í heiminum hjá dreingin- um. Ma›urin, sum var› frídømdur, hevur siti› 25 dagar í var›haldi, og hann kann nú søkja um endurgjald fyri hetta. Ákæruvaldi› hevur ikki tiki› stø›u til um dómurin skal skjótast inn fyri landsrættin. Ta› stó› or › móti or›i Kristian Magnussen, løgtingsma›ur, skuld- setti frá tingsins rø›arapalli løgtings- mannin Páll á Reynatúgvu fyri at lóggeva í egnan lumma. Víst var› heilt greitt til máli› um húsini á Teiginum á Sandi, sum hava skift eigara tríggjar fer›ir seinasta hálvaanna› ári › BARNAGAR‹SMÁLI‹ Edvard Joensen Undir vi›ger›ini av §19 frágrei›ingini, seg›i Kristi- an Magnussen av Løgtings- ins rø›arapalli, at Páll á Reynatúgvu sum nevndar- forma›ur í Løgtingsins Trivna›arnevnd lóggevur í egnan lumma. Páll á Reynatúgvu vísir skuldset- ingunum frá sær og sigur, at hann umhugsar at stevna Kristiani Magnussen fyri skuldsetingina. Men hóast Páll á Reyna- túgvu sigur seg hava arbeitt vi› barnagar›inum av ber- ari idealismu, er ta› ein sannroynd, at húsini, sum barnagar›urin er í, hava skift eigara á vegnum. Páll á Reynatúgvu hevur lati› tey til eitt partafelag, sum hann er eigari í, og hetta partafelag hevur so aftur selt barnagar›in til Sands Kommunu. Máli› sn‡r seg um, at Páll á Reynatúgvu, ting- ma›ur Tjó›veldisfloksins, undir vi›ger›ini av frá- grei›ingini frá §19 nevnd- ini helt, at rudda› eigur at ver›a upp eftir áttatiárini. Ta› fekk Kristian Magn- ussen at koma vi› ábending um, at Páll á Reynatúgvu ikki var betri sjálvur, tí hann sum forma›ur í Trivn- a›arnevndini hevur arbeitt vi› einum privatum barna- gar›i á Sandi, samstundis sum hann sum nevndarfor- ma›ur í Løgtinginum ar- beiddi vi› eini lóg, sum fór at geva Sands Komunu fleiri pengar, sum júst fóru at ver›a n‡tti til barnagar›. Umhugsar stevning Talan er her um, at Løg- tingi› hevur samtykt, at lógin um b‡ti av almanna- útrei›slum millum land og kommunur er avtikin. Av- tøkan ber millum anna› í sær, at Sands Kommuna fær leysgivnar einar 600.000,- krónur, sum ann- ars vór›u brúktar til al- mannaútrei›slur. Samstundis sum hendan lógin er fyri, er eisini upp- skot um broyting av lógini um barnagar›ar til vi›ger›- ar. Kristian Magnussen heldur ta› vera sera áfall- andi, at samstundis sum hesar lógir eru til vi›ger›ar, arbei›ir forma›urin í Trivn- a›arnevndini vi› at gera ein privatan barnagar› Heima á Sandi. Kristian Magnussen leg›i ta› í or›ingina av rø›- arapallinum í Løgtinginum, at Páll á Reynatúgvu var úti eftir privatum vinningi vi› hesi verkætlanini á Sandi. Páll á Reynatúgvu sigur í vi›merking vi› Sosialin, at hann umhugsar at stevna Kristiani Magnussen, so hann í rættinum kann prógva tann illgruna, hann leggur seg undir. Ta› krev- ur so, at politiska órini› fyrst ver›ur tiki› frá Kristi- ani Magnussen. At ró› ver›ur framundir, at Lógarbroytingarnar koma sera væl vi› júst nú, solei›is at Sands Kommuna fær eina gó›a hálva millión at brúka til barnagar›in á Teiginum, heldur Páll á Reynatúgvu vera at til- leggja sær evni, hann ikki visti seg at eiga. – Eg haldi, at ta› er at til- leggja mær sterkari hug- flogsmessigar eginleikar, enn eg eigi, sigur hann. Páll á Reynatúgvu heldur ikki, at hann hevur ávirka› bygdarrá›i› á Sandi til nak- a› sum helst í hesum máli. Bygdarrá›i› hevur gjørt vi› pengarnar hjá Komm- ununi júst sum limirnir hava samtykt. Uttan ávirk- an frá Pálli á Reynatúgvu, sigur hann. Inside vitan Páll á Reynatúgvu vi›- gongur tó, at hann væl visti um lógaruppskotini, á›renn tey komu í Tingi›. Ta› vil siga me›an Almanna- og Heilsumálast‡ri› arbeiddi vi› teimum. Men hann leggur d‡ran vi›, at hann hevur ikki havt tey í hugan- um, tá talan hevur veri› um barnagar›in á Sandi. Tann ætlanin er farin í gongd nógv fyrr enn so, sigur Páll á Reynatúgvu. Og hann metir seg á ongan hátt at hava útnytta› polit- isku stø›una ella sína polit- isku ávirkan í hesum máli. Annars heldur Páll á Reynatúgvu ta› vera undar- ligt, at fjølmi›larnir skulu fokussera so nógv upp á gongdina í málinum, heldur enn at hyggja at úrslitinum. Ta› er nevniliga, at nú kem- ur ein barnagar›ur á Sandi. Og hann var ikki komin, um ikki tveir privatpersónar á Sandi høvdu fari› undir hann av berari idealismu, sigur Páll á Reynatúgvu. Spurdur um hann ikki sjálvur helt ta› vera rími- ligt, at fólk fóru at vísa málinum áhuga, tá húsini, talan er um, hava skift eig- ara tríggjar fer›ir sí›an juli 1999, svara›i Páll á Reyna- túgvu, at nú var hann ikki vi›. Tann 15. juli 1999 keyptu Páll á Reynatúgvu og Krist- ina Johannesen á Sandi húsini á Teiginum vi› til- hoyrandi jør›. Húsini vór›u sí›an bygd um til barna- gar›. Metingarmenn úr Havn settu tey í vir›i, og Páll á Reynatúgvu og Krist- ina Johannesen avhenda›u tann 5. oktober 2000 húsini á Teiginum til smápartafel- agi› Partú á Sandi. Tann 30. november 2000 seldi smápartafelagi› Partú hús- ini á Teiginum til Sands Kommunu. Spurdur um her ikki var talan um beinlei›is spekul- atión, sigur Páll á Reyna- túgvu, at hatta eru tekniskir spurningar, sum hann als ikki kennir til. Hesum hava advokatur og grannsko›ari hjá smápartafelagnum sta›- i› fyri, og eiga teir at svara fyri tí. Páll á Reynatúgvu sigur seg ikki hava gjørt nakran handil vi› smápartafelgi› Partú. Hetta felagi› var› stovna› vi› tí fyri eyga at reka barnagar› á Sandi. Eftir rá›um frá á›urnevndu rá›gevum, vór›u húsini á Teiginum skotin inn í smá- partafelagi› sum ogn hjá felagnum. Hvussu ta› innskoti› fór fram, og um ikki selt var› vi› vinningi ímillum, veit Páll á Reynatúgvu ikki, sigur hann og vísir til advokat og grannsko›ara. Ta› eydna›ist ikki at fáa vi›merking frá grannsko ›- ara ella advokati, á›renn bla›i› fór til prentingar. Tingma›ur umhugsar stevning Páll á Reynatúgvu noktar fyri at hava brúkt politiska vitan og ávirkan til egnan fyrimun í sambandi vi› máli› um barnagar›in á Teiginum Mynd: Edvard Joensen