mikudagur 5. juli 2006síða 18

18 Nr. 127 - 5. juli 2006 Hósdagin í farnu viku hækkaði amerikanski tjóðbankin, Fed, leið­ andi rentuna úr 5,00% í 5,25%. Hetta var 17. hækkingin á rað síðan juni 2004, tá hon bert var 1,00%. Marknaðirnir væntaðu hesa hækking, og størsti spenningurin var tí um tað, sum stóð í tíðinda­ skrivinum eftir rentufundin. Har var tjóðbankin óvæntað bleytur í viðmerkingunum um komandi rentuhækkingar. Dentur varð lagdur á, at nú tekur bankin eisini atlit til búskaparvøksturin, sum er í ferð við at slakka eitt sindur av. Áður hevur Fed bert tosað um vandan fyri prísvøkstri. Marknaðirnir tóku hetta sum tekin um, at Fed skjótt fer at gevast við rentuhækkingunum, og hetta fekk partabrøv at hækka. Lánsbrævarentur støðugar Lánsbrævarenturnar hava enn eina­ ferð verið støðugar hesa farnu vikuna. 10-ára danska rentan er soleiðis næstan óbroytt á 4,10%. Seinastu sløku tríggjar mánaðirnar hava lánsbrævarenturnar flutt seg lítið. 10-ára rentan hevur ligið millum 3,90%-4,10%. A. P. Møller – Maersk niðurmettið úrslitið Týsdagin í farnu viku lækkaðu partabrøvini í A.P. Møller – Maersk umleið 10%, tá felagið niðurmettið útlitini. Lægri farmagjøld, trupul­ leik­ar við samanleggingini við P&O Nedlloyd og minkandi markn­ aðarpartar nevnast sum høvuðs­ orsøkirnar. Jaliga partabrævagongdin sein­ astu vikuna kann verða tekin um, at lækkingin á partabrøvum er um at vera av á hesum sinni. Hetta er tó ov tíðliga at siga við vissu, men roknskaparkunngerðirnar, ið koma í næstum, kunnu fara at staðfesta jaligu gongdina. Hesa vikuna Hendan vikan verður eis­ini hend­inga­rík á virðis­bræva­mark­ n­að­unum. Størsta einstaka hend­ ingin verður amerikanska arbeiðs­ marknaðarfrágreiðingin fyri juni, sum kemur fríggjadagin. Hon var sera veik seinast, og áhugi er tí fyri, um hon man fara at vísa ein sterkari arbeiðsmarknað hesuferð. Um so er, stuðlar tað undir partabrøvum. Marknaðarrák Fed bleytari enn væntað Donsk 10-ára renta Vísital fyri norrøn partabrøv Gjaldoyru Íløgufeløg Kursur +/- % Kursur +/- % USD 582,75 -1,7% Lánsbrøv í DKK 97,26 -0,1% JPY 5,08 -0,3% GBP 1.073,76 -0,6% Norrøn Partabrøv 108,76 2,3% NOK 93,46 -0,7% Broytingar eru útroknaðar í mun til fyri viku síðan. Myndirnar vísa gongdina seinastu 3 mánaðirnar. 3,7% 3,9% 4,1% 27/03 27/04 28/05 1020 1060 1100 1140 1180 1220 27/03 27/04 28/05 Vika 27 2006 Hóast tú nýtir handfría fartelefon er tað hættisligt at tosa í telefon, tá tú koyrir. Tað er telefonprátið í sær sjálvum, sum er órógvandi og ikki telefonin Ferðslutrygd Ein nýggj ansvekjandi kanning, sum er gjørd á Utah University í USA vísir, at hóast tú nýtir høvuðlurt er tað eins hættisligt at tosa í telefon meðan tú koyrir, sum tá tú koyrir við kenning. Vandin fyri at enda í eini ferðsluvalukku er nøkulunda tann sami, sum um tú drekkur tríggjar ella fýra øl, áðrenn tú setir teg við róðrið. Úrslitini av kanningin vísa nevniliga, at tað er eins hættisligt at tosa í tele­fon undir koyringini, sum at koyra við einari pro­ millu upp á 0,8. Tað er líka mikið, um tú hevur fartelefonina í hondini ella nýtir høvuðlurt. Kanningar hava eis­ini fyrr víst, at tað er tele­fon­ prátið í sær sjálvum, sum er órógvandi og ikki tele­ fonin. – Eins og við at koyra rúsaður, setir tú bæði teg sjálvan og onnur í lívsvanda við at tosa í telefon meðan tú koyrir, sigur maðurin aftanfyri kanningina, David Strayer professari í sálarfrøði. Við í kanningini vóru 40 sjálvbodnir bilkoyrarar, sum vórðu royndir í einum framkomnum simulatori. Teir vóru í bilinum fýra ferðir hvør undir ymiskum umstøðum: Tá teir høvdu drukkið, tá teir vóru edrúir og tá teir koyrdu við ávika­ vist handfríari og ikki hand­ fríari fartelefon. Bæði teir, ið høvdu drukk­ ið og teir, sum tosaðu í telefon, høvdu longri um at bremsa og koyrdu ótrygg­ ari. Kanningin varð almanna­ kunngjørd í seinastu út­gáv­ uni av vísindaliga ritinum The Journal of the Human Factors and Ergonomics Society. Líka mikið, um tú hevur fartelefonina í hondini ella nýtir høvuðlurt, so er tað eins hættisligt at tosa í telefon undir koyringini, sum at koyra við einari promillu upp á 0,8. Tað vísir ein nýggj kanning, sum er gjørd á Utah University í USA Mynd: Álvur Haraldsen Telefonprát eins hættisligt og rúsevni tíðindi