leygardagur 16. desember 2000síða 13

Sosialurin Nr. 243 - 16. desember 2000 25 gult cyan magenta svart 24 Sosialurin Nr. 243 - 16. desember 2000 Carl Jóhan Jensen ummælir: Hanus Kamban: »Heystveingir Sjónleikur í trimum tættum« Mentunargrunnur Studentafelagsins Eg havi í skjótt mong ár roynt at gera mær grein fyri, hvat ta› er í skriving- ini hjá Hanusi Kamban, i› líkasum ger ta› til eina viljager› javnan at lesa tekstir hansara, alt teir kortini eru lagaliga vit- bornir og málsliga li›iligir. Eg havi eftir førimuni roynt at fáa skil á, hvat ta› er innan í mær, sum fær útloysn í vinkum og há- brøgdum serliga um nøs og munn, tá i› eg eitt eygnablunk eftir loknan lestur siti og vigi eina bók eftir Hanus Kamban í hon- dunum, á›renn eg seti hana í bókhillina. Eg føli meg hálvavegna sum ein tvískinning. Bók eftir bók sí›ani Dóttur av Proteus (1980), grein eftir grein sí›ani Gud viti nær er sama óávísa lagi› kom- i› á meg, sami varhugi av, at smakkvísi mín ridlar. Leingi helt eg, at hetta mundi hvíla av tí, at ald- urs- og lyndismunur gjørdu, at so nógv bar í- millum okkara bókmental- iga. Eg hugsi ikki, at eg tosi Hanusi Kamban upp á baki›, um eg sigi, at hann sum heild byggir fagur- skriving sína á ta› fyrndar- gomlu regluna hjá Aristot- eles, men hon er, at skald- skapurin skal vera ein eft- irmynd av veruleikanum. Sjálvur haldi eg vi› ameri- kanska yrkjaranum Ted Greenwald og halli til ta fagurfrø›iligu grundá- sko›an, at skaldskapur eig- ur at vera um eina tí›, i› enn er ókomin, og tá i› hann er bestur um eina tí›, sum høvundurin ongantí› fer at vita av (sí The Am- erican Tree, bls. 599). Slíkt er Hanusi Kamban fjart. Hann er ta›, tey kalla real- istur. Ta›, hann skaldar, líkist. Ta›, eg sjálvur krutli, líkist ongum (og skal ikki). Eg havi sum sagt veri› í iva. Ikki plágumiklum og mø›samum iva. Bara í iva. Men nú ein dagin var mær naka› fyri, sum eg helst vil líkna saman vi› hetta, i› Joyce nevndi epi- phany, men ta› er hugbirt- ing ella opinbering. Ta › var mánakvøldi› í farnu viku tann 4. desember klokkan farin okkurt um ein minutt kanska og átta og fjøritiu og tr‡ kvart sekund av ellivu. Úti var regn. Mjørki tók ljósini burtur oman eftir Villing- ardalsvegnum. Eg sat í stovuni hjá mær vi› eini lítlari, avlangari bók í a›r- ari hondini, n‡afturlætnari, og skiftaranum til sjón- varpi› í hinari. Heldur ó- klárur í huga. Eg kveiti at bókakáputekstinum, har or›i› Heystveingir (á fransk-sinnopsgulari grund) er tiki› fram vi› stórum stavum, me›an eg royni at finna knappin á skiftaranum, i› setur sjón- varpi› á BBC-World rási- na. Men tá i› ljós kom á skíggjan og ta› lítla hvini› hoyrdist í tólinum, var ta› ikki tí›indalesaran hjá BBC eg sá, men í einum skjótum bragdi okkurt heilt anna›. Knappiliga klárna›i innanskalla og eg var so ivaleysur, sum ein sólskindagur er ljósur. Henda lítla bókin (i› sam- bært káputekstinum bæ›i speglar veruleikan, og har- til er bersøgi› og speiskt) var mær munaleys og óumvar›andi. Og í sama vi›bragdi sá eg og skilti, at ta› er ikki royndskygni› í tekstinum hjá Hanusi Kamban, sum so, ikki tann fagurfrø›iligi munurin og ósambæri› millum skriv- ingina hjá honum og mína egnu, men snaringin, sum royndskygni› fær í skriv- ingini hjá honum, sum ke›ir meg so tráliga og so djúpt . Tvinnanda ra› av hugs- anum tekur seg upp í høvdinum á mær, tá i› eg lesi Hanus Kamban. Ann- a› ber móti bronsu. Hitt móti turrum rugbrey›i. Tí ø›rumegin er skrivingin hjá Hanusi Kamban onk- ursvegna øll á útsí›uni. So at siga ta› bera útskinn. Tú kanst pikka í hana (t.d. vi› fremstafingri) og ta› er nett sum vi› bronsuni (eitt nú teirri, i› ger hamin av Hans Andriasi Djurhuus í túninum nor›an fyri Sjón- leikarhúsi›). Tú hoyrir eitt djúpt, men í sama mun tómligt ljó› innaní. Hin- vegin er hon samtí›is inn- anheil og bert tú hvast á (t.e. sker í hana vi› knívi) ja, tá er ta› sum vi› turr- um rugbrey›i. Vinnur egg- in á skorpuni, so sært tú ta› sama innan undir sum uttan – turt rugbrey›. Hanus Kamban er, sam- anumdrigi›, sum ein snælda av mentaligum yv- irlæti. Hann tvinnar saman málsligt hegni og eina (oftari enn ikki) smámuna- sama, men si›iliga si›aliga politiska speki. Slík skriv- ing kann, rímiligt ta›, gera sannar útsagnir, eitt nú: Lenin var ein høvu›kamb- ur, Stalin var eitt beist, kvinnan er edilig o.s.frv., men ikki skaldskap. Men aftur til ta lítlu og avlangu bókina. Fyrr í heyst var› kunn- gjørt, hvør i› hev›i vunni› í teirri leikritakapping, sum Leikpallur Føroya skriva›i út fyri rúmum ári sí›ani. Summi av teimum innsendu leikritunum fingu ikki fyrstu vir›isløn og eitt teirra var leikriti› Heystveingir eftir Hanus Kamban, har nocturna 21 í C-moll dvølur yvir hend- ingunum sum eitt fleyr av melankoli, sambært kápu- tekstinum á teirri avlangu bókini, sum Mentunar- grunnur Studentafelagsin hevur givi› ta› út í og eg, sum nevnt, sat vi› í a›rari hondini fyrrnevnda mána- kvøld. Í Heystveingjum tekur Hanus Kamban aftur í aft- ur eitt evni, sum hann í skjótt mong ár hevur skit- ist vi› og man vera kunn- ugari vi› enn nakar annar, men ta› eru ævisøgurnar hjá ávikavíst Janusi Djur- huus, i› hann longu hevur skriva› eitt drúgt verk um, og hinum áarstovubeiggj- anum Hans Andriasi, i› hann hevur í umbúna at skriva eitt drúgt verk um. Mi›jan, ásurin, sum Heystveingir melur á, er tó Hans Andrias. Leikurin fer fram á einum vegamóti í lívinum hjá tí vinsæla skaldinum og pallurin er stovan í húsunum hjá Hans Andriasi og gar›urin uttan- fyri (ella grasplenan). Bakstø›i› er í stuttum hetta: Búskaparkreppan, sum rakti føroyska samfel- agi› so meint í tretivunum, er í hæddini. Samstundis ger ein á›ur ókend og nær- líka nask atfinningarsemi, i› m.a. Christian Matras sló›a›i fyri, av álvara vart vi› seg vi› krøvum um dygd og eitt stø›i í før- oyskum bókmentum, i› stendur mát vi› ta›, sum yrkt og skriva› var› í londunum uttan um okk- um. Í leikinum (sum helst eisini í veruleikanum) sví›ur henda n‡ggja krav- semin at Hans Andriasi. Hann hevur n‡liga givi› út yrkingasavni› Yvir teigar og tún og í einum bersøgn- um og tiltiknum ummæli eftir Christian Matras (í Var›anum, 1936), stendur hann fyri skotum – og ta› eru eingin strokskot. Men verri er í væntu. Hans Andrias liggur á fer› ni›ur til Danmarkar á Lærarahá- skúlan í Keypmannhavn, har hann skal vera í eitt ár, og kvøldi› fyri sum leikur- in fer fram, hevur hann hildi› skilna›arveitslu (ella avske›sveitslu) fyri vinum og kenningum heima hjá sær. Men best sum er, gerst óvist, um hann sleppur avsta›, tí aft- urat tí sjálvsiva og teirri kvøl, ta› hevur elvt hon- um, at n‡ggja bókin var› so tómliga móttikin, ver›- ur hann nú yvirtikin av kví›a og stúringum um síni peningaligu vi›ur- skifti. Atvoldin í hesum er ein barndómsvinur, Sofus í Kollafir›i, ein revur av einum vinnulívsmanni, i› ikki hevur alt úr gó›um króki og er líka or›havin og lættlyntur, sum hann er ábyrgdarsørur og lúnskur. Sofus hevur nakrar mána›- ir frammanundan lokka› eina undirskrift á ein veks- il frá tí hjartagó›a og gó›- varna skaldinum. Ein veksil, sum mitt í leikinum fellur til gjaldingar. Hartil er Hans Andrias eisini kroystur av bró›ur sínum Janusi. Janus hvørt um anna› brigslar honum arv, sum beiggin skal hava fingi› av órøttum eftir ein skyldmann teirra og spælir upp á ta› minnimansstø›u, i› Hans Andrias sum skald heldur seg vera í mótvegis stórskaldinum Janusi. Um- framt teir tríggjar Hans Andrias, Sofus og Janus, hokka tvey ung sum krák- ur í túni um pallin, mesta partin av leikinum. Tey eru Hjørdis, dóttir Janus Djur- huus, og drongur hennara Villi Magnussen úr Saks- un. Sambært persónsyvir- litinum fremst í bókini eru tey læknalesandi (men minna í tekstinum sjálvum kortini mest um hormon- vilstar og óst‡riligar mill- umskúlanæmingar). Hanus Kamban setur sær í Heystveingjum skilliga fyrimynd eftir tí slagnum av leikritum, sum fleiri gitnir og minni kendir høv- undar skriva›u burtur úr ævisøgutilfari í f‡rsunum, eitt nú Tribadernas natt eftir svian P.O. Enquist. Í leikinum hjá P.O. Enquist, i› hevur evni úr lívinum hjá Strindberg, veksur spenningurin í søgugongd- ini fram úr eini tvístø›u innan í persónunum. Eini tvístø›u, sum eitt nú skap- lyndisbrestir og marg- kynja›ar átrongdir elva. Leikurin vísir og letur teir einstøku persónarnar fáa skap í samspæli og saman- brestum vi› hinar persón- arnar, so at lesarin (ella á- sko›arin) fær rúm til at uppliva, huglei›a og taka samanum sjálvur. Hjá Hanusi Kamban afturímóti er alt uttaná. Ta› er onkursvegna sum spenn- ingskveikin í leikinum er handan persónarnar og hendingarnar, ja eisini tekstin sjálvan. Sum er hann eitt undirskilt kervi, eitt út í odd og egg skila- liga savna› og bókhalds- liga uppskriva› si›a- ella moralreglusavn. Tann stigvaksandi spenningur, sum Hanus Kamban í Heystveingjum unnir lesara sínum (og væntandi leikhúsgestum) at uppliva, er at ver›a vitni til, hvussu ta› alsamt ver›ur meiri og meiri synd í Hans Andriasi Djurhuus, so syndarliga synd, at lesarin (ella leik- húsgesturin) at enda kleimist í eini pylsupressu av samhuga og teirri hvør- Flogleysir veingir Hanus Kamban, ritbøvundur ljót-er-ikki-ver›in-vi›- hann-kenslu, i› bókmenta- ligur vansmakkur javnan mistekur fyri katharsis (um ta› hugtaki› sí Aristoteles, De Poetica, kap. 6) . Úrsliti› av hesum er (i› hvussu er hjá einum, sum er ísakaldur fyri tí si›- spekiliga undirspælinum), at ta› drama, sum átti at veri› í tekstinum, dettur ni›ur í eitt eiti (m.a. ta fánutu royndina at skapa ein í sjónleiki nítjanduald- arkendan (Ibsenskan kanska?) og dulisligan samdrátt millum Hjørdis og Hans Andrias út ígjøgn- um leikin. Ein samdrátt, i› veingirnir, sum tittulin sipar til, og meyli› í Hjørdis um mahogni, kattaklógv, Küssnacht o.s.frv. helst skal vera ein ímynd av). Ta› hjálpir heldur ikki, at persónsl‡s- ingarnar eru so tunnligar, at vóru tær flettar av goml- um ljósmyndum vi› har til gjørdum ambo›um, blivu tær ikki tynri. Tak eitt nú tey bæ›i Hjørdis og unn- ustan Villa. Í fyrsta lagi eru tey at vísa seg sett inn í leikin fyrst og fremst til at tosa um a›rar persónar, sum koma leikgongdini meiri ella minni vi› (t.e. um tey ikki spæla klaver, pikk, lofta bólt e.a.). Í ø›r- um lagi er ta› at kalla bara ein vi›fáningur, sum høv- undurin vi› tilsvørum (og ikki minst leiklei›beining- um) evnar at fáa fram um hesi bæ›i ungu fólkini, hugsanir teirra, lyndi og sínámillum vi›urskifti. Hjørdis er a›ra løtuna ein sorgleys og kjaftfim, men sjálvrá›in borgaradóttir, og hina anna›hvørt ví›sveim- in ella eg-hugsi-um-ma- hogni-me›an-eg-spæli- Chopin-burturhuga› (sum helst skal vera til vitnis um sálard‡pd). Men hóast hon tveitir um seg vi› vaksna- mannaor›um, onkrum smásannindum vi›hvørt og einum sindri av sálarlækn- alærdómi, evnar teksturin ongantí› at gera hana til anna› enn eitt pappírsklipp av einari yvirvaksnari smá- gentu. Villi Magnusen er gjørdur til ein ikki minni slættligan eg-gløi-upp-á- meginskaldi›-til-eg-næst- an-pissi-í-buks-av-hávir›- ing-unglinga, i› tykist at hava líti› at gera á palli- num annars enn at eiga upptaki› eftir veitsluna, sum veri› hevur kvøldi› fyri (t.e. um hann ikki ger spræklig lop á seg aftaná Hjørdis til at pikka hana). Okkurt erotiskt man tó, skilst, helst vera millum hesi bæ›i ungu eisini, ta› sær jú ikki mætari út enn, at tey eru par. Men ero- tikkurin er eftir ø›rum í verkinum, tí hev›i Hanus Kamban ikki tiki› ta› (í bókmentum okkara kanska enn so) djarva stig at lata tey ungu bæ›i fevnast so tætt og gessiliga seinast í fyrsta tátti, at Villi, sum ta› eitur á lækn- amáli, fær erectionem penis (t.e. standing ella stívan), mundi lesarin (ella leikhúsgesturin) nóg illa varnast hann. (Í hesum vi›fangi er tó ikki takandi fyri, at pikkspælstuski› (eisini í fyrsta parti) gjøg- num ta› tí›um ólagaliga grannalagi›, føroyskt mál hevur vi› danskt, kanska kann skiljast sum ein kynslig tilsiping ). Janus Djurhuus fær í leikinum sama dám av pappírsklippi sum dótturin. Ein íspegil vi› ørmunum á lofti (sum tilskila› í leiklei›beiningu- num), sigar í hondini og munninum fullum av smá- mentaligum hell- ensk/latínsk/fronskum babbli, breggjutur og for- her›a›ur og at enda av- dottin í einum stóli. Einki ø›rvísi enn hann var og er í teirri søgn, sum livir um hann á mannamunni. Hans Andrias Djurhuus er, sum longu nevnt, fyrst og fremst synd-í-tykiliga út- kliptur. Hann er ta› vi›- kvæma, hugfjara, spælandi og gávumilda skaldi›, i› ver›ur happa›, fjóna› og illa vi›fari› av teimum, sum eru lakari menniskju enn hann. Petra kona hans- ara sær tó ikki út til at hava anna› í leikinum at gera enn at vísa seg í hvít- um kjóla og undir myrka- bláum hatti. Frægasta per- sónsl‡singin í tekstinum er óiva› keipumyndin av vinnulívsmanninum Sofusi í Kollafir›i, hóast hon eftir mínum tykki ber nóg so nógvan dám hesum uppi-í-hitler-fjeppandi- lortendi-sum-seinni-helst- ver›-ur-í-einum-ávísum- flokki-tú-veist-klisjunum, sum vóru so vanligar í f‡rsunum. Ein annar, men upp á seg minni vansi kanska vi› hesum verkinum er, at umframt ta› undirskilda si›a- ella moralkervi›, er ymiskt anna› undirskilt eisini. Eg hugsi her m.a. um l‡singar bæ›i av per- sónum og umstø›um, i› krevja ein forkunnleika, i› ikki hvør sum helst kann væntast at hava. Eitt nú í fyrsta tátti, tá i› Janus Djurhuus kemur inn og (sum tilskila› í leiklei›bei- ningini) tekur allan pallin undir seg. Í or›unum tey bæ›i pápin og Hjørdis skifta sín ámillum, ver›ur sipa› til vi›urskiftini mill- um Janus og fyrrverandi konu hansara, Onnu. Nú er ilt at vita, hvat Hanus Kamban hevur hugsa› sær vi› hesum innskotinum í leikin (ta› er ikki ávíst í leiklei›beiningunum). Men skuldi verki› ver›i› tiki› til s‡ningar, er ætl- anin kanska, at gloppi› millum ta›, i› høvundurin veit, og ta›, sum ásko›arin yvirhøvur kann hugsast ikki at vita um sambandi› millum Onnu og Janus Djurhuus, helst kann fyll- ast vi› eitt nú at lora skelti ni›ur úr erva, har ney›ug- ar uppl‡singar standa á um samlívsssøguna hjá Djur- huushjúnunum, ætt teirra v. m. Máli›, i› Hanus Kamb- an hevur valt leikinum, og letur persónarnar tosa er eitt talumál, sum eg fyri mín part, i› hvussu er, kenni aftur frá eldri fólki í mínari tí›. Hetta máli› skapar leikinum tann rætta tí›ardámin, og umframt ta› hevur Hanus Kamban lag á at lata munin millum bygd og b‡ og annan sosi- alan mun koma til sjóndar í málbur›inum hjá teimum einstøku persónunum. Tí- verri bjargar ta› ikki eins- amalt leikinum. Samanumtiki› kann sig- ast, at í Heystveingjum sæst ymiskt aftur av teirri tøkni og teimum listarligu pretum, sum eitt leikrit formliga krevur, skal lík- inda-verk spyrjast burturúr. Her er v.ø.o. eitt og anna› uppi í, sum er í leikskald- skaparnánd, men heildin ver›ur kortini ongantí› drama. Ni›urstø›an er tí ósvitalig og grei›: hvussu mangt og fródligt ta› ann- ars kann vera, i› Hanus Kamban hevur at siga um Hans Andrias Djurhuus og samtí› hansara, so ger ta› í øllum førum ongan sjón- leik. Verri enn so. E.S.: Aftursvør til hetta ummæli› ver›a ikki svara›.1 Jógvan Isaksen ummælir: Jørgen-Frantz Jacobsen: »Vit skulu sjálvir«. Greinir úr Tingakrossi 1925-1936. Turi› Sigur›ardóttir leg›i til rættis. Fannir 100 bls. Í 1929 ger Jørgen-Frantz Jacobsen í brævi til Willi- am Heinesen hesa ni›ur- stø›u: ”Bókmentir eru minni enn so nøkur hei›- urstráan hjá mær, sum skal vera søgufrø›ingur og politikari (um umstø›- urnar loyva ta›).” Men ta› loyvdu umstø›urnar ikki, og hóast hann eisini tey seinnu árini skriva›i greinir — og ikki at gloyma ”Færøerne. Natur og folk” — so for›a›u tu- berklarnir honum í at fer›ast so nógv, sum hon- um lysti. William Heine- sen vildi annars vera vi›, at hev›i ta› bori› Jørgen- Frantzi til, so hev›i hann fer›ast um allar heims- partar og øll høv. Í sta›in hev›i hann undir drúgv- um sjúkralegum eitt før- oyakort hangandi fyri sær á vegginum, ”Den Fær- øske Lods” í hondini, og í huganum sigldi hann sí›- ani millum oyggjarnar, ansa›i sær sjóvarfalli og streymi og leg›i seg ikki at sova, fyrr enn akkeri› var› kasta› á tryggum sta›. Í dag er Jørgen-Frantz Jacobsen gitin fyri skald- søguna ”Barbaru”, sum tey seinnu árini gjørdist ein a›altáttur í hansara skriving, men millum før- oyingar úti og heima var hann strí›sma›urin burturav fyri føroyskum sjónarmi›um. Einamest mótvegis tí danska al- menninginum, sum at kalla einki visti um Før- oyar, og hann dugdi sum eingin annar at fara vi› danskarum. Kanska tí, sum hann sjálvur seg›i, at hann var bæ›i føroyingur og danskari. Stubbar og snøklar Høvu›savrikini á hesum bógnum eru ritger›in ”Danmark og Færøerne” 1927 og greinasavni› ”Nordiske Kroniker” 1943, men harumframt stó› ein rø› av greinum og stubbum í Tingakrossi árini 1925 til 1936, og ta› eru hesir tekstir, sum Tur- i› Sigur›ardóttir hevur savna› undir heitinum ”Vit skulu sjálvir”. Ta›, sum Jørgen-Frantz skriv- a›i til bla›i› er á føroysk- um, me›an ta›, sum Krossur tók upp eftir donskum blø›um, ikki er umsett. Hvussu eru hesar grein- ir og stubbar? Jú og ja. Sumt er gott og dygt, me›an anna› er løtukent og ivaleyst bara vi› fyri at rúgva upp. Ta› dygga hevur kortini munin. William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen skriva›u sínámillum á donskum, og sjálvvissur vildi Jørgen-Frantz vera vi›, at ta› ikki var mang- ur, i› tók teir í at hand- fara danska máli›. Hetta vistu vit. Men fongurin vi› n‡ggja savninum er, at ta› vísir nútí›ar lesar- um, at Jørgen-Frantz Jac- obsen ikki bara er ein stíl- meistari á donskum, men eisini á føroyskum. Sambandsmenn eru eisini føroyingar Jørgen-Frantz Jacobsen er gløggur og dugir væl at gjøgnumgata próvførslur og samanbur›ir, sum hann metir burturvi›. Í einari kronik hevur ein danskari drigi› Føroyar upp í eina grein um San Marino í Italia, men Jørg- en-Frantz vísir hesi sam- anbering aftur, tí San Marino er eitt landslag, me›an Føroyar eru eitt land fyri seg, og føroying- ar eru eitt fólk. Hann vísir eisini á, at tú finnir ongan sambandsmann í Føroy- um, sum vil vera vi›, at hann er danskari. Sam- bandsmenn siga seg eisini vera føroyingar. Ta› er als ikki har, at skilna›urin í- millum sjálvst‡risfólk og sambandsfólk finst. Skilna›urin gongur í- millum, at sambands- menn siga, at vit kunnu ikki klára okkum uttan pening úr Danmark, me›- an sjálvst‡rismenn siga, at ta› ber til, og at ta› undir øllum umstø›um er mannminkandi at taka ímóti nøkrum fyri einki. Tí, sum Jørgen-Frantz Jacobsen vísir á, so lata føroyingar ikki statsskatt og kunnu tí ikki siga seg hava rætt til pengar frá restini av ríkinum. Ni›urstø›an hjá høv- undanum er: ”Ta› tykist mær at vera ey›vita›, at vit her mugu royna sjálvir, um ikki fyri anna›, so tí at vit noy ›- ast.” Uttan sjálvbjargni onga vir›ing, og vilt tú hava ta› seinna, mást tú velja ta› fyrra. Hann end- urgevur somulei›is ein ís- lending fyri at hava sagt, at ta› ivaleyst hev›i framt eina velduga ábyrgda-r- kenslu í Føroyum at vita, at vit skulu klára okkum sjálvi. At eingin kom og lofta›i. Hugbur›urin hjá Jørgen-Frantzi er, at vit eiga at gera alt sjálvi, og hendan ni›urstø›a gongur sum eitt mantra ígjøgnum ein fittan part av tekstu- num. Men Jørgen-Frantz Jac- obsen gjøgnumgatar ikki bara vanafest sjónarmi› hjá ø›rum, hann hevur eisini ætlanir um, hvat i› kann gerast fyri at menna tann føroyska búskapin. Í einari rø› av samanhang- andi greinum fer hann í- gjøgnum bæ›i statshjálp (sum ikki riggar), fíggjar- vi›urskiftini (”Sjálvræ›i fremur ríkidømi, og ríki- dømi fremur sjálvræ›i”), at vit mugu megna sjálvi (og halda uppat at mis- brúka Danmark), fiski- vinnan má skipast á betri hátt (so at t.d. søluli›urin eisini er okkara), havnir og vegir mugu gerast, men ikki upp á danskan máta (”Hin danski statur- in ’administrerar’ d‡rt”), og um vi›urskiftini mill- um Føroyar og Danmark ver›ur loksins sagt, ”at ta› eisini er okkara skylda yvir fyri Danmark, at vit royna, hvat vit eru mentir.” Eingir quislingar Lesarin legger merki til, at Jørgen-Frantz Jacobsen kann vera bæ›i speiskur og hvassur í síni skriving, men hann er ongantí› ó- fantaligur. Hann leggur eftir sambandshugsanini, men ikki stórvegis eftir sambandsmonnum, sum hann sigur vera líka so gó›ar føroyingar sum onnur. Her eru vit langt frá degnum í dag, har summi loysingarfólk skíra landsmenn, i› eru poli- tiskt ósamdir vi› teirra kós, fyri svíkjarar og quislingar. Inngangurin hjá Turi› Sigur›ardóttir hevur ta› vi›, sum ta› seg sømir, men nakra fasta kós í endurgávum hevur hon ikki lagt seg á. Brot úr ”Det dyrebare Liv” ver›a løgd fram á bæ›i føroysk- um og donskum, og onn- ur brot eru eisini vi›hvørt á donskum og vi›hvørt t‡dd til føroyskt. Um lett- isku t‡›ingina av ”Bar- baru” ver›ur sagt, at ”henda t‡›ing er ikki sprottin av filminum hjá Niels Malmros um Bar- baru, men áverka› á›renn filmurin kom.” Uppl‡s- ingin kemur sum ketta upp úr høvdatrog og legg- ur í veruleikanum onga vitan aftrat hjá lesaranum. (Nils Malmros stavast annars uttan ”e”). Men sum heild er inngangurin eitt hóvsamt yvirlit yvir lív og verk høvundans vi› dentinum á tí politiska Jørgen-Frantzi. Tú kanst ta› tú skalt Tann politiski Jørgen-Frantz Jacobsen