leygardagur 6. januar 2001síða 7

12 Nr. 4 - 6. januar 2001 Nr. 4 • leygardagur • 6. januar 2001 • 75. árgangur • www.sosialurin.fo Mikkjal Helmsdal: Tað norðurlendska stóran leiklut hjá smátjóðum síða 16-17 Birgir Kruse Góða, gamla LP-plátan við teim 11 sangunum hjá Faroe Boys er nú tøk á tíðarrættari fløgu. Eini kærkomin nýggjárstíðindi, nú so langt er millum plátuspælararnar og fløguspælari man vera í hvørjum húsi. Serliga stuttligt at hava sangin “That’s how” við hondina. Ein nógv nýttur felags- sangur á mínum arbeiðsplássi. Upprunaliga kom Faroe Boys- plátan í 1967 í 1500 eintøkum og varð uppseld eftir stuttari tíð. Nú plátufelagið Tutl gevur hana út av nýggjum, eru upptøkurnar nett tær somu. Men eftirsum upprunabandið - masterbandið - við søguligu upp- tøkunum fór upp í royk í einum eldsbruna í Danmark, hevur Jón- svein Heinesen útvarpsteknikari funnið eitt gott eintak av klass- isku LP-plátuni og soldað alt óljóð frá. Eftir stendur ein rein upptøka, meinlík hinari gomlu. Einki er at taka seg aftur í, at plátan við Faroe Boys er ein klassikari. Klassikari so at skilja, at hon er ein greið og klár tíðar- mynd. Tí einki kann sum plátan – ella nú fløgan – fevna um tíð- arandan og goyma samtíðina. Hetta fyribrigdi kallar danski miðlagranskarin Birgitte Tufte ein seismograf. Hon vil verða við, at einki kann sum rokktón- leikur lýsa samtíðina og sam- felagsligu byltingarnar. Besti seismografur er rokkplátan, metir hon. Ein annar av donsku gransk- arum á hesum øki er Birgitte Holm Sørensen, deildarleiðari á Lærda danska námsfrøðiliga stovninum, sum áður nevndist Danmarks Lærerhøjskole. Hon vil verða við at rokktónleikur er týðandi táttur í uppfostranini og tí at skapa egnan samleika – identitet. Hon hevur granska børn og ung og hvussu tey nýta dagsins tónleik í spølni og í læru, reseptivt, produktivt og interaktivt, sum hon sjálv málber seg. So nú hava vit eisini grans- kingarlig, haldbar orð fyri, at tann rokktónleikur vit uppliva í okkara samtíð er bæði borðbarur og týdningarmikil. Men sjálv- andi, tað er tað so nógva annað sum eisini er. Plátufelagið Tutl eigur tøkk uppborna fyri at hava gjørt hesar klassisku upptøkur við Faroe Boys atkomuligar hjá okkum, meiri enn eitt ættarlið eftir at tær vórðu til. Ein virðismikil tíðar- mynd, eins og hin klassiska út- gávan, sum Tutl fór undir í 1991. Tað var tá “Vælferðarvísur” hjá Kára P vórðu endurútgivnar á fløgu. Tann upprunaplátan kom í 1978. So nú kunnu vit fegnast um at tvær tær ovastu pláturnar í rútm- iska føroyska tón- leikavarðanum eru tøkar á fløgu. Og meðan dansurin gongur, kunnu vit lesa um Dansifrøi á síðu 18 og 19. KLASSIKARI. Í føroyskari plátusøgu eru tveir klassikarar, metir Birgir Kruse. Teir eru “Vælferðarvísurnar” hjá Kára P frá 1978 og LP-plátan við Faroe Boys frá 1967. Nú eru hesir báðir klassikarir tøkir á fløgu frá Tutl - Ein annar klassikari: “Vælferðarvísur” hjá Kára P frá 1978, sum Tutl gav út á fløgu í 1991 When we dance to the Faroe Boys Upprunaligi plátuhúsin frá 1967 – í stereo! Formaðurin í Kyndli roknar við, at kvinnurnar hjá felagnum hava fingið nýggjan venjara fyrsta dagin HONDBÓLTUR Eyðun Klakstein Kvinnuliðið hjá Kyndli manglar framvegis venjara. Eftir at Birgir Hansen legði frá sær fyri jól, hevur Kyndil leitað eftir nýggjum venjara til kvinnuliðið. – Tað er trupult at finna ein hóskandi venjara, men vit vóna, at venjarin er funnin í dag ella í morgin, segði Ellindur Egilstrøð við Sosialin í gjár. Fleiri uppskot hava verið frammi um venjara, millum annað at Lotte Sørensen skuldi vera spælandi venjari, men hetta verður av ongum. Kvinnurnar hjá Kyndli hava ikki staðið seg serliga væl í kappingini í ár, hóast tær hava fleiri landsliðs- spælarar á liðnum. Kyndil er í løtuni langt frá gullstríðnum, sum felagið gjarna vil verða við. Leita framvegis eftir venjara KÍ skal hava nýggjan hjálp- arvenjara til komandi kapp- ingarár, og sambært lokal- blaðnum Norðlýsinum er Jógvan Norðbúð upp á tal til hetta starv. Jógvan Norðbúð, sum er ættaður úr Klaksvík, hevur drúgvar royndir sum venj- ari, og tá núverandi KÍ- venjarin, Tomislav Sivic, var venjari í B36, arbeiddi hann tætt saman við Jógvan Norðbúð. Tomislav Sivic heldur fram í Klaksvík í eitt ár afturat, og nú er møguleiki fyri, at Jógvan Norðbúð skal vera hansara næsti maður. Seinasta kappingarár hevði Bill Jacobsen hesa uppgávuna, men hann held- ur ikki fram. Bill hevur aðr- ar uppgávur í KÍ, og hann er eisini ein av landsliðs- venjarunum hjá Fótbólts- sambandinum. Tomislav Sivic kemur til Klaksvíkar aftur síðst í hes- um mánaðinum, tá venjing- in hjá besta liðnum av álv- ara byrjar aftur. Norðbúð upp á tal í Klaksvík Hvør kemur fyrst Alnót ella TeleF? Tað er tann stóri spurn- ingurin í føroysku fjarsiftisvinnuni, nú TeleF sum tann triðja telefyritøkan í landinum hósadagin fekk loyvi at veita GSM fartelefontæn- astur. Pláss er í hvussu er fyri tveim- um veitarum á marknaðinum, men spurningurin er, um pláss eisini er fyri tí triðja FJARSKIFTISKAPPING Rúnar Reistrup Hósdagin fekk føroyska partafelagið TeleF sokall- aða koncessión, ella loyvi, at reka fartelefoni í Føroyum. Tað er ikki meira enn ein vika síðan, at parta- felagið Alnót fekk líknandi loyvi, og nú eru sostatt tríggjar fyritøkur, ið kunnu veita føroyingum fartele- fontænastur. Tann triðja er Føroya Tele, sum í løtuni er einsamøll á marknaðinum fyri fartelefoni. Telefyritøkurnar Alnót og TeleF stíla báðar eftir at veita høvuðsstaðarøkinum, Klaksvík og meginøkinum í Eysturoynni fartelefon- tænastur av egnum kervi í seinasta lagi í summar. Tá hetta er hent metir Jógvan Thomsen, leiðari á Fjarskiftiseftirlitinum, at marknaðurin longu er mett- aður. – Eftir mínari meting er tað er væl pláss fyri tveim- um, og møguliga pláss fyri trimum veitarum á før- oyska marknaðinum, men so neyvan fleiri, sigur leið- arin á Fjarskiftiseftirlit- inum, sum umframt at hava eftirlit við marknaðinum, eisini er tann stovnurin, sum viðgerð umsóknir um fjarskiftiskoncessiónir og gevur Vinnumálastýrinum tilráðingar. Undirveitarar avgerandi Spurningurin er so hvør av teimum báðum nýklæktu GSM fartelefonveitarun- um, ið kemur fyrst inn á marknaðin. Sambært Svein Askild- sen, marknaðarleiðara á TeleF, er hetta í stóran mun ein spurningur um, hvussu skjótt undirveitararnir hjá fyritøkunum báðum kunnu lata útgerðina. Bæði Alnót og TeleF hava boðað frá, at fyritøkurnar í fyrsta lagi ætla at gera íløgur fyri 30 milliónir í GSM skipanir sínar. – Eg trúgvi neyvan at fyritøkurnar á føroyska fartelefonmarknaðinum kundu funnið uppá at bílagt útgerð fyri 30 milliónir, áðrenn tær vóru vísar í at fáa loyvi, so á tann hátt byrja vit ájavnt við okkara kappingarneyta, sigur marknaðarleiðarin á TeleF, og sipar her til Alnót, sum fekk sítt loyvi at veita fartelefontænastur í farnu viku. Svein Askildsen sigur, at á TeleF undirmeta tey ikki týdningin av at vera tann fyrra av teimum báðum fyritøkunum á marknaðin fyri fartelefontænastur. Men hann væntar tó, at pláss er fyri trimum fyri- tøkum á føroyska fartele- fonimarknaðinum, um hes- in fer at vaksa eftir sama mynstri sum í granalondum okkara. Hann ivast tó stór- liga í um tað er pláss fyri einum fjórða veitara og væntar ikki fleiri kapping- arneytar. Gerast ikki fleiri Sum tað sær út nú, koma tað heldur ikki fleiri veit- arar á marknaðin í bræði. Vinnumálastýrið fekk nevniliga einans tvær um- sóknir um koncessiónir at reka GSM fartelefontæn- astur, og tær eru nú báðar gingnar á møti. Tað er sambært stjóranum á Fjar- skiftiseftirlitinum lítið sannlíkt at tað yvirhøvur koma fleiri. Hvørki stjórin á Fjar- skiftiseftirlitinum ella marknaðarleiðarin á TeleF høvdu væntað, at stóru fleirtjóða telefyritøkurnar fóru at søkja um GSM loyvir í Føroyum. – Føroyski marknaðurin er so lítil í mun til aðrar, at tað er ikki so attraktivt hjá teimum stóru útlendsku fyritøkunum at koma inn á hann, sigur Svein Askild- sen, marknaðarleiðari á TeleF. Hóast tær báðar nýggju telefyritøkurnar Alnót og TeleF báðar eru føroyskar, so eru útlendskar telefyri- tøkur við í spælinum. Ís- lendska Íslandssími eigur helvtina av TeleF, og Alnót samstarvar við svensku telefyritøkuna Telia Swed- tel. TeleF fyrst á fastnetið TeleF var ein av teimum fyritøkunum, sum í fjør fingu koncessión til at veita fjarskiftistænastur yvir fasta netið, og 14. desemb- er trein fyritøkan alment inn á marknaðin fyri fast- nettelefoni. TeleF hevur farnu vik- urnar skrásett viðskiftafólk til fastnettænastu sína. Hendan fyrsta tíðin hevur mest av øllum verið eitt royndarátak, men fyrsta dagin fer fyritøkan undir at marknaðarføra fastnettæn- asturnar. Prísurin at ringja innan- lands við TeleF fastnethaldi er ellivu prosent lægri en prísirnar hjá Føroya Tele. Hetta merkir, at tað er 4 oyru bíligari at ringja inn- anlands um dagin og 2 oyru bíligari um kvøldi og nátt- ina. Telefonsamrøður til fartelefonir eru 10 oyru bíligari um minuttin við fastnettelefonhaldinum hjá TeleF. Kapprenning millum fartelefonveitarar