leygardagur 23. desember 2000síða 6

10 Nr. 248 - 23. desember 2000 Sjónleikurin Don Ju- an fra Tranhuset, sum í síðstu viku varð frumframførdur á Odense leikhúsi hev- ur fingið sera góð ummæli í donskum bløðum SJÓNLEIKUR Jan Muller Tað eru føroysku sjónleikararnir Marita Dalsgaard og Gunnvá Zachariassen, ið saman við tí donsku Christine Albeck hava gjørt stuttsøguna, Don Juan fra Tranhuset, hjá William Heinesen til sjónleik. Marita og Christ- ina eru útbúgvnar á sjón- leikaraskúlanum í Odense, meðan Gunnvá er útbúgvin á Statens teaterskole í Keypmannahavn. Rektarin á sjónleikaraskúlanum við almenna leikhúsið í Odense, Lane Lind, hevur verið ráðgevi hjá teimum trimum ungu leikarunum, og leikurin sjálvur verður framførdur á Raffinaderiet, ein lítil leikpallur, ið er partur av Odense Teater. Danska tónaskaldið Nic- olas Kongo hevur gjørt tón- leikin til leikin um tann unga og loyndarfulla mann- in av Malta, ið ein dag í 1893 skipbrotin kemur á land í Tórshavn. Tær trýggjar Marita, Gunnvá og Christine fram- føra leikin á palli. Donsk bløð hava sum nevnt bert rósandi orð um leikin og framførsluna sum heild. Ikki ein atfinning hevur verið at sæð í bløðunum, ið annars hava sýnt leikinum stóran ans. Leikurin fær soleiðis heilar fýra av seks møgu- ligum stjørnum frá Ekstra- bladet, ið m.a. skrivar: ”De tre unge skuespillere fortæller Heinesens saftige gyser i et flot gennemarbej- det show..” Børsen kallar leikin ”Vellykket verdens- premiere på William Heine- sens beretning om kvinde- bedåreren Don Juan”. Børsen sigur víðari: ” Det er ikke blot kvinderne i te- aterstykket ”Don Juan fra Tranhuset”, som forføres: Publikum bliver det også. For med behændighed, som var de tre kvindelige skue- spillere i familie med de tre hekse fra Shakespeares Macbeth, fanger, fængsler og forfører de os. Og Bør- sen heldur fram: ” Don Ju- an fra Tranhuset, lagt i hænderne på Christine Al- beck, Marita Dalsgaard og Gunnvá Zachariassen, er således en oplevelse, De bør unde Dem selv. For både tekst og skuespilpræ- stationer syder af vellyst og forførelse, og hvem har ikke lyst til at blive forført? Der er i hvert fald god grund til at blive det med denne teateropførelse” Jyllandsposten er eisini sera rósandi í sínum ummæli av leikinum og sigur m.a.: ”Don Juan fra Tranhu- set” er en dygtigt lavet og dygtigt udført lille forestil- ling på Raffinaderiet i Od- ense” . .. Den er ikke dir- ekte dramatiseret. Men der er skabt andre billeder. Det betyder, at den, der ved læsning eller lytning nor- malt ser billeder for sig, får to lag billeder samtidig. Lad os kalde det billedkon- trapunkt. Í Fyns Stiftstidende, ið eisini er sera positivt í sín- um ummæli, endar ummæl- ararin Jørgen Aagaard um- mæli sítt soleiðis: ”Dramaet åbenbares for os i klassisk stil, hvor Mar- ita Dalsgaard, Christine Albeck og Gunnvá Zach-ar- iassen med én og dog for- skellig stemme ses og høres i rollerne som fortælleren, kommentatoren, sladder- taskerne og galleriet af ero- tisk oprørte kvinder. Det sker i en dogmeagtig scen- ografi af en forhøjning og et klaver draperet med luft- ige stoffer, hvor lyssætning- en er den afgørende med- spiller sammen med Nico- las Kingo på klaveret. Men ordene, bevægelserne og kropsudtrykkene står til- bage som det essentielle i dette rendyrkede drama, som giver de tre skue-spil- lere mulighed for at afsløre alle talenterne. For at spille på hele klaviaturet af føl- elsesmæssige udtryk. Og det gør de forbil- ledligt, så hverken øjne ell- er ører får hvile i de intense 70 minutter.” Eisini stóra blaðið Pol- itikken, hevur givið leiki- num ser góð ummæli. Føroyskir sjónleikarar sera góð ummæli í Danmark Føroysku sjónleikararnir, Marita Dalsgaard og Gunnvá Zach- ariassenn, ið saman við tí donsku Christine Albeck hava gjørt stuttsøguna, Don Juan fra Tranhuset, hjá William Heinesen til sjónleik Kut ú rdonskum bløðum Seinasta leygardag var konsert í Kvívíkar kirkju, har Vest- manna sangkór fram- førdi kantatu eftir Kára Bæk. Afturat kórsanginum vóru messingblásarar og urguspæl. Ólavur Há- tún metir, at kantatan og konsertin sum heild eydnaðist sera væl Kantata Stefan í Skorini Tað er ikki á hvørjum degi, at ein kvívíkingur sjálvur komponerarar eina kantatu, men hóast hetta so var kirkjan ikki full leygardag- in, tá frumframførsla var á skránni í Kvívíkar kirkju. Hetta var kanska eitt vón- brot, tí onkur hevði væntað, at fleiri fóru at leggja leið- ina í kirkjuna tann dagin. Tað var Vestmanna sang- kór, sum bæði hevur menn og kvinnur, ið framførdi kantatuna saman við mess- ingblásarum og urguspæl- ara. – Tey komu bara heilt væl frá sínum avriki, og tað varð væl frágingið. Kantat- an er eitt dygdarverk, metir Ólavur Hátún. Tað er eingin ivi um, at Vestmanna sangkór er eitt av okkara bestu her á landi, og teirra partur varð væl úr hondum greiddur. Tey hava sungið saman sera leingi, og tað er avgjørt ein styrki hjá kórinum. Av tí at hetta var frum- framførslan, so er altíð okkurt, sum kundi verið eitt vet betri. Tað var kanska eitt sindur óheppið, at fjar- støðan millum blásararnar og kórið var so stór. Tað var soleiðis, at blásararnir sótu uppi á loftinum, og kórið var niðriundir. Hetta merkti konsertina eitt sindur. Kári Bæk hevur gjørt kantatuna eftir einum bíbli- uteksti í evangeliunum. Tað eru Vestmanna kommuna og Kvívíkar sókn, sum hava tikið stig til hesa kantatu. Ólavur Hátún: – Dygdarverk av Kára Bæk Kári Bæk hevur komponera eina kantatu, sum varð frumframførd í Kvívíkar kirkju leygardagin Jólablaðið 2000 JÓLINI 2000 Jústinus Leivsson Eidesgaard, tíðindaleiðari Kendi danski heimsspek- ingurin, filosoffurin Søren Kirkegaard, sigur um Jesu deyða og uppreisn, at hend- an hending er so ørandi, svøk, garvill og óskiljandi, at tú mást trúgva henni. Her er slett ikki talan um fornuft, soleiðis sum vit menniskju skilja hana. Men tú mást trúgva, tí hendan hending er heilt eksistens- iel ella lívsavgerandi fyri teg. Hon er tann opna hurð- in, at lívið heldur fram eftir deyðan, at lívið her á fold ikki bert er ein avmarkað ævið. Trýr tú, so gevur Jesu deyði vissu fyri, at vit í hes- um lívi eru á eini ferð, har gott er í væntu, longur fram vit koma á leiðina, ógvu- liga gott og tað gerst betri og betri. Jólini, at Gud lat seg føða sum menniskja er eins ólogisk, ófornuftig og deyðin á krossinum 33 ár seinni og uppreisnin. Føð- ingin er byrjanin til eina heild, sum gevur okkum dirvi til at trúgva, at lívið kann vera gott, hóast sterk- an mótgang og at vónin um eitt uppaftur betri lív eftir hetta uggar hjá okkum her og nú. Men eins og hjá Søren Kirkegaard um Jesu deyða, so skal eins nógv trúgv til at trúgva, at Gud lat seg føða sum menniskja. Og tað er eins nógv eksistensi- elt, lívsavgerandi at trúgva á Jesu føðing, sum Jesu deyða. Uttan føðing, ongin deyði. Jólini eru yvir okkum og gleðiboðskapurin við. “Friður á jørð og í menniskjum góður tokki.” Vit eru so góð á jólum, vit royna og innast inni vilja vit vera góð. Tey flestu kenna friðin, sum eisini valdaði á markunum fyri 2000 árum síðan. Jesu føð- ingardagur fer ikki í gloymskuna, hann fer ikki bara framvið, hann kelar okkum við sínum kærleika ár undan ári. Vit føðast, gerast eldri og vóna um ævinleikan og føðingar- dagsbarnið er garanturin fyri hesi vón. Jólini eru so kensluborin. Tey mugu ikki miseydnast hugsa tey flestu av okkum. Øll eiga at vera góð á Jól- um. Øll eiga at vera glað á Jólum. Gleðiboðskapurin kom til foldar fyri 2000 árum síðan og hann endurføðist hvønn einasta dag og ser- liga á jólum. Men jólini eru so for- pliktandi og ivasamt er, um føðingardagsbarnið vil, at vit skulu stressa okkum so- leiðis sum vit gera hvørji jól. Kanska vit bara skuldu tikið tey akkurát sum tey koma. Geva okkara børnum eini gleðifest, men ikki stressa so nógv, at vit gloyma og missa okkum sjálvi, tá er vandi á ferð. Spyrja okkum, hvar eru vit í øllum stásinum. Hava vit tað gott, tá jólini eru so kravmikil, sum tey eru end- aði við, nú jólastásið er vorðið ein partur av ger- andisdegnum, longu áðrenn heystið er hálvrunnið. Friður á jørð og í menn- iskjum góður tokki. Soleið- is ljóðaði boðskapurin frá einglunum á markini. Og jólini eru so kensluborin. Tú skal vera so sterkur, alt skal rigga so væl hjá tær, skulu jólini kennast sum stóra gleðishøgtíðin, friðar- høgtíðin. Fyri mong í samfelag- num er jólin ein ring tíð. Ja, hon er kanska tann ringasta árinum fyri summi. Á jól- um verður tú so konfront- eraður. Tá veit tann, sum ikki hevur tað so gott, at hini sum hava tað gott, tey hugna sær rættuliga. Tann skildi hugsar mang- an um tað heilu familjuna, sum nú er syndrað. Um børnini, sum ikki eru sam- an, ella sum bara eru hjá tí eina partinum. Tey óeydnu- somu hjúnini hugsa um tey eydnusomu og alt er grøn- ari hjá grannanum. Tann sjúki verður mintur á hvussu gott tað var fyrr, tá heilsan var sterk. Drykkjumaðurin, sum hevur mist alt, letir mangt tárið falla á jólum, hann hugsar um alt sum hann kundi átt, men sum nú er farið, ella sum sambond, sum eru kvett, tí tey ikki bera longur til orsakað av hans vána lívi, tí lív hans er so háttað, ófýsið og ófor- einiligt við eina glaða familju. Tey sum ikki klára seg í familjuni, fyri teimum eru jólini mangan svárasta tíð á árinum. Lat tí okkara tank- ar vera hjá teimum og lat okkum senda eina stilla bøn til føðingardagsbarnið um eymliga at hyggja eftir teimum. Vit byrjaðu vit at siga, at hendingin á jólum og hend- ingin páskadag, tær grund- leggjandi hendingarnar í okkara trúgv, tær eru so fantastiskar, at logikkur og vanlig fornuft fær okkum ikki til at skilja tær. Vit mugu trúgva. Ein av høvuðssetningu- num hjá Jesus var trúgv. “Trúgv tín hevur frelst teg.” Dámar einum ikki orðið frelst, so kunnu vit í staðin siga, at trúgvin hevur loyst okkum. Jesus sigur uggandi við okkum í Jóhannis 3:16 “Ein og hvør sum trýr skal ikki glatast, men hava ævigt lív.” Jesus tosar eins og Kierkegaard ikki um for- nuft. Hjá honum er ein klárur skilnaður eisini mill- um Guð og menniskjuna. Hann tosað um, at Guð er í okkum í tann mun tað er neyðugt at halda okkum á røttu leiðina. Men Guð er eisini almáttugur og hevði magt í hendi, sum menn- iskjan ongantíð fær í sín lut. Tí skulu vit heldur ikki skilja alt, sum hevur við Guð at gera. Vit skulu trúgva, at Gud er góður, og at tað hann fekkst við er til tað góða fyri okkum. Men vit skulu ikki skilja Gud. Vit skulu trúgva at alt Gud vil er til okkara besta og at vit einaferð fara at síggja meiningina við tí, hóast vit einki skilja í løtuni. Jesus talar eisini um, at vit fáa ikki at síggja alt beinan vegin. Vit skulu trúgva, vit skulu trúgva sum eitt barn. So hvørt sum vit eru búgvin, so sleppa vit at síggja meira, men vit sleppa ongantíð at síggja alt. Trúgvin í okkara kristna lívið verður ongantíð av- loyst vitan, so sterkari, at hon kann erstatta trúnna. Tey forpliktandi jólini