týsdagur 3. oktober 2006síða 17

Nr. 190 - 3. oktober 2006 17 Seinasta fríggjakvøld var Business Leader Seminar í Frederikshavn, har Bill Clinton og Hans Blix vóru røðarar. Fyrrverandi amerikanski forsetin ferðast kring heimin at tosa við vinnuleiðara. Talan er ikki um skeið í vinnuleiðslu, men eina ásjón á heimin og hvussu hann kann betrast við at øll taka ábyrgd. Hetta serligum atlititil vinnuna Fyrilestur Bogi Eliasen bogi_eliasen@hotmail.com Eins og varaforseti sín Al Gore, brúkar Clinton nógva orku til umhvørvispolitik. Støða hansara er greið. Hann tekur hóttanirnar um, at heimurin gerst heitari, í størsta álvara. Umhvørvið Granskarar eru ikki samd­ur um hvussu stóra ávirkan dálking hevur á vist­ frøðisskipanina og hita­lagið, m.a metir Bjørn Lomborg at pengar kunnu brúkast betri aðrar staðir. At tað ikki er so týdningarmikið, er ofta ein vælkomin grundgeving hjá vinnufólki, tí so skulu tey ikki taka hesi atlit eisini. Men so lætt er tað ikki at skáka sær undan Clinton. Hann vísir á at fyritøkur, sum taka umhvørvisspurningin í álvara, beinanvegin betra so mikið nógv um effektivitetin, at virkið vinnur pening av at hugsa grønt. Soleiðis er um­hvørvis­ hugsan ikki bert ein sam­ vitskuspurningur,men eis­ ini gott fyri peningaliga úrslitið hjá fyritøkum, og tí er tað høpisleyst ikki at gera tað. At hugsa grønt er eisini at effektivisera, og tað vinna øll við. Hetta er serliga umráðandi í tíðum, tá orkuprísurin er sera høgur og tí kann elva til at framleidni ikki er so gott. Grøna hugsanin hevur ikki hægstu raðfesting í Føroyum, men við hesum sjónarmiði kann tað broyt­ ast. Menna triðja heimin Bill Clinton arbeiðir eisini við at menna triðja heimin við tí grundgeving at vit í dag vita nógv um hvussu tað skal gerast. M.a. hevur hann tætt samstarv við peruanska búskaparfrøðingin Her­ nando de Soto. Sum ráðgevi hjá Fujimori, tá hesin kom fram at valdinum, arbeidd i hann fyri at skjalfesta alla ogn. T.v.s. jørð, hús, handlar o.s.f.r.. Nógva staðir í triðja heiminum er støðan, serliga í fátæku pørtunum, at hetta ikki formlig ogn við skjølum. Royndirnar frá Peru vístu, at so skjótt sum hesi viðurskifti eru fingin í rættlag, so er møguligt at fáa fígging, tí so hevur bankin nakað at arbeiða við. Viðmerkjast skal at de Soto gavst at arbeiða saman við Fujimori longu í 1992. Menningarhjálp er øðrvísi í dag, tí vit hava vitan um nøkur átøk sum virka, og vita eisini at tað ikki hjálpir at oysa pening í skipanir sum ikki virka. Tí skulu vit arbeiða við hesum. Einstaki Metingin hjá Clinton er, at einstaklingurin í dag hevur nógv størri vald enn nakrantíð áður, og tað er eisini galdandi fyri vinnuna. Allir partar, stjórnir, al­tjóða felagsskapir, NGO felagskapir, vinnufyritøkur og einstaklingar hava í dag ávirkan. Og ynskja vit ein betri og tryggari heim, er tað neyðugt at broyta hesi viðurskifti. Tí ræður tað um at vit - hvør einstakur - setir sær mál og arbeiðir fyri at náa teimum. Men eisini soleiðis arbeiða fyri at allir borgarar kring knøttin fáa tann møguleikan. M.a. kem­ ur yvirgangur av at dreymir ikki kunnu fylgjast orsakað av væntandi møguleikum, og ynskja vit ein betri heim, skulu vit øll ávirka. Tí skulu øll seta sær 4 grundleggjandi spurningar: Fyrilesturin var ein breið meting í heimstøðuni og gav luttakarunum eitt grund­ar­lag at meta um hvørja ábyrgd vit hava sum einstaklingur, feløg, bólkar og lond fyri at fáa ein betri og tryggari heim. Jú, sera idealistiskt, men hvat ber til uttan mál? Teir fýra spurningarnir 1 Hvat er grundleggjandi skipanin í 21. øld? 2 Um skipanin í 21. øld ikki er burðardygg, hvussu hevði tú broytt hana? 3 Um ynski er at flyta frá interdependensi til størri samrenning av heimsins londum, hvussu hevði tú gjørt tað? 4 Hvør skal gera hetta og hvat gert tú fyri at fremja hesa broytingar? Clinton og persónliga ábyrgdin Ikki óvæntað var tað Bill Clinton, sum fólk høvdu serligan áhuga fyri, tá hann saman við Hans Blix helt fyrilestur í Frederikshavn fríggjadagin Mynd: Scanpix vinnusíðurnar SAMBAND jan müller jan@sosialurin.fo tlf 341800 »Vit royna at skapa eitt kunningar­net­verk, har vit bjóða fólki í kunningar­vinnuni nakrar upplivingar« Høgni Rasmussen, Sansir