fríggjadagur 1. september 2006síða 17

17 tíðindi Nr. 168 - 1. september 2006 Stutt sagt Alt bendir á, at ríkis­dags­­valið í Svøríki um fjúrt­­an dagar verður sera spennandi. Tær seinastu mein­inga­ kanningarnar benda kort­ini á, at teir borgarligu flokk­ arnir fara at vinna, og at sosialdemokratarnir noyðast at fara frá eftir at hava sitið við landsins leiðslu tey seinastu tólv árini. Tað er eisini líkt til, at teir borgarligu fara at vinna valið í høvuðss taðnum. Síð­ani 2002 hevur ein reyð/­grøn samgonga stýrt bý­ráðnum í Stockholm, men ein kanning hjá Dag­ ens Nyheter vísir, at teir borg­arligu fara at vinna hesaferð. Er kanningin eftir­farandi, fáa teir borg­ ar­ligu flokkarnir góð 11 pro­sent fleiri atkvøður í høvuðss taðnum enn sosial­ demokratarnir og teirra stuðulsflokkar. Tey, sum hava gjørt kann­ingina fyri Dagens Ny­heter, vænta ikki, at sosialdemokratarnir kunnu venda gongdini nú so stutt undan valinum. Í øllum før­ um skal nógv til, siga tey. Valið verður spennandi Síðani Taliban-stýrið varð rikið frá valdinum í Afghanistan fyri fimm ár­um síðani, eru afghansku bøndurnir farnir at dyrka opium sum ongantíð fyrr, men nú skulu teir fáast at dyrka grønmeti ístaðin fyri. Amerikanska stjórnin hevur gjørt av at fara undir eitt átak, sum skal steðga opiumdyrkingini. Ætlanin er at veita bøndrunum fíggj­arligan stuðul, so tað skal loysa seg betur at dyrka grønmeti enn opi­ um, samstundis sum opi­ um­markirnar verða oyði­ lagdar. Teir bøndur, sum ikki leggja um við góðum, skulu sektast og kunnu enda í fongsli. Fylgisveinamyndir hava av­dúkað, at opium­mark­ir­ nar í Afghanistan eru næstan 80 prosent størri nú enn fyri tveimum árum síðani. ST sigur, at ein triðingur av afghanska búskapinum stavar frá opiumdyrkingi og rúsevnahandli, og at 87 prosent av øllum heroini í heiminum kemur úr Afghanistan. Grønmeti heldur enn opium Herfyri kunngjørdi russ iska stjórnin, at Russ land er vorðið skuldarfrítt, og at landið nú ætlaði sær at gera íløgur uttanlands. Nógv bendir nú á, at russ­ar hava gjørt sína fyrstu íløgu, tí sambært bretska blaðnum Financial Times hevur russ iski utt­­anríkisbankin keypt um­leið fimm prosent av parta­brøvunum í felagnum EADS, sum eigur evropeisku flog­verksmiðjuna Air­bus. Sambært fronsku tíðinda­ stovuni AFP hava russ ar goldið umleið eina milliard dollarar fyri partabrøvini. Tað er ikki greitt, hvørjar ætlanir russ ar hava við at keypa seg inn í Airbus, men russ iskir viðmerkjarar halda, at keypið er ein roynd hjá Vladimir Putin, forseta at umskipa og ný­skipa tann russ iska flog­ídnaðin. Ein onnur frá­greiðing kann sambært við­merkjarunum vera, at EADS eigur tíggju prosent av russ isku fyritøkuni Irkut, sum ger flogfør til russ iska flogvápnið. Við keypinum koma russ ar nú at sita báðu megin borðið. Russar upp í Airbus Russar eiga nú fimm prosent av fyritøkuni, sum ger Airbus-flogførini útlond SAMBAND árni joensen fartekst@mail.dk tlf 341800 – Her í USA kann Khatami siga tað, honum lystir og hitta tann, hann vil Hvítu Húsini Iranska kollveltingar­ stýrið beindi fyri øllum møguleikunum hjá Jimmy Carter at halda fram sum forseti, men kortini er hann sinnaður at hitta erkafígginda sín. Viðurskiftini millum USA og Iran hava verið ísakøld, síðani iranskir studentar tóku 52 amerikanarar gíslar á sendistovuni í Teheran undir kollveltingini í 1979. Iranska móstøðan ímóti USA var ikki bara vend ímóti landinum, men eisini forsetanum, Jimmy Carter. Gíslatøkan vardi heilar 444 dagar, men hóast allir gíslarnir sluppu heimaftur í øllum góðum, varð tað ikki Carter, sum fekk æruna. Gíslatakararnir valdu at bíða við at lata gíslarnar leysar, til Carter hevði latið Ronald Reagan forsetaembætið tann 20. januar í 1981. Kortini er Jimmy Carter til reiðar at hitta ein av teim­ um fremstu iransku koll­ veltingarmonnunum, fyrr­ verandi forsetan Mohamad Khatami, sum er í USA í hesum døgum. Khatami fekk fyrr í vikuni innferðarloyvi til USA, men hann er á priv­ atari vitjan, tí í dag hevur hann einki leiðandi politiskt starv í Iran. – Carter hevur alla orsøk til at harmast tað, sum ir­anska kollveltingarstýrið gjørdi ímóti honum, og hóast Khatami ongantíð hev­ur sagt seg vera ímóti tí, sum ayatollah Khomeini gjørdi, vil Carter fegin tosa við hann, sigur ein tals­ maður hjá Carter við The Independent. Hvítu Húsini í Washington siga seg ikki hava nakað ímóti, at teir báðir fyrrverandi forsetarnir hittast. – Her í USA hevur Khata­ mi frælsi til at siga tað, sum honum lystir, og hann kann tosa við tey, sum hann vil tosa við, sigur ein av tals­ monnunum hjá Hvíotu Hús­ unum við bretska blaðið. Sambært blaðnum hevur Khatami játtað at hitta Carter, men tað er ikki greitt, nær ella hvar tað verður. Týski kanslarin, Angela Merkel, er máttmesta kvinna í heiminum. Tað skrivar amerikanska tíðarritið Forbes. Blaðið hevur júst almanna­ kunngjørt eitt yvirlit við nøvn­unum á meiri enn 100 av teimum máttmestu kvinnunum í heiminum. Á fyrsta pláss i er týski kansl­ arin, Angela Merkel. Næst henni er amerikanski uttanríkisráðharrin, Con­ doleezza Rice, sum var á fyrsta pláss i í fjør, og á triðja pláss i er kinesiski varaforsetin Wu Yi. Í fjør var hon á øðrum pláss i. Tær flestu av hinum kvinn­ unum, sum eru á yvirlitinum hjá Forbes, sita í leiðandi vinnulívss tørvum, og fremst av teimum er stjóprin í Pepsi, Indra Nooyi. Men onnur sleppa eisini upp í part, og millum tey kendu nøvnini eru senatorurin Hillary Clin­ton og sjónvarpsverturin Oprah Winfrey. Carter vil hitta erkafíggindan Máttmiklar kvinnur Angela Merkel er heimsins máttmesta kvinna Condoleezza Rice var tann máttmesta kvinnan í fjør Hillary Clinton hevur eisini vald og ávirkan Jimmy Carter Mohamad Khatami