leygardagur 16. desember 2000síða 3

KOMMUNUVAL Ey›un Klakstein Fyrstvaldu b‡rá›slimirnir í Havn og í Klaksvík – Jákup Suni Joensen og Jógvan vi› Keldu – hava kalla› n‡- valdu b‡rá›ini saman. B‡rá›i› í Havn skuldi savnast í gjárkvøldi›, og í Klaksvík ver›ur fundur mánadagin. Á fyrsta fundinum fara b‡rá›ini at skipa seg form- liga. Veljast skal lei›sla, og allar nevndirnar ver›a manna›ar. Bæ›i Havn og Klaksvík fáa n‡ggjan borgarstjóra. Í Havn fer Jan Christiansen at avloysa Leiv Hansen, og í Klaksvík fer Steinbjørn Jacobsen at taka vi› eftir Jógvan vi› Keldu. Tveir mans, sum millum anna› eru kendir innan ítróttin, ver›a næstformenn í Havn og Klaksvík. He›in Mortensen, forseti í Ítróttarsambandinum, ver›ur næstforma›ur í Havn, og Torleif Sigur›s- son, sum er forma›ur í Fót- bóltssambandinum, ver›ur næstforma›ur í Klaksvík. Stóru b‡rá›ini kalla› inn Jenis av Rana fer at spyrja løgmanni um, hvørt amerikumenn skulu brúka NATO- stø›ina í Føroyum í n‡ggju rakettverju- skipanini VERJUMÁL Ey›un Klakstein Løgtingsma›urin Jenis av Rana fer nú at seta løg- manni skrivligan fyrispurn- ing um n‡ggju rakettverju- skipanina hjá USA. Jenis fer at spyrja løg- mann, um hann kennir nak- a› til, at Føroyar eru vi› í hesi skipan, og um nakar hevur vent sær til lands- st‡ri› um hesa skipan. Hetta ger Jenis av Rana eftir ein rokfund í amer- ikanska verjumálará›num, Pentagon, sí›st í oktober mána›i. Bylgjurnar gingu so høgt á hesum fundi, at danir hildu eftir fundin fyri, at hetta var helst seinastu fer›, at teir vór›u bodnir ha›ar. Fekk illgruna Jenis av Rana var í oktober mána›i á ST-fundi í New York. Sí›st í oktober mán- a›i gjørdi eitt nor›ur- lendskt fer›ali› ein túr til Washington, har tey vitja›u í ymsum stjórnarbygning- um og a›rasta›ni. Millum anna› var› vitja› í amerikanska verjumála- rá›num, Pentagon, og ta› gjørdist ein lívligur fundur, har føroyska umbo›i› eis- ini enda›i uppi í. – Umbo›ini fyri Penta- gon fóru illa vi› grøn- lendska fólkatingsumbo›n- um, Ellen Kristensen, tá hon spurdi um n‡ggju rak- ettverjuskipanina, sum Grønland ver›ur ein partur av. Hon fekk at vita, hetta hev›i hon einki vi› at gera, tí ta› var eitt mál millum USA og Danmark, grei›ir Jenis av Rana frá. – Hetta fekk meg at vakna, tí kanska er ta› sama galdandi fyri Føroyar. Kanska skulu vit ver›a vi› í rakettverjuni, uttan at vita vita av tí. Slíkt loyniligt virksemi hevur á›ur veri› í Føroyum, sigur Jenis av Rana. Lívligt kjak Jenis av Rana spurdi, um Føroyar kanska eisini hava ein leiklut í hesi verjuskipanini, men hann fekk eitt har›ligt svar frá Pentagon-manninum. – Eg var sjokera›ur av svarinum, tí hann pástó›, at ta› hev›i ongantí› veri› nøkur herstø› í Føroyum, og hann royndi at ni›urgera føroyingar, grei›ir Jenis frá. – Ta› læt eg mær ikki lynda, og ta› gjørdist til eitt lívligt kjak. Eg greiddi millum anna› frá, at eg bú›i stutt frá NATO-stø›- ini, og at eg helt ta› ver›a undarligt, at hann skuldi siga, at eingin stø› var í Føroyum. Seinni vi›urkendi Penta- gon-ma›urin, at ta› kanska hev›i veri› ein stø› í Før- oyum, og hóast kvinnan, sum skipa›i fyri túrinum í Pentagon, royndi at bera í bøtuflaka fyri bersøgna em- bætismanninum, hev›i Jen- is fingi› ein ódámligan illgruna. Spyr løgmann Jenis av Rana vísir á, at amerikumenn á›ur hava havt virksemi í Føroyum, sum teir hava roynt at fjala fyri føroyska fólkinum. – Hendan hendingin minnir nógv um fortí›ina, tí ta› var vanligt, at føroy- ingar fingu líti› ella einki at vita um herna›arlig vi›- urskifti, tí ta› tók Danmark sær av fyri okkum, sigur hann. – Tí fari eg at seta løg- manni ein fyrispurning um máli›. Eg fari at spyrja hann, um hann kennir naka› til n‡ggju rakett- verjuskipanina, og um nakar hevur sett seg í sam- band vi› landsst‡ri› um hetta. – Eg ætli mær eisini at spyrja løgmann, um hann heldur seg kenna sannleik- an í hesum máli. Hetta geri eg, tí landsst‡ri› hevur ikki alti› fingi› allan sannleik- an í herna›arligum málum, sigur Jenis. Fyrispurningurin ver›ur væntandi latin løgtinginum mánadagin. Jenis av Rana eftir rokfund í Pentagon: Spyr løgmann um rakettverjuna Jenis av Rana setir nú løgmann fyrispurning eftir rokfund í amerikanska verjumálará›num Vágbingurin Hallur Augustinussen, sum b‡r í Keypmanna- havn, gjørdist illa sjúkur av salmonellu eftir at hava eti› á kinesiskari matstovu. Nú hevur danska Forbrúkarará›i› stevnt matstovuni, og hetta er ta› fyrsta máli› av sínum slag í Danmark SALMONELLA Stefan í Skorini Ein heystardag í fjør vór›u ikki færri enn 43 fólk smitta› av salmonellu, eftir at tey høvdu keypt mat frá eini kinesiskari matstovu mi›skei›is í Keypmanna- havn. Danska Forbrúkarará›i› metti, at hetta var eitt so álvarsamt mál, at ta› hevur stevnt kinesisku matstov- uni. Illa sjúkur Sama dagin, sum 23 ára gamli vágbingurin Hallur Augustinussen hev›i keypt sær ein bita av innbaka›um høsnarunga á matstovuni China Box, leg›ist hann sjúkur. – Tá eg var varugur vi›, at høsnarungin var rey›ur og ikki ordiliga stoktur, tveitti eg hann burtur, men tá hev›i eg longu fingi› mær nakrar bitar, sigur Hallur. – Eg fór heim og stein- sovna›i. Tá eg vakna›i, hev›i eg nógvan fepur og pínu í búkinum. Eg hev›i krampa í búkinum, og tarmarnir ryktu seg saman, sigur Hallur. Hann fór so á ska›astov- una og var› innlagdur. Har lá hann í nakrar dagar. Tá ein vika var› li›in, kundi Hallur fara aftur í skúla, men hann følir tó árinini av salmonelluni eitt ár eftir, tí magin er ikki bygdur upp- aftur enn. Fødevaredirektoratet var í køkinum á matstovuni og gjørdi kanningar, og har var› sta›fest salmonella í fleiri stø›um. Eisini er ta› komi› fram, at kokkurin hev›i salmonella. Fleiri vi›urskifti vóru ikki í lagi, og t.d. vaska›i kokkurin sær ikki um hend- urnar eftir at hava veri› á bukkuni. Arbei›a vi› málinum Forbrúkarará›i› skriva›i til Fødevaredirektoratet um at fáa uppl‡singar um, hvør var› smitta›ur. Fødevare- direktoratet heitir sí›ani á Hall og onnur, sum høvdu veri› sjúk, um at venda sær til Forbrúkarará›i›. Fødevaredirektoratet valdi tey burturúr, sum høvdu fingi› ta› sama slagi› av salmonellu, so at ein stevning lættari kundi or›ast. Fimm hava vent sær aftur til Forbrúkarará›i›. Millum tey smitta›u vóru eini 30 sviar, sum For- brúkarará›i› ikki kann stevna fyri. Hallur hevur veri› á fundi vi› Forbrúkarará›i›, har hann gav teimum sjúkradagbókina og greiddi frá sjúkragongdini. Hallur skal aftur á fund vi› For- brúkarará›i›, og tá skulu tey tosa nærri um máli›. Ikki úti eftir peningi Endurgjaldskrav ver›ur sett fram móti matstovuni, men Hallur leggur dent á, at hann ikki bara er úti eftir peningi. – Eg vil fegin vera vi› at ste›ga slíkum, at matstovur kunnu langa vandamiklan mat um diskin uttan at ver›a revsa›ar fyri ta›, sigur Hallur. – Um tær fáa eina revsing nú, fara a›rar matstovur at taka anna› skinn um bak, so ta› kanska ber til at eta trygt úti, sigur Hallur. Hallur er fyribils givin at keypa mat á matstovum, men ger allan matin sjálvur heima. Fyrst av sínum slag Hetta rættarmáli› er søgu- ligt. Einki líknandi mál hevur fyrr veri› í danskari rættarsøgu, og tí vekir ta› miklan ans. Fjølmi›larnir hava eisini gjørt nógv burturúr og hava trá›spurt Hall um bæ›i líkt og ólíkt. Vanligt er, at mál fyrst fara í B‡rættin, men hetta fer óiva› beinlei›is í Landsrættin, tí ta› er av “prinsipiellum karakteri”. Ta› er eisini væntandi, at máli› endar í Hægstarætti. Hóast ta› er eitt ár sí›ani tilbur›in, so væntar Hallur ikki, at máli› kemur fyri í rættinum fyrr enn um eitt ár, og ta› fara kanska at ganga eini tr‡ ár, til dómur ver›ur sagdur. Hetta er tí, at matstovan kanska fer at stevna sínum útvegara. Thomas Rørdam, sum hevur havt fleiri mál í Føroyum, er sakførari hjá Forbrúkarará›num. Hallur sigur seg vænta, at tey fara at vinna máli›, og at rætturin fer at geva teimum vi›hald, tí hann heldur, at prógvini eru so- miki› sannførandi. Hallur skal vitna í rættinum, tá máli› kemur fyri. Høsnarungi mundi bast vágbingi Líti› gruna›i Hallur Augustinussen úr Vági, tá hann keypti sær ein bita av høsnarunga á kinesiskari matstovu í Keypmannahavn, at hann fór at vera partur av rættarmáli, sum kanska endar í Hægstarætti Brennistø›in á Sandvíka- hjalla er gomul og slitin. Tí er ney›ugt at fremja um- vælingar og útskiftingar. Forma›urin í Heilsu- og Umhvørvisnevndini, Ingi Mohr, fer at mæla b‡rá›- num til at gera eina íløgu uppá 90 milliónir krónur í brennistø›ina BRENNISTØ‹IN Stefan í Skorini Kommunala orku- og brennistø›in fór undir at brenna rusk í 1987. Tá leyk hon øll umhvørviskrøv, sum vór›u sett, men hesi krøv eru sí›ani nógv herd. Í løtuni l‡kur brennistø›- in ikki øll krøv, sum eru galdandi í Nor›urlondum og ES. Brennistø›in hevur t.d. ikki útger› at reinsa súran royk. Tískil er ney ›- ugt at nútímansgera brenni- stø›ina. Í hesum sambandi er ein frágrei›ing og ætlan gjørd av b‡rá›num. Arbeitt hevur veri› vi› hesum í tvey ár, og nú er hon so klár. Her eru ymisk uppskot um, hvussu stø›in kann nútímansgerast, so at hon kann lúka krøvini. Ingi Mohr mælir til, at ein íløga á 90 milliónir ver›ur gjørd, har taki› ver›ur hækka› og ein n‡ggjur ovnur settur í. Tá ber eisini til at reinsa roykin. Brennistø›in tekur ímóti eini 15.000 tonsum av ruski um ári›, og hon brennir millum 40 og 53 tons um dagin. Ingi Mohr sigur, at ovn- urin skal skiftast út í seinasta lagi í 2005, tá hann er útslitin. Tískil er ta› ney›ugt, at peningur ver›ur settur av beinanvegin. Ingi Mohr, forma›ur í heilsu- og umhvørvis- nevndini, mælir b‡rá›num til at gera eina íløgu á 90 milliónir í Brennistø›ina, so at hon kann lúka altjó›a umhvørviskrøv Brennistø›in nútímansgerast Nr. 243 - 16. desember 2000 5 4 Nr. 243 - 16. desember 2000 gult cyan magenta svart