fríggjadagur 23. juni 2006síða 16

16 Nr. 119 - 23. juni 2006 Um ársskiftið skulu norskir og kanska eisini danskir hermenn til Darfur, har teir kunnu koma í bardaga við børn, ið verða brúkt sum hermenn Darfur Árni Joensen fartekst@mail.dk Eftir áheitan frá ST hevur norska stjórnin játtað at senda 170 her­menn til sudanska lands­partin Darfur, og danska stjórnin hevur játtað at viðgera áheit­ anina frá ST við vælvild. Men teir norsku og donsku hermenninir eiga at fyrireika seg til umstøður, sum teir ikki eru vanir við, og sum kunnu geva bæði teimum og heimafólkinum trupulleikar. Í einari blaðgrein skrivar norski heryvirmaðurin Robert Mood, at her­menn­ inir kunnu vænta at koma í skotbardaga við børn, tí í Darfur verða nógv børn brúkt sum hermenn. Í ein­ um slíkum skotbardaga kann úrslitið líkjast tí, sum umheimurin kallar hópdráp, skrivar hann. – Tá fáa vit at síggja, um okkara politiska umhvørvi hevur skilt, at tað er ikki nóg mikið, at stjórnin styðjar hermenninar, men at andstøðan eisini heldur seg frá at heysta politiskan vinning av umstøðunum, skrivar Robert Mood. ÚTLAND SAMBAND árni joensen fartekst@mail.dk tlf 341800 fax 341801 Ætlaðu at søkja at há­- hús­um í Chicago Amerikanska løgreglan hevur tikið sjey fólk, sum eru undir illgruna fyri at hava havt ætlanir um at søkja at Seara Tower í Chicago, sum er 442 metrar høgt. Kortini skilst, at ætlaninar vóru ikki serliga komnar serliga langt, og løgreglan hevur heldur ikki funnið spreingievni ella vápn Mynd: Scanpix Tað hevur ikki verið so heitt á Jørðini tey seinastu 400 árini sum nú. Ja, kanska hevur tað ikki verið so heitt í 2.000 ár Veðurlag Árni Joensen fartekst@mail.dk Jørðin hevur fepur. Tað er niðurstøðan í ein­ ari drúgvari frágreiðing, sum nakrir av teimum fremstu amerikonsku veður­ lagsgranskarunum hava gjørt fyri Kongressina í Washington. – Hitavøksturin frá 1990 til 2000 var tann mesti í 400 ár, men tað er ikki óhugsandi, at vøksturin er tann mesti tey seinastu 2.000 árini, sigur Gerald North, sum er professari á einum lærdum háskúla í Texas, og sum hevur verið við til at skriva frágreiðingina fyri Kongressina. Ein onnur frágreiðing, sum varð almannakunngjørd í gjár, vísir, at tær nógvu ódnirnar í fjør komu av, at luftin uppi yvir pørtum av Atlantshavinum var sjáldsama heit. Sagt verður, at tað er eitt stig heitari á norðaru jarðarhálvu nú enn fyri 100 árum síðani. George W. Bush, forseti, og stjórn hansara halda uppá, at tann veksandi hitin á Jørðini er ikki so vandamikil, sum vísindin vil vera við, men tann nýggja frágreiðingin til Kon­ gressina hevur sannført kongressmannin Sherwood Beohlert um, at forsetin fer skeivur. – Hendan frágreiðingin prógvar, at støðan er álvarssom, sigur hann við CNN. Heitasta árið í 400 ár Kunnu koma í kríggj við børn Stutt sagt Hóttir við at fara frá Forsetin í Eystur-Timor, Xanana Gusmao, krevur, at forsætisráðharrin, Mari Alkatiri, skal leggja frá sær. Ger hann ikki tað, fer forsetin sjálvur at leggja frá sær. Men Alkatiri letur ikki kravið við seg koma. Hann fer ikki frá, sigur hann, og tí er óvist, hvat fer at henda. Gusmao, forseti, vil vera við, at tað er stjórnin, sum hevur ábyrgdina av ófriðinum í landinum í seinastuni. Fleiri leiðandi limir í stjórnarflokkinum taka undir við forsetanum, og teir hava biðið Alkatiri leggja frá sær, so forsetin kann standa á odda fyri einari fyribilsstjórn, sum skal sita til næsta val. Ófriðurin í Eystur- Timor tók seg upp fyri einum góðum mánað síðani, tá stjórnin koyrdi 600 og av landsins 1.400 hermonnum til hús. Av­gerðin elvdi til ófrið, og minst 20 fólk lótu lív, til 2.500 hermenn úr Avstralia, Malaysia og øðrum londum fingu tamarhald á støðuni. Kina verður vanliga mett sum trúgvasti stuðulin hjá norðurkoreanska stýrin­ um, men leiðararnir í Beijing eru ikki serliga fegnir um ætlanina hjá Norðurkorea at royna eina langtberandi rakett. – Støðan er sera ørkyml­ andi, og vit vóna, at allir partar gera sítt til tess at tryggja frið í økinum, segði talsmaðurin hjá kinesiska uttanríkisráðnum í gjár. USA og Japan hava ávarað Norðurkorea ímóti at royna ta nýggju rakettina. Í gjár kærdu norðurkoreanar seg um, at amerikonsk flogfør hava verið á kanningarferð nær­hendis strondini, og teir hóttu við at skjóta flogførini niður, koma tey ov nær. USA hevur eisini sent eitt njósnaraskip av­stað við kós ímóti Norð­ ur­korea. Japan hevur eisini sent herskip og flogfør ímóti norðurkoreonsku strondini. Japanar stúra serliga fyri, at leivdir av norðurkoreonsku rakettini kunnu detta niður í Japan, og tí hevur løgreglan fing­ið boð um at vera á varðhaldi, skrivar AP úr Tokyo. Kina ávarar Norðurkorea George Cadey, sum er ovasti fyri teim­um ameri­ konsku herdeild­unum í Irak, vil vera við, at shiamuslimskir upp­ reistrarmenn fáa vápn úr grannalandinum Iran. Hann leggur eisini iransku fregnartænastuna undir at venja uppreistrarmenninar í venjingarlegum í Iran og Libanon. – Vit eru rættiliga vís­ ir í, at iranar lata upp­ reistrarmonnunum vápn, heimagjørdar bumbur og tøkni av ymsum slagi, segði George Casey á ein­ um tíðindafundi í gjár. Hann viðgekk kortini, at USA hevur eingi prógv fyri, at uppreistrarmennin­ ir veruliga fáa stuðul úr Iran. Hetta er ikki fyrstu ferð, at USA leggur Iran undir at hjálpa teim­­um shiamuslimsku upp­­reistrarmonnunum í Irak. Iranska stjórnin vísir skuld­setingunum aftur og sigur, at skuld­ setingarnar eru bara ein liður í amerikonsku út­spill­ingini, nú londini stríð­ast um ta iransku kjarn­­orkuætlanina. Fáa vápn úr Iran – Hitavøksturin frá 1990 til 2000 var tann mesti í 400 ár, men tað er ikki óhugsandi, at vøksturin er tann mesti tey seinastu 2.000 árini. Gerald North, sum er professari á einum lærdum háskúla í Texas