hósdagur 4. januar 2001síða 6

Nr. 2 - 4. januar 2001 11 10 Nr. 2 - 4. januar 2001 Heri Mohr Eldri og gomul øtast og ræðast alt meira og meira ta ágangandi og óføroysku indoktrinering, sum í longri tíð og áhaldandi so náði- leyst hevur leikað í, tað veri seg í skrift og talu. Hetta hevur sum vituligt er borið við sær, at stórur ótrygg- leiki valdar millum fólk á hesum klettum, og tey eru sum sagt ikki fá, ið ræðast tendentiøsa tíðindaflutn- ingin og ódámliga skriving- arlagið, har rithøvundar og annað gott fólk ikki smæðist burtur. Nú, stutt áðrenn anno Domini MM legði árarnar inn, deklameraði ein av teimum nakað, sum mest av øllum líktist trárjáttan, Credo, og sum siður er, eiga fólk at standa uppi, meðan slíkar játtanir verða lisnar. Ein annar hevur um somu tíð við marathongrein sligið fast við 7 tumma spíkarum, at Danmark, danskarar hava jagstrað Føroyar og føroyingar í óminni. Nógvir av forherð- ingunum hava sostatt ligið undir grønu torvu í øldir. Løgið: Er tað ikki haðani, vit føroyingar hava sogið evropeiskan kultur? Bók- mentir, list, musikk og humanismu við tí stóru veking, fleiri av okkara bestu monnum nomu á há- skúlum, millum aðrar kunnu vit nevna Askov og Vallekilde. Skrivingin og orðalagið á parnasinum minnir okkum um fjaðrarnar og tær skrukkandi hønurnar á vaglinum í høsnarhúsinum hjá H. C. Andersen. »O, Freunde, nicht diese Töne«. Í 1861 kom út bókin »Fox-Expeditionen i Aaret 1860 over Færøerne, Island og Grønland«. Bókin er skrivað/prentað við gotisk- ari skrift, hon er áhugaverd og spennandi at lesa. Um Føroyar og føroyingar er millum annað skrivað: »Om Eftermiddagen passered vi Kaldbaksfjord og ankom om Aftenen til Kollefjord, ved hvis Bund vi fandt den første Bolig, siden vi havde forladt Thorshavn, og da vi syntes at have udført et godt Dag- arbeide, besluttede vi at søge Natteleie der. Vi havde en meget brat Ned- stigning fra 1143 Fods Høide. Husets Eier, Bond- en Ole Christian Dam (1798-1886, giftur við Anna Christine Mohr 1803-1874) i Øre-Enge, modtog os med megen Gæstfrihed. Han syntes at være en velstaaende Mand, der holdt sine sager i god Orden. Beskrivelser af Færøerne vrimle af, saae vi her intet til. Vi fandt tvært- imod det modsatte. Hele Husets Ydre var et mønster paa Orden og Reenlighed, og »Salen«, som os blev anviist, udmærkede sig ved et smukt, hvidtskuret Gulv og et særdeles hyggeligt Udseende… Hvor kan man andet end holde af en saa god, sund natur, en saa op- vakt Fjeldboer, en saa kjæk Søgut! Hans hele væsen til- taler, og hans hurtige Fatte- evne gjør hans Omgang be- hagelig… Færingen besid- der en udviklet selvstændig Karakter og et frit, aabent blik paa Livet. I Omgang er han beleven som kun faa Bønder i Verden… Kl. 2 traf vi sammen med Shaff- ner i det omtalte Huus hos Bonden Jens Christian Jacobsen, der havde en stor Familie: 4 Døttre og 4 Sønner. Det var Søndag og hele Familien var forsam- let, inclusive Børnebørn. De havde netop som vi an- kom tilendebragt deres Huusandagt, i hvilken Shaffner havde deeltaget. Han forsikrede, at han, skjønt han ikke havde for- staaet Ordene, dog havde følt sig meget andægtig stemt; og hans Udseende bekræftede hans Ord, da han bevæget beskrev os den ærværdige Alvor, hvor- med den gamle Bedstefad- er havde ledet Gudstjenest- er, og den Andagt, med hvilken Alle: Kvinder, Mænd og Børn, havde fulgt Handlinge. I Qvalvig toge vi ind til Bonden John Johansen hvis Huus endog overgik hvad vi hidtil havde seet, men som jeg ikke nærmere skal berøre, af Frygt for at blive beskyldt for: ikke at ville see Ureenlighed. Vi blev her modtagne med den samme gæstfrie Venlighed, som overalt udmærker Fær- ingen…« Hetta var so eitt lítið brot úr áðurnevndu bók, sum Premierlieutenant i Infan- teriet Th. Beilau skrivaði fyri 140 árum síðan. …men í russiskari rou- lettu – og serføroyskari – valda aðrar kenslur og aðrir tónar. Felagið hevði aðalfund hin 28. desember 2000 í Norðurlandahúsinum, har nevndarval var. Í nevndina kom Jógvan Fagraklett Kollafjørð, og úr nevndini fór Bennie Højgaard í Fuglafirði. Hesir eru valdir fyri teir sum sigla í Danmark. Fyri teir, sum sigla í Kanada: Birgir Lützen, Tórshavn, afturvaldur. Fyri Norra: Høgni Waag Høgnesen, Toftir, afturvaldur. Á fundinum varð Før- oya Sparikassi og greiddi frá Luta- og Kapitalpen- sion, og umboð frá Skatta- og Fíggjarmála- stýrinum og greiddi frá rættindum í skattinum, har serligur dentur var á samdøgursfrádráttinum. Har kom fram, at allir ikki vóru greiðir yvir henda, tí tað frá deildum Toll- & Skatt hava givið okkara limum upplýsing- ar, sum ikki samsvara við tað, ið fekst út av á fundi- num. Tí kunna limir okkara kanna eftir, um teir hava fingið henda frádrátt, um ikki, so kunna teir fáa hetta í rættlag fyri sein- astu fimm árini við at venda sær til Toll- & Skatt í sínum øki. Á fundinum var eitt uppskot lagt fram av ein- um faldara til felagið. Felagið arbeiðir fram- vegis við at útvega limun sínum samlagstryggjing. Felagið er nærum kom- ið á mál við samstarvsav- talu fyri limirnar við For- mula fo, har teir kunna koma á skeið ella taka seg saman um skeið, eins og teir fáa ein serprís við keyp av telduútbúnaði. Eisini eru fleiri avtalur um ymiskt við at vera komnar undir land bæði her á landið og í útlandi- num. Sólmundur Joensen Teir stóru toskarnir Desember 2000 Toskar í hópatali á Toska- bankanum, stórir og smáir, tjúkkir og feitir og slánar. Frælsir teir svimja higar og hagar, yvir dalar og fjøll, yvir heyg og hól, niðan og oman líðir, innar í gjáir og glopur, toskastimar á ferð so langt eyga sær. Hatta toskaríkið er eitt stórt ríki, jú sanniliga ein sannur lit- fagur toskaaldingarður. Í stóru og stásiligu kongsborgini í hásæti toskakongurin og toska- drotningin sita í mekt og mæti. Tey eta, drekka og dansa, so har líður ongin nakra neyð, hvørki so ella so, og toskakongurin skriv- ar undir allar tær mongu toskalógirnar, ið toska- borgararnir skulu halda, og hesar toskalógir eru so snildiliga orðarðar, at bert teir stóru toskarnir skilja tær, og kunnu reika um fríir og frælsir, uttan at nakað rínur við teir. Teir stóru toskarnir hava lært á víða- gitnum lærustovnum vestan hav, hvussu teir skulu hvessa tennirnar fyri á tann hátt at skræða trol, nótir, gørn sundur og soleiðis sleppa snikkaleysir út aftur, og kunnu frælsir eika um á verðaldarhøvunum, meðan teir smáu altíð eru í vanda, teir hava ongar møguleikar at sleppa gjøgnum meskar- nar, men verða fangaðir, og enda sínar dagar í svongum mannabúkum. Í hesum toskaríkinum valdar altíð friður, og øll liva saman í sátt og semju. Í útjaðaranum á Toska- bankanum í einum trygg- um, friðarligum umhvørvi býr ein stór toskafamilja, toskapápin, toskamamma, toskaabbar og toska ommur og ein rúgva av toskabørn- um, og tey búgva í einari glæsiligari toskaborg. Toskapápin reikar víða um, men kemur altíð heim- aftur til toskafamiljuna, men hendan samvitskufulla toskamamman passar børn- ini væl og virðiliga, sum ein dugnalig toskamamma jú skal gera, frá tí tey koma í reiðrið, til tey verða floygd og flyta heimanifrá, jú sanniliga eitt trygt og læruríkt heimaumhvørvi. Toskafamiljan ger altíð nógv burturúr høgtíðunum, ein sannur høgtíðardámur liggur yvir toskaborgini – reinleikin geislar langa leið, men í kjalarvørrinum er altíð eitt stórt, rúgvis- mikið upptak. Toskapápin kemur altíð heim til jóla- aftan, og hevur eina rúgvu av jólagávum við sær, hetta plagdi pápi hansara altíð at gera, so hetta er, sum so mangt annað, ættarbregði. Tá ið øll eru mett og væl sett og jólagávurnar pakk- aðar upp og toskaarnir hava sungið toskasangirnar kring jóltræið, ið stendur í miðjum gildisskála – høgt til loft og vítt til veggja, tá seta øll seg kring toskapáp- an og lýða á, meðan hann greiðir frá øllum tí fjøl- broytta, spennandi og vandamikla, hann hevur upplivað á sínum mongu ferðum víða um á verð- aldarhøvunum. Hann hevur verið í Barentshavinum, New Foundlandi, hevur vitja norskar toskar, grøn- lendskar toskar, íslendskar toskar, amerikanskar tosk- ar. Allar hesar frásøgnir líka teimum øllum sera væl at hoyra á Toskabankanum. Tær somu sogurnar ár aftaná ár. Jú sanniliga hevur eydnan verið við toska- pápanum. Men tað hevur mangan verið um reppið, at hann hevur verðið fagnaður bæði í gørnum, nótumm, trolum og á húki, men ígjøgnum meskarnar slepp hann altíð, og kundi síðan svimja fríur og frælsur út aftur í víðu verð. Men allar hesar snildir hevur hann lært frá toska- abbanum, sum nú sat og nikkaði til hvørt orð, ið toskapápin segði, og smílt- ist í skeggi. Toskaabbin kundi nú minnast tann lær- dóm, hann hevði nomið sær á tí besta listilærda skúla- num vestan hav, og allar hansara snildiligu royndir hevði hann lært toskasonin. Eisini hevði toskapápin lært mangar snildir av teim mongu fremmandutosku- num, hann hevði nomið sær kunnleika frá. Toskapápin hevur sanniliga gingið í tí góða listilærda skúlanum, ið veitir kunnleika og lær- dóm, soleiðis at fram- skygdir toskar ongantíð verða fangaðir, hvørki í gørnum, trolum, nótum ella á húki – teir koma at bú- leikast í friði og náðum og geva hendan teirra listi- lærda kunnleika og snildir víðari til toskabørn síni, og tey, ið vilja taka ímóti snildum ráðum, verða eins og toskaabbin, listilærd og snild sum slangir. Hesir stóru toskarnir skilja hvønn annan, tosa sama toskamál, men sær lærdóm á teim bestu læru- stovnum bæði vestan hav og nú eisini á Toskabanka- num, ið er vorðin ein fyri- mynd fyri teir stóru toskar- nar, hesin lærustovnur er vorðin víðakendur, sum toskaabbin setti á stovn, og sum toskapápin gekk í og nú synir hansara ganga í – verða einaferð til stórar, snildir og listilærdar toskar – koma at skilja og tosa hetta listilærda og snildiliga altjóða stórtoskamálið. Toskapápin var í góðum hýri, og hendan jólaveitslan vardi í 14 dagar, men tá mátti hann út aftur í stóru verð, og øll søgdu hesum háttvirda stórtoskinum far- væl! Hann reikaði víða um. Men ein dagin var hesin listilærdi toskurin so gá- loysin, bert stórtoska- dreymar mólu í heysinum á honum, at hann fløkti seg inn í eitt trol, hevði gloymt at hvessa tennirnar, og bleiv fastur, og áðrenn hann visti av nøkrum, lá hann á tí stál- kalda dekkinum. Spraklaði nakrar ferðir, og so lá hann púra stillur, stardi upp í tað óendaliga bláa loftrúmið og hugsaði: “nú eri eg eins og teir smáu toskarnir altíð eru og verða,” og gav upp andan. Nú hongur hesin stóri tosk- urin stívur á veggi á Náttúru- gripasavninum í Havn og starir við stórum toskaeygum at skúlabørnunum, ið ganga framvið og peika. Men úti á teim víðu verðaldarhøvunum reika stórir toskar enn sum áður, sum óivað ongantíð verða fangaðir. Jólini farin afturum, og eitt nýtt stórtoskaár stendur fyri durum, fragdarrómur frá stórtoskafamiljuni hoyrist um allar geilar. Her endar søgan um teir stóru toskarnar á Toskagrynnuni. VIÐMERKINGAR: Nationalisma, eitt virus Nýggjárstoskurin Tíðindaskriv frá FFU: Føroyskir fiskimenn uttanlands AUTO - Dag sum nátt - - skjótt og gott - Skalt tú bil hýra - so er tað 311234 BENZIN DIESEL KIOSK - ALT DØGNIÐ - AUTO 311234 AUTO Streymoy Vilja tygum við í Í býin - hvønn hósdag Ynskja tygum at lýsa í teiginum í býin, so fyllið út henda lepan og sendið hann til Sosialin, box 76, 110 Tórshavn – ella fax 314720 Tekstur Nor›urlandahúsi› í Føroyum Sí SVF tekstvarp s. 650 Tekna teg sum haldara, so fært tú sosialin 5 ferðir um vikuna til dyrnar Haldarar ’ F¿royum: 360,-/‡rsfj. Haldarar ’ Europa: 510,-/‡rsfj. 5 bl¿Ý einaferÝ um vikuna ’ Europa: 425,-/‡rsfj. Onnur lond: Ymiskir pr’sir Internet: 240,-/‡rsfj. NÁTT- BUSSURIN hjá Øssuri Christiansen Leygarkvøldið: • Úr Vestmanna kl. 24 • Úr Tórshavn kl. 01 • Úr Vestmanna kl. 04 • Úr Tórshavn kl. 05 (Koyrt verður um Kvívík og Kollafjørð, tá fráboðan fyriliggur) Onnur kvøld kann koyrast eftir avtalu Tlf. 424254 Bussarnir: Tlf. 287752 • 286254 Eysturoy Mat- seðilin Hósdagin 4. jan.: Lambafrikasé Fríggjadagin 5. jan.: Enskur búffur Leygardagin 6. jan.: Culottesteik Mánadagin 8. jan.: Gjørd hara Týsdagin 9. jan.: Gordon Bleu Mikudagin 10. jan.: Saltkjøt Kostnaður 32,- kr. *** Seinnaparts- TILBOÐ frá kl. 14.00: Juniorburgari 14,95 Maxiburgari ella Búffsandwich 19,95 Matstovan í Hoyvík Góður trettanda- kvøldsdansur STRÁLAN STRÁLAN Góður trettandakvølds- dansur verður á Strondum leygarkvøldið 6.jan har Audio spælir góðan dansitónleik. Matstovan verður opin Á STRONDUM STRONDUM Klaksvíkar Klubbi Klubbin hevur: POOLBORÐ BILLIARDBORÐ ENSKAN FÓTBÓLT Á SKY Dansur verður leygarkvøldið við plátuvendara Norðoyggjar Kaggin Kaggin Kaggin www.kaggin.fo Dansur verður í vikuskiftinum Sosialurin - 311820 ALLIR FÓTBÓLTSDYSTIR Á STÓRSKÝGGJA Í KAGGANUM Kaggin