týsdagur 3. oktober 2006síða 18

18 Nr. 190 - 3. oktober 2006 Stress-útgjald trífaldast Donsku tryggingarfeløgini ávara nú móti vandamiklu gongdini um stress á arbeiðsplássum. Útgjøldini frá tryggingunum sum endurgjald fyri stress á sálarligar sjúkur eru trífaldað seinastu fimm árini, og eingi tekin eru um, at hesi minka. Hjá Danica Pension sigur Jens Christian Nielsen, fíggjarfrøðingur, at talan er um eitt fyribrigdi, sum øll orsøk er til at vera á varðhaldi ímóti. Ikki minst, tí talan er um alsamt yngri fólk – aloftast við góðum útbúgvingum – sum verða rakt. Full ferð á kinverska búskapinum Bara fyrstu seks mánaðirnar í ár hevur búskaparvøksturin í Kina verið heili 10,9%. Hetta er meira enn búskaparvøksturin var í alt 2005, og alt bendir á, at heimins fólkaríkasti búskapur bara heldur á fram at vaksa. Ikki minst takkað verið einum ógvusligum vøkstri í privatu nýtsluni. Men tað eru ikki øll, sum eru eins fegin um vøksturin. Eitt nú hava amerikanskir politikkarar funnist at kinversku starvsfeløgum sínum, sum teir siga tilvitað undirmeta kinverska gjaldoyrað fyri at skunda undir útflutngin. Búskaparvøksturin hevur eisini skapt eina inflatión, men hendan hevur higartil í ár verið avmarkað til 1,8%. – Vit fingu so nógva spennandi og nýggja vitan á olju­ráð­ stevnuni herfyri, at hetta kann skunda munandi undir olju­­ leiting á land­grunn­ inum heldur Heri Ziska, ein av okkara fremstu serfrøð­ ingum, tá tað um undirgrundina ræður Oljuráðstevna Jan Müller jan@sosialurin.fo Heri Ziska var ein av odda­monnunum aftanfyri stóru oljuráðstevnuna í Norð­urlandahúsinum her­fyri. Hann er ein av okkara fremstu serfrøð­ ingum, tá tað um føroysku undirgrundina ræður. Tað var heldur einki minni enn eitt bragd, at hann saman við øðrum góðum fólkum hjá Jarðfeingi megnaði at fáa nærum 100 útlendskar serfrøðingar og granskarar til Føroya, nú spennandi boring fer fram her. Og tað er ein fegin Heri Ziska, sum nú eftir ráð­ stevnuna hyggur fram í tíðina. Hann situr framvegis og tyggir uppá tey mongu áhugaverdu innleggini, sum vórðu hildin á ráðstevnuni. –Hetta rigggaði sera væl við nógvum spennandi fyri­lestrum, og so kom eis­ini nógv nýggj vitan fram. Hetta er sera gott fyri tað føroyska økið sigur Heri, sum heldur,at ikki minst fyrilesturin um Rosebankfundið hinumegin mark­ið var sera áhugaverd­ ur. tí tað er nústaðni nú, at fólk hava fingið at vita, at tað er ikki oman á ella undir basaltinum, at olja og gass eru funnin. Tað er harafturímóti inni í sjálvum basaltinum. – Vit á Jarðfeingi eru so eisini farin at hyggja eftir hesi vitan, sum ger okkara øki uppaftur meira áhugavert. Vanliga koma sedimentini okkara megin frá einum basaltumráði, og tí hava vit higartil ikki hildið, at tey eru serliga góð. Nýggja vitanin merkir, at tey eru nóg góð til, at vit saktans kunnu brúka tey til reservoir. Tvs. at vit fáa nú møguleika at leita eftir olju í væl yngri fláum, enn vit fyrr hava gjørt. Har man fyri hevur sagt, at har basaltið kom, var einki at fara eftir, síggja vit nú, at har kann vera nakað at fara eftir. Grønland og Føroyar Fleiri av fyrilestrarhald­ar­ unum tosaðu um jarð­frøði­ liga sambandið millum Før­ oy­ar og Grønland í gaml­ ari tíð. At Grønland og Føroyar hava ligið tættari saman hevur verið mett sum ein fyrimunur fyri at finna olju her hjá okkum. Seinastu kanningarnar eru uppaftur meira bjartskygdar hesum viðvíkjandi, tí nú vísir tað seg, at sediment frá Grønlandi finnast í føroyskum øki langt upp í tíðina. Tað vísir seg, at sediment eru komin úr Grønlandi líka til og við ta síðstu fasuna av vulkanismu í Føroyum, so vit hava fingið longt tíðina, har vit kunnu fáa góð sediment norðanífrá eisini langt upp í tíðina sigur Heri Ziska. Hetta eru týðandi fyritreytir fyri at finna olju um okkara leiðir. Heri Ziska sigur, at tess meira vit fáa at vita um basaltið og tað, sum undir basaltinum, tess størri møgu­ leikar eru fyri, at okkara økið er áhugavert. Alt tað, sum man fyrr helt ikki bar til orsakað av basaltinum, tá ber kanska til kortini. Tí blívur føroyska økið meira og meira spennandi. Basaltið er ikki ein so negativur faktorur longur, sum tað hevur verið. – Hvat var fyri teg mest hugvekjandi á ráðstevnuni? –Tað var, at fólk byrja at síggja, at tað føroyska økið, tvs. strukturar og skap, er nokkso gamalt. Tað hevur sera stóra ávirkan á, hvar tú hevur sediment og hvar tú kanst hava reservoir. Hetta var nakað av tí, sum eg sjálvur legði fram á ráð­ stevnuni og áhugavert var at fáa tað váttað av øðrum eisini. Hetta er so eisini nakað, sum gongur beint ímóti tí, sum sum tú lesir í litteraturinum, so her er við at koma vend í, tíbetur. Og tað hevur nógv at siga fyri okkum. Avleiðingin er nú tann, at nógv fara heim aftur og hugsa umaftur um alt hetta. Taka ta vitan tey hava fingið her til sín og byggja hana út. Vit hava fingið útvekslað vitan uppá einar tveir dagar, sum tað kanska vanliga tekur upp til 5 ár at fáa útvekslað. Tvs. at vit nú eru har vit kanska kundu verið um fleiri ár. Nú fáa vit tað út, meðan alt er spennandi í mun til sjálva oljuleitingina. Ráðstevna góð fyri oljuleiting við Føroyar Richard Hardmann, oljuveteranur: Vísur í at oysku und – Her eru gjørd stór framstig, og vit skilja betur undir­ grundina, síðani farið varð undir at kanna Føroyaøkið miðskeiðis í 90-unum. Eg eri rættiliga vísur í, at olja verður funnin í føroyska økinum. Oljuleiting Jan Múller jan@sosialurin.fo Hetta sigur ein av vete­ ranunum í oljuleitingini við Føroyar, Richard Hard­ mann. Sjálvur var hann ein av fyrstu útlendsku jarð­ frøðingunum, sum komu til Føroya fyrst í 90-unum at seta skjøtil á leitingina her. Hóast hann er farin frá við eftirløn, so er hann enn virkin í oljuvinnuni sum ráðgevi fyri bæði føroyska oljufelagið Atlantic Petrol­ eum og onnur oljufeløg. Hann sigur seg vera meira sannførdan um, at olja er í undirgrundini í dag, síðani hann og starvs­ felagarnir í Amerada Hess gjørdu støðuna upp um, at Marjunfundið var ikki lønandi. Og orsøkin til hesa stóru broytingina, frá Marjunfundinum og fram til í dag, sigur Richard Hardmann vera, stóra fundið á bretskum øki, Rosebank/ Lochnagar, hinumegin markið. Hann heldur, at góðir møgu­leikar eru fyri tí teir á oljumáli kalla ”mirror image” tvs. at undirgrundin okkara megin markið kann vera ein spegilsmynd av henni hinumegin, har Rosebankkeldan liggur. Orsøkin til at bjartskygni er størri í dag er ein saman­renning av betri seis­ mikki, betri forstáilsi av jarðfrøðini og sum heild ein sannførandi kensla av, at her finst olja. Richard Hardmann held­ ur, at tað verður neyugt at brúka nógvar pengar fyri at finna oljuna, og fara góð tíðindi at koma sohvørt, vinnusíðurnar