hósdagur 11. januar 2001síða 4

Nr. 7 - 11. januar 2001 7 gult cyan magenta svart 6 Nr. 7 - 11. januar 2001 – Verkfallið hjá buss- førarunum í Suður- oynni var ikki nyttu- leyst, hóast vit ikki fingu tað, sum vit vildu hava, sigur Uni Mortensen BUSSKOYRING Áki Bertholdsen Í gjáramorgunin var buss- koyringin hjá Bygdaleiðum í Suðuroynni tikin uppaftur sum vanligt, eftir at hon hevur ligið still í eina viku. Tað var mitt í farnu viku, at bussførarnir í Suðuroy fóru í verkfall, tí teir kundu ikki semjast um ein nýggj- an sáttmála við Strand- ferðsluna. Teir sjey bussførararnir í Suðuroynni eru annars lim- ir í Bussfelagnum. Sátt- málin gekk út á nýggjárin- um, men í samráðingunum ímillum Strandferðsluna og Bussfelagnum var semja um at útseta eitt møguligt verkfall til 1. februar og at samráðast til tá. Men suðuroyingarnir tóku serstøðu og fóru verk- fall mitt í farnu viku So hendi tað fríggja- kvøldið, at Strandferðslan og Bussfelagið samdust um at leinga sáttmálan, sum er í gildið, í eitt ár afturat, til 31. desember. Harafturat vóru nakrar batar gjørdir í sáttmálanum. Bussførarnir í Suður- oynni fingu somu treytir sum Bussfelagið, men tað var ikki líkt til, at teir fóru at taka av, tí teir vildu hava nýggjan sáttmála. Men síðani hava teir so broytt meining og hava samtykt at góðtaka, at sátt- málin verður longdur fram til 31. desember. Sostatt varð busskoyring- in í Suðuroy tikin uppaftur sum vant í gjáramorgunin. Hinir limirnir í Buss- felagnum skulu taka støðu til sáttmálan á limafundi í kvøld. Ikki nyttuleyst Tað kom nokk so óvæntað, at bussførarnir í Suður- oynni fóru at taka av tilboð- num um at leingja sáttmál- an fram til 31. desember tí teir høvdu lagt út við størri krøvum enn so. M.a. vístu teir á, at teir, sum koyrdu buss í miðstaðarøkinum fáa munandi meiri løn enn teir, sum koyra kring landið, Teir vildu eisini hava reglar um hvílitíð. Tað skilst eisini á Una Mortensen, at bussførarar- nir í Suðuroynni vóru ikki samdir um at leingja sátt- málan eitt ár afturat. – Tað er meirilutin, sum ræður. Og meirilutin gjørdi av at leingja sáttmálan, so soleiðis verður tað, sigur Uni Mortensen, sum hevur verið talsmaður hjá teimum sjey bussførarunum í Suð- uroynni. Hann sigur, at hann vónar bara, at næstu ferð, samráð- ingar verða, fer tað at vera størri samanhald í Bussfe- lagnum og at eisini bussfør- ararnir norðanfjørðs duga at síggja tað órímiliga í, at bussførarar í Havn fáa væl meiri í løn, enn teir, sum koyra úti um landið. Hann leggur tó dent á, at verkfallið hjá bussførarun- um í Suðuroynni var als ikki nyttuleyst. – Tað var helst tí, at vit fóru í verkfall, at tað hóast alt eru komnir nakrir batar í sáttmálan, sum nú er longd- ur til 31. desember. – Eitt nú er lønmin hækk- að 6%. Harafturat hava bussførarnir fingið 60 oyru í umvælingargjaldi fyri hvønn kilometur, bussarnir koyra. Hóast Uni Mortensen heldur, at hetta er alt ov lít- ið, vónar hann, at fleiri bat- ar kunnu gerast á sáttmálan næstu ferð. Hann leggur eisini dent á, at busførararnir í Suðuroy eru framvegis limir í buss- felagnum, hóast teir tóku serstøðu í hesum málið. – Nú er gerandisdagur aftur. Hetta málið er av- greitt og so gingur lívið víðari, sigur Uni Morten- sen. – Vil Landsverkfrøð- ingurin ikki halda avtaluna um teir, sum rudda kava, fara teir hús, uttan orð ella boð SÁTTMÁLATRÆTA Áki Bertholdsen – Landsverkfrøðingurin fær onga ávaring afturat. Verð- ur ikki friður nú, so verða vegirnir ikki ruddaðir, næstu ferð, tað fer at kava. Sigur Ingeborg Vinther, formaður í Føroya Arbeið- arafelag. Ósemja hevur aftur nú tikið seg upp ímillum Før- oya Arbeiðarafelag og Landsverkfrøðingin um arbeiðskorini hjá teimum, sum rudda kava av lands- vegunum um veturin. Seinasta vetur var um reppið, at ikki øll sam- ferðsla eftir landi varð løgd lamin, tí at ósemja tók seg upp ímillum Landsverk- frøðingin og Føroya Ar- beiðarafelag um korini hjá teimum, sum skulu rudda kava. Men seinasta vár so varð sáttmáli gjørdur ímillum Føroya Arbeiðarafelag og Føroya Arbeiðsgevarafelag um kavarudding, og so var friður. Men friðurin vardi ikki leingi, tí hesin veturin er ikki meiri enn komin, so er aftur ósemja um kavarudd- ingina. Føroya Arbeiðarafelag sigur, at Landsverkfrøðing- urin vil ikki halda sáttmál- an, sum varð gjørdur sein- asta vár. Hinvegin segði Lands- verkfrøðingurin við Sosial- in herfyri, at teir hildu sátt- málan í odd og egg. Eitt ávíst samskiftið hev- ur verið ímillum partarnar um sáttmálan, men tað hev- ur ikki ført til nakað. Og nú hevur Føroya Ar- beiðarafelag fingið nokk. Ingeborg Vinther ger púra greitt, at nú verður ikki meiri tosað, ikki meiri samráðst og ikki fleiri brøv skrivað. – Vil landsverkfrøðingur- in ikki halda avtaluna, verða menninir, sum rudda kava, sendir heim. Og so verða ongir vegir ruddaðir, sigur hon. Hetta varð nevndin í Føroya Arbeiðarafelag samd um á fundi týsdagin. Næstu ferð, tað fer at kava, fáa vit so at síggja, hvussu vorðið verður. Tað er onki at ivast í, at verður ongin kavarudding , fer tað at fáa álvarsligar av- leiðingar fyri alla sam- ferðslu á landi, tí legst nakað av kava, fær ongin koyrt, uttan av vegirnir eru ruddaðir. Umframt at rudda kava, ger Landsverkfrøð- ingurin eisini eitt stórt arbeiði at stroya sand og salt á vegirnar, tá ið tað er hált. So tilsamans hava teir, sum rudda kava, eisini stór- an týdning fyri ferðslu- trygdina, umframt at teir halda vegirnar opnar. Ósemja um tilkalling Tað skilst at tað serliga er í samband við tilkallivaktir, at ósemja hevur tikið seg upp. Arbeiðsmenninir, sum rudda kava, fáa løn fyri at vera tøkir, tá ið teir hava til- kallivakt. Tað, sum ósemjan ímillum Føroya Arbeiðara- felag og Landsverkfrøðing- urin, er um, er, hvussu hendan reglan í sáttmálan- um skal tulkast. Landsverkfrøðingurin sigur, at hann vil sjálvur gera av, nær tað er neyðugt at menninir eru tøkir. Inge- borg Vinther sigur, at tað stutta av tí langa er, at Landsverkfrøðingurin vil sleppa undan at betala tilkallingina. Landsverkførðingurin hevur áður sagt, at teir eru sinnaðir at halda sáttmálan. Men er Føroya Arbeiðafe- lag ósamt við mátanum, sum Landsverkfrøðingurin tulkar sáttmálan, má felag- ið venda sær til Føroya Ar- beiðsgevarafelag, tí tað er arbeiðsgevarafelag, sum hevur sáttmálan. Men Ingeborg Vinther sigur altso nú, at menninir verða tiknir heim uttan ávaring, um avtalan ikki verður hildin. – Tað hevur verið so nógv stríð av hesum sáttmálan- um, at nú hava vit mist tol- ið, so menninir verða heilt einfalt tiknir heim uttan aðra ávaring, næstu ferð vit fáa boð um, at avtalan ikki verður hildin, sigur hon. Fingu 6% meiri í løn Fær onga ávaring afturat Næstu ferð at tað fer at kava, er tað ein stórur spurningur, um menninir hjá Landsverkfrøðinginum verða at síggja úti á vegunum og rudda kava – Bussførararnir í Suðuroynni hava ásannað, at teir koma helst ikki longri í hesum umfarinum. Tí endaðu teir verkfallið og fóru at koyra aftur í gjáramorgunin, eftir at bussarnir hava staðið stillir í eina viku Fólk verða ikki kannað í sama mun sum fyrr, tá tey koma inn í landið um flog- vøllin í Vágunum. Tolleftirlitið á flog- vøllinum liggur meira ella minnið lamið vegna internar samstarvstrupulleika r, og tí er tað nógv lættari hjá ferðafólki nú enn fyrr at flyta ólógligar og toll- skyldugar vørur inn í landið, eitt nú narkotika og lættari rúseitur. TOLLEFTIRLITSFRÍTT Rúnar Reistrup Tolleftirlitið á flogvøllinum í Vágunum hevur ikki lagt hald á so mikið sum eitt gram av rúsevnum síðan mars mánað í fjør. At tað gongur so long tíð ímillum at rúsevni verða funnin á flogvøllinum, er óvanligt. Undan jólum varð einki ólógligt fýrverk funnið á ferðafólkunum, sum komu við flogfari til Føroya. Hetta er eisini óvanligt. Fólk, sum eru komin við flogfari til Føroya farnu tveir mánaðirnar hava lagt til merkis, at tað ikki longur verður hugt í posarnar á ferðafólki, ið gongur ígjøg- num tollin. Tað var annars vanligt fyrr, at ferðafólk vórðu biðin um at vísa tollarunum nøgdina á toll- fríum vørum á veg út. Samstarvstrupulleikar Møguliga eru føroyingar blivnir væl skikkiligari seinasta árið, og møguliga eru fólk givin at flyta rúsevnir um flogvøllin. Og um so er, er hetta bert at frøast um. Men orsøkin er helst ein heilt onnur, nevniliga tann, at ferðafólkini á flogvøll- inum ikki longur verða kannað í sama mun sum fyrr, og at flogvøllurin í Vágunum í roynd og veru er blivin ein opin inn- flutningsvegur fyri rúsevnir og aðrar ólógligar ella toll- skyldugar vørur. At tolleftirlitið á flog- vøllinum ikki er so gott sum tað hevur verið og eig- ur at vera, liggur fast. Fólk innan tolleftirlitið, bæði í Vágunum og aðrastaðni í landinum, vátta fyri Sosial- inum, at tað eru álvarsamir samstarvstrupulleikar mill- um leiðsluna og tollararnar á flogvøllinum, og at hetta hevur havt við sær, at eftir- litið er viknað nógv. Løg- reglufólk, sum í sínum dagliga arbeiði hava tætt samband við tolleftirlitini kring landið, viðganga eis- ini, at tað stendur ikki ov væl til við tolleftirlitinum á flogvøllinum. Tollararnir ónøgdir Hesir samstarvstrupulleik- arnir stava heilt afturi frá 1992, tá Føroya Tollstova var løgd saman við øðrum í nýggja stovnum Toll- & Skattstovu Føroya, men ikki fyrr enn í fjør góvu hesir trupulleikar rættiliga at bíta. Tollararnir hava fingið boð um, at tann kanningar- háttur, ið fyrr hevur verið nýttur, tá ferðafólk koma í land av flogfarinum, er ivasamur, og at fólk tískil ikki skulu kannast á sama hátt longur. Hetta hevur sett eld í fjúsið hjá tollarunum, ið ikki kenna seg kunna gera sítt arbeiði til lítar. Av tí sama hava tollararnir valt at gera sum minst av kanning- um, til teir aftur fáa greiðar heimildir at arbeiða eftir, skilst. Hetta er ein ótolandi støða, bæði fyri tolleftirlit- ið, sum hevur sum eitt av sínum høvuðsendamálum at tálma innflutninginum av vandamiklum narkotiskum evnum, og fyri løgregluna, sum so at siga arvar trupulleikan í hinum enda- num, tá hesi evni enda á gøtuni og elva til trupulleikar. Vilja ikki traðka fram Men málið er eymt, og fólk hava ógvuliga lítlan hug at stinga hol á bløruna, og tí hevur eingin ynskt at traðka alment fram við tíðindun- um um, at tolleftirlitið á flogvøllinum í Vágunum liggur at kalla lamið og hevur gjørt tað í longri tíð. Og hóast sera greiðu ábendingarnar siga hvørki økisleiðarin fyri tolleftir- litið i Vágunum, Elsa Brim- vík, ella stjórin á Toll- & Skattstovu Føroya, Óli Heinesen seg kenna nakað til nakrar samstarvstrupul- leikar ella til, at tolleftirlitið ikki longur er so effektivt, sum tað burdi verið. Økisleiðarin fyri tolleftir- litið í Vágunum, Elsa Brim- vík, váttar, at ávísir sam- starvstrupulleikar stungu seg upp eftir samanlegging- ina í 1992, men sigur seg ikki vita annað enn at hesir vórðu loystir og eru úti av verðini nú. Og tíðindini um at tollar- arnir eru ónøgdir, sigur hon seg bert hava hoyrt sum leysatíðindi í fjølmiðlun- um. Ikki frá øðrum. Elsa Brimvík sigur seg vera vitandi um, at arbeiðs- umstøðurnar hjá tolleftirlit- inum ikki eru av teimum bestu, men sigur tað ikki vera komið henni fyri oyrað, at samstarvstrupul- leikar eru í økinum, sum hon hevur ábyrgdina av. Stjórin einki hoyrt Heldur ikki Óli Heinesen, stjóri á Toll- & Skattstovu Føroya, sigur seg kennast við nakrar samstarvstrupul- leikar á tolleftirlitinum í Vágunum, og ei heldur um at tolleftirlitið virkar verri enn tað hevur gjørt. – Tað er ikki so langt síð- an at vit vóru vesturi á flog- vøllinum, og tá fingu vit onga fráboðan um nakrar trupulleikar av nøkrum slag. Eru trupulleikar, so mugu tey, ið hava trupul- leikarnar, venda sær til mín. Men tað hevur eingin gjørt enn, sigur Óli Heine- sen. Men at tað eru sam- starvstrupulleikar innan tolleftirlitið á flogvøllinum, og at hetta eftirlit als ikki riggar, sum tað skal, hevur Sosialurin fingið váttað frá nógvum ymiskum keldum. Hetta fær tó ikki stjóran á Toll- & Skattstovuni at kanna málið. – Har vóru ávísir trupul- leikar á flogvøllinum, tá talið av tollarum fór úr 6 niður í 4 í 1993, men síðan tá hevur einki verið, sum eg havi hoyrt um. Eru trupul- leikar, mugu starvsfólkini seta seg í samband við meg, sigur Óli Heinesen. Hann váttar at tað er óvanliga langt síðan at hald er lagt á rúsevnir á flogvøll- inum, men væntar ikki, at hetta kemst av vantandi eftirliti. – Narkohundurin er jú javnan í Vágunum, og tað er aloftast hann, sum finnur tey rúsevni, sum verða funnin, sigur stjórin á Toll- & Skattstovuni. Tá hundurin er burtur Eftir stendur, at annaðhvørt verða villeiðandi leysasøg- ur váttaðar av fleiri fólkum innan bæði tolleftirlitið og løgregluna, ella er sam- skiftið so mikið vánaligt á Toll- & Skattstovuni, at samstarvstrupulleikar kunnu leggja eftirlitið í einum eftirlitsøki at kalla lamið, uttan at hetta verður lagt til merkis av stovns- leiðaranum. At narkohundurin enn arbeiðir sum hann plagar, burdi tryggjað, at narkotisk evnir ikki koma inn í landið við teimum flogførunum, sum lenda meðan hundurin er í Vágunum. Men hund- urin hevur nógvar aðrar uppgávur, og tá flogvøll- urin mestsum liggur sum ein opin innflutningsvegur hvørja ferð hundurin er burtur, er veruligur vandi fyri at nøgdin av innfluttum rúsevnum til Føroya stend- ur í blómandi vøkstri, meðan samstarvstrupul- leikarnir verða tagdir burtur. Tolleftirlitið á flogvøllinum liggur lamið Ferðafólkini, ið koma til Føroya um flogvøllin í Vágum, verða ikki longur kannað í sama mun sum fyrr Mynd: Edvard Joensen