mikudagur 20. september 2006síða 10

10 Nr. 181 - 20. september 2006 Jógvan á Lakjuni, landsstýrismaður í menta­ málum, hevur sett Andras Mortensen í starv sum landsantikvar. Landsantikvarurin hevur sum kunnugt ovastu embætisligu ábyrgd av okkara fornminnum og mentanararvi sum heild – við øðrum orðum eitt sera týðandi starv. Andras Mortensen er maður í góðum árum og hartil sera væl útbúgvin – søgufrøðingur og doktari í sínum faki. Í 2001 vardi Andras Ph.D heitið frá Fróðskaparsetri Føroya fyri ritgerðina “Hin føroyski róðrarbáturin, sjómentir føroyingar í eldri tíð”. Ritgerðin varð givin út í bók, og fyri hana varð hann heiðraður við virðisløn M.A. Jacobsens fyri yrkisbókmentir. Landsstýrismaðurin hevur gjørt eitt gott val, tí eingin ivi er um, at nýggi landsantikvarurin er sera væl skikkaður og hevur teir akademisku og leiðsluligu førleikar, ið krevjast til hetta starvið. Hartil hevur hann stóra virðing í fak­ liga umhvørvinum úti sum heima. Føroya Forn­minnissavn hevur uppiborið eina góða leiðslu. Her er talan um stovn av sera stórum týdningi fyri føroyska mentan og søgu, og harvið hevur stovnurin avgerandi týdning fyri okkara samleika sum tjóð. Stovnurin umsitur og varðveitir okkara mentanar­arv. Hetta er ein stór og ábyrgdarfull uppgáva og synd er at siga, at stovnurin hevur fingið góða viðferð av landsins myndugleikum hesi seinastu árini. Men sum kunnugt fyllir mentanararvurin nógv í Visjón 2015 og hetta kundi týtt uppá, at landsins myndugleikar nú eru vaknaðir og loksins hava skilt hvønn týdning stovnurin hevur fyri okkara mentan og samleika. Fornminnissavnið hevur havt tað trupult seinastu árini og hava trupulleikarnir ikki stavað frá stovninum ella starvsfólknum men frá vánaligari politiskari leiðslu. Nú hevur lands­stýrismaðurin í mentanarmálum so skorið ígjøgnum og sett ein persón við teimum neyðugu førleikunum at leiða stovnin. Hetta er eitt sera gott val og nú vóna vit øll, at stovnurin fer at mennast og blóma til gagns fyri land og tjóð. Sosialurin Eitt gott val Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Eg takið tí undir við, at Løgtingi beinanvegin tryggjar, at ferjur verða undantiknar at verða raktar av møguligum streikum Síðan 2002 er ferðslan um Vestmannasund ikki rakt av streiku. Men vit hava ikki gloymt tað miðaldarligu støðu, vit vóru blakaði í, hvørja fer ferjurnar vórðu raktar av streiku. Tíðin er farin frá at lemja ein part av landinum við at blokera ferðsluna til og frá. Føroyar eru eftirbátur á hesum øki, so tað stendur eftir. Tað er stór skomm, at slíkt enn kann fyrikoma. Virkir hava kanska bart og strevast í fleiri ár fyri at fáa ein sáttmála við ein keypara. Síðan kemur ein streika og oyðileggur alt. Onkur hevur nevnt, at t. d. matvøruvirki í Skálavík, varð skotið niður av eini streiku, beint eftir at tað var farið á flog. Skaðin var so stórur, at tað ongantíð aftur floygdist. Virkið missir sátt­ málan – og fólkið missir arbeiði. Niðurleggjan av sigling um firðir og sund hoyrir eini farnari tíð til - tí hon rakar fyrst og fremst arbeiðsfólkið, og har serliga tey, ið hava við fiskivinnu okkara at gera. Um hetta ikki steðgar, so má enn einaferð ásannast, at vit saga greinina av, ið vit sita á. Hendan óvissan ger eisini, at mong virkir ikki tora at binda seg til sáttmálar, ið møguliga ikki kunnu haldast. Tí ongin veit, nær næsta streikan bumbar virkini í sor. Eg havi í mong ár hildið, at samferðslan ímillum oyggj­arnar ikki eigur at verða rakt av streikum. Eg meti, at løgtingi eigur at loysa hendan trupulleika eina­ferð med alla. Útjaðari, útoyggjar og streikur løgtingsmaður Marjus Dam Eg meti, at Fiskirann­sóknar­ stovan er ein stovnur, ið ikki dugir at seta sær sjálvum rættar og viðkomandi spurn­ ingarnar, og tað er har skeiv­ leikin stavar frá.  Tað er trupult at vera fiskimálaráðharri í hesum døgum, nú grundarlagið fyri hansara tilmælum er til ummælis dag og dagliga. Tað nýggjasta er, at Hjalti í Jákupstovu ikki tolir trýstið longur, og vil hava uttanveltaði fólk at kanna mannagongdirnar á stovni sínum. Hann leggur upp til, at hansara samstarvsfelagar uttan úr heimi skulu keyp­ ast heim at kanna, um Fiskirannsóknarstovan ar­­beið­ir rætt út frá einum heims­­geniraliserað­um og bók­lig­um vinkli.  Góði Bjørn, lat teg ikki verða førdan bak ljósið av einum vísindastjóra, sum ikki tekur væl orðaðan kritik til eftirtektar, men hinvegin fer í verjustøðu og biður fólk við somu hugsan, sum hann sjálvur hevur til vís­ indini, koma inn at for­svara eina haltandi og mangul­ fulla teori. Tað, sum eftir míni bestu sannføring hevur størsta týdning fyri alt Føroya­ land, er, at vit hava eina nágreiniliga og framkomna fiskigransking, soleiðis at vit í ein ávísan mun hava tamarhald á, hvat fiski­ mynstur vit kunnu vænta okkum komandi árini.  Grundarlagið undir gransk­ingini er, at spurn­ ingar, sum svarast skulu, eru viðkomandi. Eru spurn­ ingarnir skeivir, verður svarið eisini skeivt. Tað er hetta, sum eg vil vísa á. Fiskimaðurin, sum árliga er á fiskifeltinum, kann ikki verða yvirsæddur av granskingini. Tað er júst fiskimaðurin, sum situr við teimum meira viðkomandi spurningunum. Vit hava í alt ov langa tíð verið vitnir til bæði eina og aðra teori, sum ikki hongur saman, men sum stjórin á Fiskirannsóknarstovuni kortini velur at nýta sum grundarlag undir sínum tilmælum. Hetta stríðir móti sunnum viti og skili. Eg dugi at síggja, at tað er umráðandi, at vit royna allar teoriir og fylgja teimum upp, men tá samsvar ikki er millum teori og praksis, mugu nýggir spurningar setast.  Tað er eitt ótal av fak­ torum í ávirka okkara náttúru­­til­feingið, sum fiski­­frøðingar als ikki taka hædd fyri, faktorar sum eru alt av­gerandi, og sum geva spurn­ingar, sum byggja mill­um annað á tilfar, sum fiski­­rann­­sóknar­stovan sjálv er komin við. Skulu vit fáa svar á hesum spurn­ing­ um, krevur tað, at Fiski­ rann­sóknar­stovan kemur at arbeiða sum ein Fiski­rann­ sóknar­stova og ikki sum nú er, har stovan útilok­andi arbeiðir sum ein Fiski­veiði­ rannsóknarstova, enntá við skeivt samansettum veiði­ hagtølum. Hetta krevur hugs­unarbroytingar bæði politiskt, men ikki minst frá stovuni sjálvari. Eg meti ikki, at vit kunnu liva við núverandi skipan. Tilmælini eru so illa undirbygd, og tí velur stovan at binda um heilan fingur við at skerja fiskidagarnar í ríki­ligt mát. Hetta sama hevur Fiski­ málaráðharrin valt at gera, og kostar tað Føroyalandi á hvørjum ári stórar upp­ hæddir. Fari til síðst at heita á fólk, sum hava skil fyri jarð­bundnum búskapi, um veruliga at vísa teim­ um yvirordnaðu fiskarí­ fanatisku búskapar­frøðing­ unum, at vit framvegis liva av fiskivinnuni. Til inn­tøkan í framtíðini møgu­ liga kemur aðrastaðni frá, kunnu vit ikki liva við, at landið letur peningaligan stuðul til fólk, ið vilja fiski­ vinnuni illa. Lat okkum ikki byrja at bróta niður, áðrenn vit hava tryggjað okkum nakað nýtt. Hvat vilja vit við Fiskirannsóknarstovuna? Eyðstein Poulsen