mánadagur 17. juli 2006síða 17

Nr. 135 - 17. juli 2006 17 Ísraelsku álopini hava oyðilagt virði fyri tríggjar milliardir krónur Miðeystur Árni Joensen fartekst@mail.dk Undir álopunum á Libanon hevur ísraelska flogvápnið lagt seg eftir at bumba støðir hjá Hizbollah umfrant libanska samferðslukervið. Sambært ísraelskum tals­ monnum er endamálið at avbyrgja Libanon frá umheiminum og at forða Hizbollah at flyta teir báð­ ar burturfluttu ísraelsku hermenninar. Longu tann fyrsta dagin skutu ísraelsku flogfør­ini fleiri rakettir eftir flog­ havnini í Beirut, so hon mátti latast aftur. Seinni bumbaðu flogførini fleiri brýr og vegir, teirra millum tann týdningarmikla vegin ímillum Libanon og sýriska høvuðsstaðin Damaskus. Harumframt bumbaðu ísra­ elsku flogførini orkuverk og oljugoymslur. Libanski fíggjarmála­ráð­ harrin, Jihad Azur, segði í gjár, at higartil hava tey ísraelsku álopini gjørt skaða fyri einar tríggjar milli­ardir krónur. Hann legði afturat, at talið um­fat­ ar bara skaðarnar á sam­ ferðslukervið og er ein fyri­ bils­meting. Tey ísraelsku álopini hava eisini ávirkað ferðavinnuna nógv. Júst ferðavinnan er tann vinnan, sum hevur havt størsta framburðin í Libanon tey seinastu árini, og tí kemur tað stak illa við, at ísraelsmenn bumba landið í bestu ferðatíð, sigur Jihad Azur við Reuters. Útlendskar keldur siga, at tey ísraelsku álopini hava bumbað Libanon nógv ár aftur í tíðina. Tað var líkt til, at árið í ár skuldi gerast tað besta hjá ísraelsmonnum nakrantíð, men nú mugu allar tær bú­skaparligu for­ sagnirnar endur­ skoðast Miðeystur Árni Joensen fartekst@mail.dk Hotellini har norðuri í Ísrael standa at kalla tóm, tí hvørki ferðafólk ella handilsfólk tora at gista har longur. Leygardagin rakti ein rakett hjá Hizbollah eitt av hotellunum í býnum Tiberias, og løtu seinni rindaði tann seinasti ferða­ maðurin fyri seg og fór. – Summarið er oyðilagt, sigur Modar Abbas, sum arbeiðir á einum hotelli í býnum Nahariya, við Aften­ posten. Hann sigur, at fyri einari viku síðani vóru gestir á hvørjum einasta kamari, men nú er ikki ein einasti eftir. Hotellið stendur tómt mitt á hásumri, og hvønn dag verða bíleggingar av­lýstar. Tey, sum reka hotellini har norðuri í Ísrael, hava longu mist alla vón um at fáa ferðafólk í juli og august, sum annars plaga at vera teir góðu ferðamánaðarnir. Tað kemur serliga teimum, sum arbeiða á Park Plaza Hotel í Nasariya illa við, tí hotellið er spildurnýtt. Tað stendur tætt niðan frá strondini, men í dag hevur strondin ongan áhuga. Nahariya er tann norðasti býurin í Ísrael. Har búgva 50.000 fólk, men í dag er býurin at kalla tómur, tí 70 prosent av fólkinum eru flýdd suðureftir, so tey kunnu kenna seg trygg fyri Hizbollah-rakettunum. Støðan er tann sama aðra­ staðni har norðuri í land­ inum. Tey, sum ikki eru flýdd, gera eftir ráðunum frá myndugleikunum um at halda seg innandura og helst í bumbutryggum rúmum. Tað hevur við sær, at fleiri hundraðtúsund fólk fara ikki til arbeiðis. Verksmiðjurnar standa still­ ar, og grøðin verður ikki heystað. – Tað eru týðilig tek­ in um afturgongd í land­ búnaðinum, ferða­vinnuni og ídnaðinum, sigur leiðarin í tí lokala ráðnum í Ovara Galilea, Aharon Valenci, við blaðið Haaretz. Hann heldur, at tað eru serliga nógvar smáfyritøkur, sum eru um at fara á húsagang. Ávirkar lands­ búskapin Men stríðið við Hizbollah ávirkar ikki bara viður­ skiftini har norðuri í Ísrael, tí tað rakar allan búskapin, og støðan er sera álvarssom, sigur tíðindaleiðarin á blað­ num Yediot Ahronot, Gad Lior, við Aftenposten. Hann vísir á, at fyri bara einari viku síðani vístu forsagnirnar, at 2006 fór at verða eitt tað besta í ísraelsku søguni, og at búskaparvøksturin fór at liggja um 6,6 prosent. Men nú er alt vent á høvdið, tí nú verður roknað við trimum ella fýra prosentum í afturgongd. Álopini teir seinastu dagarnar hava gjørt skaða fyri meiri enn eina milliard krónur, samstundis sum krígg­ið hevur kostað her­ meg­ini meiri enn eina milli­ard, og tað kemur bú­­skapinum illa við, tí ís­ raelski búskapurin er sera viðkvæmur og verður lætt­ liga ávirkaður av ófriði og hernaðaratgerðum, sigur Gad Lior. Harafturat kemur, at ófriðar­lig viðurskifti elva til misálit, og tá fólk ikki hava álit á tryggleik­ anum, rakar tað búskapin meint. Harafturat ávirkar tað hugin at gera íløgur í eitt nú hátøkni, haðani tveir triðingar av útflutn­ ingsvirðinum stava. Søguliga gongdin tey seinastu tíggju árini vísir týðiliga, hvussu stóra ávirk­an tryggleikin hevur á ísraelska búskapin. Árini eftir Oslo-avtaluna ímillum ísraelsmenn og palestinar vóru merkt av bjartskygni, og frá 1993 til 1999 vaks búskapurin heili 74 prosent. Men so byrjaði tann palestinski uppreisturin á heysti í 2000, og tað endaði við, at Ísrael hersetti Gaza-geiran og Vestara Áarbakka. Úrslitið sást beinan­vegin, og frá 1999 til 2004 vaks búskapurin bara 18 prosent. Rakar meint Eisini hesaferð hevur ófrið­ urin sína ávirkan. Teir fyrstu tríggjar dagarnar av kreppuni millum Ís­rael og Hizbollah fall parta­bræva­ virðið á marknaðinum í Tel Aviv 12 prosent, sam­ stundis sum ísraelska gjald­oyrað er minkað fýra prosent í virðið mótvegis amerikanska dollaranum. Tað verður verri enn, sigur Gad Lior, sum væntar, at stríðið ímillum Ísrael og Hizbollah fer at vara nakrar vikur afturat. – Tað fer at raka búskapin meint, eftir at vit hava havt tvey góð ár, sigur ísraelski tíðindaleiðarin. (Kelda: Aftenposten) útlond Kríggið oyðileggur ísraelska búskapin Libanski búskapurin bumbaður langt aftur í tíðina Ísraelsku flogførini hava bumbað fleiri vegir og brýr í Libanon. Her verður ein týðandi brúgv sprongd í luftina Mynd: Reuters