týsdagur 19. desember 2000síða 4

Løgma›ur ovfarin av Nyrup Anfinn Kallsberg skilir ikki pástandin hjá Poul Nyrup Ras- mussen um, at teir bá›ir hava avtala› at samrá›ast um n‡ggja heimast‡risskipan. Løgma›ur sta›festir einafer› enn, at a›almál landsst‡ris- ins er fullveldi SJÁLVST†RISÆTLANIN John Johannessen Brævi›, sum Poul Nyrup Rasmussen sendi løgmanni hósdagin, hevur ført til rættuliga ørkymlan í Tinga- nesi. Í brævinum sigur danski forsætisrá›harrin, at løg- ma›ur á fundi í Reykjavík 5. november hevur skoti› upp, at landsst‡ri› og danska stjórnin skulu sam- rá›ast um eina n‡ggja heimast‡risskipan. Og í sama sambandi ger danski forsætisrá›harrin greitt, at hetta merkir, at bæ›i fólka- rættarliga og statsrættarliga stø›a føroyinga ver›ur ver- andi tann sama. Hetta kann løgma›ur als ikki gó›taka, tí sambært honum er einki samsvar millum hesa útmelding og ta›, sum hann og danski forsætisrá›harrin tosa›u um á fundinum í Reykjavík 5. november. – Eg eri líka ovfarin av brævinum sum øll onnur. Eg veit ikki, um danski for- sætisrá›harrin ætlar at fáa ø›i í grindina einafer› aft- urat, ella hann ætlar at seta kílar inn millum flokkarnar í Føroyum, sigur Anfinn Kallsberg Ætlanin heldur fram Hóast brævi› frá danska forsætisrá›harranum ger løgma›ur greitt, at lands- st‡ri› framvegis arbei›ir eftir tí leistinum, sum landsst‡ri› kunna›i um á tí›indafundi 2. november. Landsst‡ri› ætlar framveg- is at tøma heimast‡rislóg- ina, avlaga blokkin og at enda at halda fólkaatkvø›u um eina føroyska grundlóg. Hetta ger løgma›ur eisini danska forsætisrá›harran- um greitt í einum skrivlig- um svari, sum hann eisini hevur sent fjølmi›lunum. Í bævinum til danska for- sætisrá›harran vísir løg- ma›ur í trimum punktum á, hvørjar ætlanirnar hjá landsst‡rinum eru. Í fyrsta punkti ger løgma›- ur greitt, at landsst‡ri› vil hava heimast‡rislógina broytta, solei›is at ta› ber til at taka yvir øll mál uttan uttanríkismál, verjumál, heimarætt og hægstarætt. Í ø›rum punkti sigur løg- ma›ur, at landsst‡ri› vil hava partarnar at skriva undir eina yvirl‡sing, har teir siga seg gó›taka eitt ynski frá føroyska fólkin- um um fult sjálvræ›i. Í tri›ja punktinum sigur løgma›ur, at hann vil hava ein sáttmála um at ni›ur- laga donsku heildarveiting- ina. Í sambandi vi› hetta vísir løgma›ur á, at vit skulu hava eina fólkatkvø›u um fullveldi, tá øll málsøki eru yvirtikin og blokkstu›ulin er avlaga›ur. Taka fullveldi Løgma›ur er bangin fyri, at danski forsætisrá›harrin vi› brævinum hósdagin aft- ur er farin at royna at grugga máli› um føroyskt fullveldi í fjølmi›lunum. Men løgma›ur ætlar sær kortini at royna at halda fram vi› ætlanum lands- st‡rissins. Ber ta› tó ikki til at gjøgnumføra ætlanina, heldur løgma›ur, at føroy- ingar mugu fara at um- hugsa at taka fullveli sjálv- ir. Høgni Hoydal: Høgni Hoydal, lands- st‡risma›ur í sjálv- st‡rismálum, heldur brævi› frá danska forsætisrá›harranum vera eina provokatión og ni›urger› av øllum føroyskum sjálvst‡risstrí›i SJÁLVST†RISÆTLANIN John Johannessen Landsst‡risma›urin í sjálv- st‡rismálum, Høgni Hoy- dal, er rættuliga argur inn á brævi›, sum Poul Nyrup Rasmussen hósdagin sendi løgmanni. Hann heldur beinlei›is, at brævi› er ein roynd at seta kílar ímillum samgonguflokkarnar í Før- oyum. Harafturat heldur Høgni Hoydal, at danski forsætis- rá›harrin beinlei›is stu›lar føroysku andstø›uflokkun- um. – Hann tosar beinlei›is um n‡ggjar skipanir innan- fyri ríkisfelagsskapin og um sjálvst‡rislóg, vísir Høgni Hoydal á. Høgni Hoydal heldur, at fyrispurningarnir frá Jó- annes Eidesgaard til bæ›i forsætisrá›harran og Ríkis- umbo›i› um sjálvst‡rislóg- ina eru li›ur í royndini at rógva inn aftur undir danskan statsrætt, har før- oyingar eingi rættindi hava. Landsst‡risma›urin í sjálvst‡rismálum heldur ongan iva vera um, at for- sætisrá›harrin roynir at sleppa sær undan tí grundarlag, sum hann longu hevur vi›urkent í samrá›ingartilgongdini, tá hann sigur, at Føroyar fólkarættarliga og statsrætt- arliga ver›a verandi har, vit eru nú. Tí forsætisrá›harrin hevur nevniliga vi›urkent, at fullveldissamrá›ingarnar vóru á fólkarættarligum grundarlag. Høgni Hoydal nevnir at enda møguleikan fyri, at Føroyar sjálvar bo›a ST frá, at vit taka fullveldi. Nyrup provokerar Nr. 244 - 19. desember 2000 7 6 Nr. 244 - 19. desember 2000 LØGREGLA Ey›un Klakstein Hóast nógvar veitslur eru í tí›ini undan jólum, og nógv fólk eru í kátum lag, hava løgreglan í Runavík og á Tvøroyri eingi mál havt at taka sær av um vikuskifti›. Hvørgin av politistø›- unum hevur tiki› nakran fyri at koyra vi› kenn- ing, sum vandi annars kundi veri› fyri hesa ársins tí›. – Vit hava veri› nógv úti, men vit hava ikki havt fyri ney›ini at taka nakran, ver›ur sagt av politistø›ini á Tvøroyri. Í Eysturoynni hevur eisini veri› fri›arligt hjá politinum. Lønargjaldingar í byggivinnuni øktust vi› einum fjór›ingi fyrstu 9 mána›irnar í ár sammett vi› í fjør BYGGIVINNAN Ey›un Klakstein Stórur vøkstur er í byggi- vinnuni. Lønargjaldingarn- ar innan hesa vinnu øktust vi› heili 24 prosentum fyrstu 9 mána›irnar í ár sammett vi› sama tí›ar- skei› í fjør. Hetta er á lei› sami vøkstur, sum var frá 1998 til 1999. – Eftirspurningurin er stórur, me›an útbo›i› hev- ur ilt vi› at fylgja vi›, so tørvur er á bæ›i sethúsum og íbú›um, sigur Búskap- arrá›i› í n‡ggju frágrei›- ingini hjá sær. – Stóri trupulleikin er helst ov lítil útstykking av grundstykkjum, men eisini tørvur á fleiri handverkar- um tr‡stir prísirnar uppeft- ir. Búskaparrrá›i› mælir til, at tali› av útstykkingum til grundstykki ver›ur økt, og harafturat heldur rá›i›, at almenn ella privat íbú›ar- bygging er ein møguleiki, sum higartil ikki hevur veri› n‡ttur í nóg stóran mun. Jenis av Rana spyr løgmann, um hann vi› fullari trygd kann vissa løgtingi› um, at Føroyar og føroy- ingar ikki eru vi› í n‡ggju rakettverju- ætlanini hjá USA HERNA‹ARMÁL Ey›un Klakstein Jenis av Rana hevur nú lati› løgtinginum fyri- spurning um n‡ggja rakettskjøldurin hjá USA. Fyrispurningurin er stíla›ur løgmanni, sum ver›ur spurdur, um hann vi› fullari vissu kann tryggja løgtinginum, at Føroyar og føroyingar ikki eru vi› í n‡ggju rakettverjuætlanini hjá USA. Upprunin til fyri- spurningin hjá Jenisi av Rana er ein fundur, sum var hildin fyri nor›urlendskum politik- arum í amerikanska verjumálará›num, Pen- tagon, sí›st í oktober mána›i. Skakandi svar Á hesum fundi gjørdist lívligt kjak um n‡ggju rakettverjuna, sum Grønland í hvussu so er skal ver›a partur av. Jenis av Rana spurdi embætisman í Pentagon, um Føroyar vóru vi› í ætlanini. – Svari›, mær var givi›, var skakandi, sigur Jenis av Rana í vi›merkingunum til fyrispurningin. Vil hava trygd E m b æ t i s m a › u r i n nokta›i fyri, at Føroyar vóru partur av ætlanini, men hann avsanna›i samstundis, at ta› nakrantí› hev›i veri› nøkur herstø› í Føroyum. – Hetta er beinlei›is ósatt, vísir Jenis av Rana á. Ta› er vi› hesum í huga, at hann spyr løgmann, um hann kann veita løgtinginum fulla vissa fyri, at føroyingar, uttan at vita ta›, longu eru partar av framtí›ar- ætlanum hjá ameriku- monnum. Vil hava illgruna avsanna›an Jenis av Rana vil hava trygd frá løgmanni um, at føroyingar ikki eru vi› í n‡ggja rakettskjøldrinum hjá USA Jørgen Niclasen hevur nú fingi› grønt ljós frá løgtinginum at fara undir samrá›- ingar vi› stjórnina um at yvirtaka Skipa- eftirliti› og málsøki› trygd á sjónum YVIRTØKA Magnus Dam 22 tingmenn atkvøddu fyri uppskotinum hjá Jørgen Niclasen um at fara undir samrá›ingar vi› donsku stjórnina um at fáa Skipa- eftirliti› og øll sjóvinnumál á føroyskar hendur at um- sita. 5 tingmenn, allir úr Sambandsflokkinum, at- kvøddu ímóti uppskotinum. Máli› skal nú endaliga samtykkjast vi› tri›ju vi›- ger› í løgtinginum, á›renn landsst‡risma›urin í fiski- vinnumálum kann byrja samrá›ingarnar vi› stjórn- ina hjá Nyrup. Landsst‡ris- ma›urin ætlar at fara undir samrá›ingarnar skjótast gjørligt. Sambært uppskotinum hjá Jørgen Niclasen fer ta› at kosta føroyingum umlei› 18 milliónir krónur um ári› at umsita málsøki›. Vi › málsøkinum fylgir umsit- ingin av øllum sjóvinnu- málum, vitunum í Føroy- um, ve›urtænastuni og far- vatnsuppmerkingini. Seta spurnartekin vi › kostna›in Men andstø›utingmenn seta spurnartekin vi› metta kostna›in hjá Jørgeni Nicl- asen. Hóast teir atkvøddu fyri uppskotinum, so halda Henrik Old og Dan R. Pet- ersen úr Javna›arflokkin- um, at Jørgen Niclasen hev- ur undirmett, hvussu nógva fíggjarliga og fyrisitingar- liga orku ta› krevur at yvir- taka og umsita málsøki›. Teir vísa á, at vitatænastan, uppmerkingin og ve›ur- tænastan ver›a mett at kosta umlei› 8 milliónir krónur. Men hetta er bara ein lítil partur av øllum málsøkinum, og tá er hædd ikki tikin fyri, hvussu nógv ta› kostar at vi›líkahalda vitarnar og keypa tænastur frá útlendskum ve›urstø›- um. Tingmenninir halda eis- ini, at ta› fer at krevja eina nógv størri umsiting enn mett at yvirtaka málsøki›. Føroyar skulu sjálvar hava um hendi alt samskifti vi› altjó›a sjóvinnustovnin IMO, um málsøki› ver›ur yvirtiki›, og í tí samband- inum er talan um rættiliga umfatandi uppgávur. Hen- rik Old og Dan R. Petersen halda, at Jørgen Niclasen hevur gjørt so stutt av sum møguligt, fyri at fáa upp- skoti› at glí›a betur ni›ur hjá tingmonnum. – Greitt er, at hetta máls- øki› er nógv størri, enn lagt er upp til í landsst‡risupp- skotinum, siga teir í álitin- um frá vinnunevndini. Sambandsflokkurin ímóti Allir tingmenninir hjá Sambandsflokkinum tóku undir vi› vi›merkingunum frá Alfred Olsen í vinnu- nevndini og atkvøddu ímóti uppskotinum. Alfred Olsen heldur, at ein ørgrynna av spurningum standa ósvar- a›ir, eitt nú vi›víkjandi fíggjarligu og fyrisitingar- ligu avlei›ingunum av eini møguligari yvirtøku. Alfred Olsen heldur ikki, at landsst‡risma›urin hevur l‡st máli› nóg greitt, hóast ta› er hansara ábyrgd. – Uppskoti› er ein roynd frá landsst‡rismanninum at binda løgtingi› til eina stø›utakan, á›renn hann hevur givi› løgtinignum ney›uga grundarlagi› til at kenna avlei›ingarnar av endaligu stø›uni, seg›i Alfred Olsen í sínum vi›- merkingum. Men hóast atfinningarnar frá andstø›uni, so slapp uppskoti› snikkaleyst gjøgnum løgtingi› vi› a›ru vi›ger›, og Jørgen Niclas- en kann nú gera seg til rei›- ar at fara undir samrá›ing- arnar vi› stjórnina. Tá i› hesar eru lidnar, og ta› kann taka drúgva tí›, ver›ur eitt lógaruppskot um trygd á sjónum lagt fyri løgtingi›. Fríggjadagin kanna›i løgreglan í Havn, hvussu nógv nakrir last- bilar høvdu í lastini. Ta › er envniliga ikki loyvt at hava meiri í lastini enn ta› tonsatali›, sum bilarnir eru merktir til. Men ta› kemur fyri, at ta› ver›ur fylt ov nógv í og slíkar kanningar ger løgreglan eisini av og á. Fríggjadagin vóru fimm lastbilar kanna›ir og tveir av førarunum fáa nú bót fyri at hava fylt ov nógv í lastina. Støddin á bótini er eftir, hvussu nógv yvirvekt var í lastini. Skipaeftirliti› ver›ur føroyskt Stórur vøkstur í byggivinnuni Fyltu ov nógv í lastina Fri›arligt kring landi› Almenna nettoskuld- in kemur í ár vænt- andi ni›ur um 2 milliardir krónur SKULD Ey›un Klakstein Almenna nettoskuldin er nógv minka› seinnu árini, og hon kemur væntandi ni›ur um tvær milliardir krónur í ár. Hetta sta›festir Búskap- arrá›i› í n‡ggjari frágrei›- ing, sum júst er komin. Almenna bruttoskudlin var 1. januar í ár umlei› 6,9 milliardir krónur – 5,7 mia. uttanlands og 1,2 mia. í Føroyum. Av hesum skyld- a›i landskassin 5 mia. og kommunurnar 1,6 mia., me›an almennir stovnar – serliga Landsbankin og Húsalánsgrunnurin, skyld- a›u 300 milliónir krónur. Almenna nettoskuldin er nógv minka› seinastu árini og var vi› árslok 1999 mett til 2,5 mia. krónur. Nettoskuldin kemur tí væntandi ni›ur um 2 mia. í hesum árinum. Landskassin skylda›i vi› ársbyrjar 4,3 mia. netto, kommunurnar 1,3 mia., me›an almennir stovnar áttu 3,1 mia. kr. Almenna skuldin minkar