leygardagur 13. januar 2001síða 6

Nr. 9 - 13. januar 2001 11 10 Nr. 9 - 13. januar 2001 Óli Jacobsen Tórshavn, 3.januar 2001 Tá “Dimmalætting” hóast innsend í seinastu viku ikki hevur hýst hesi grein, fari eg at biðja “Sosialin” gera mær tann beina at hýsa henni. »Dimmalætting« hevur áhaldandi gjøgnum alt árið 2000 lagt FF-blaðið undir at hava stjolið tíðindini úr norska fiskivinnublaðnum »Fiskaren« uttan at FF vil gjalda nakra samsýning aft- urfyri. Hava loyvi frá »Fiskaren« Vit hava fleiri ferðir greitt frá hesum máli. Men fyri at sleppa undan »mytum« og fyri at kunna vísa á trúvirðið í »Dimmalætting« og tess nú blaðstjóra Georg L Petersen skal málið hesa ferð skerast út í papp. Fiskimannafelagið hevur altíð hildið seg hava góð viðurskifti við »Fiskaren«. Vit hava hildið blaðið »í ævir«. Vit hava verið tøkir tá teir hava viljað havt við- merkingar og hava eftir umbøn útvegað teimum tað tilfar, sum teir hava ynskt, og FF hevur mett hetta sum náttúrligt millum bløð sum samstarva. Í 1988 fingu vit loyvi frá teimum at »klippa« í blaðnum, og hava vit havt onkrar stubbar og greinir í FF-blaðnum gjøgnum øll hesi árini, og hava vit mett hetta sm ein náttúrligt samstarv millum bløð. Hvussu “umfatandi” hesin “stuldur” hevur verið kann síggjast á uppgerð sum blaðmaður á “Fiskaren” sjálvur hevur gjørt fyri árini 1998 og 1999. Hesi árini er “Fiskaren” komin út 300 ferðir. Um tað verður roknað við 25 greinum og stubbum í hvørjum “Fiskaren” gevur hetta 7.500. Av hesum hava 19 teirra verið heilt ella partvíst endurgivnar í FF- blaðnum, sum er komið út 50 ferðir hesi somu ár. Hesar 19 endurgevingar hava verið í 11 av hesum 50 FF-bløðum. So her er talan um smáttari hjá báðum bløðum. »Fiskaren« fráfellir krav Í aug. 1998 fær FF-blaðið eina rokning frá “Fiskaren” uppá nkr. 12.800 fyri tilfar sum vit hava brúkt úr blað- num. Av hesum vóru kr. 8.000 fyri greinir og kr. 4.800 fyri myndir. Blað- stjórin á FF-blaðnum tekur málið upp við “Fiskaren” og heldur hann hetta vera í meira lagi. Úrslitið verður, at “Fiskaren” sleppir krav- inum uppá tær kr. 8.000 fyri greinir, meðan semja var um, at FF-blaðið skuldi gjalda tær kr. 4.800 fyri myndir. Hetta má sigast at vera ein avtala í tráð við tilsøgn- ina frá 1987 hvat teksti viðvíkir, og blaðstjórin á FF-blaðnum hevur hildið, at hervið var leisturin lagd- ur fyri samskiftið framyvir. Fiskimannafelagið frættir einki aftur fyrr enn fyrst í 2000, tá “Fiskaren” gjøg- num “Dimmalætting” legg- ur FF-blaðið undir stuldur av tilfari. Síðan tá hevur FF-blaðið einki tilfar havt úr “Fiskaren”. Tó við und- antaki av einum stubba har “Fiskaren” sjálvur verður lagdur undir “stuldur” av eini mynd úr einum álma- nakka, sum teir noktaðu at gjalda fyri, tí hetta hildu teir seg ikki hava nakra skyldu til! Vit hava boðað “Fiskaren” frá, at vit fegin vilja gjalda tær kravdu kr. 375 fyri hvørja ferð vit nýta hesa grein. Tí hon vísir nevniliga dupultmoralin hjá “Fiskaren”. Av onkrari orsøk kom gjaldingin av teimum kr. 4.800 í drag. Men í februar 2000 kemur ein rykkjari frá “Fiskaren” sum er teirra egna uppgerð yvir okkara restskuld hjá teimum, nevniliga umrøddu kr. 4.800. Upphæddin verður goldin beinanvegin. Fáa tvífalda rokning fyri krav sum er slept Nú hildu vit okkum hava slætt borð. Og vit vildu eis- ini hava skipaði viðurskifti framyvir. Tá so íslendski blaðmaðurin á “Fiskaren” Magnus Thor Hafsteinsson (MTH), sum er kelda hjá “Dimmalætting”, í summar hevði eina grein um kvota- skipanina í Íslandi, sum vit hildu hava áhuga hjá okk- ara lesarum biðja vit hampiliga “Fiskaren” um loyvi til at prenta hesa grein. Vit fáa eitt sera óhampiligt aftursvar frá MTH, sum segði korta nei til hetta ynski. Í september frætta vit aftur frá hesum sama MTH. Nú sendir hann okkum vegna blaðfólk á “Fiskar- en” eitt krav uppá nkr. 44.510 vegna tilfar sum FF-blaðið hevur nýtt úr “Fiskaren”. Í hesum kravi er fleiri andsagnir. Her skal bert verða nevnd ein teirra: Í nevnda kravi eru kr. 16.140 fyri eitt tíðarskeið har “Fiskaren” longu frammanundan hevur slept hesum kravi. Hetta krav var jú upprunaliga kr. 8.000. Men nú kemur MTH aftur umaftur við einum kravi sum er dupult so stórt sum tað slepta kravið uppruna- liga var! Eingin hevði lopið á leistum fyri einum slíkum kravi. Men FF vildi fegið hava skipað viðurskifti við “Fiskaren”. Tí skrivaðu vit 24. november til blaðið og mæltu til at fáa viðuskiftini partanna millum í rættlag. Aftursvarið frá blaðstjóran- um Nils Torsvik var eins ófólkaligt sum tað frá MTH og váttaði tað sum blað- stjórin longu hevur boðað frá gjøgnum “Dimmalætt- ing”, at framtíðar samstarv var útilokað! Hetta hava vit tikið til eftirtektar. Og FF-blaðið hevur nú heldur ikki nakran trupulleika av at vera “Fiskaren” fyri uttan. Ber ikki til at gjalda Men hetta merkir sam- stundis, at vit eru settir í ta støðu, at vit ikki kunnu gjalda “Fiskaren” ella tess blaðfólki eitt oyra hetta kann vera fatað, sum at vit játta skuldsetingina um “stuldur”. Vit vilja heldur ikki útseta okkum fyri, at teir á “Fiskaren” enn eina- ferð fara at koma aftur um- aftur við nýggjum krøvum fyri viðurskifti, sum eru avgreidd, sum jú longu er hent við umrøddu rokning. Tí kunnu vit ikki gjalda nakað uttan at verða dømd- ir til tað. Tá kunnu hesar eftir okkara tykki ógrund- aðu skuldsetingar um stuld- ur standa sína roynd. Men teir á “Fiskaren” munnu ikki vera so vísir í síni sak. Samb. teirra hótt- anum skuldu teir longu fyrst í oktober verið farnir víðari við málinum. Men hóast nærum 3 mánaðir eru farnir hava vit einki frætt enn. Hinvegin høvdu vit við vanligari mannagongd millum sivilseraðar partar lættliga kunnað fingið hesi viðurskifti greidd. Eisini tann fíggjarliga partin, tí FF hevur víst, at vit einki hava ímóti eini avtalu, sum eisini umfatar rímiligt gjald fyri tilfar og myndir. Váttar blaðmannastøðið hjá Georg L Petersen Sum lesarin skilir, so er hetta í verunleikanum eitt sera lítið mál. Men hóast hetta hevur GLP ótroytti- liga dyrkað hesa sakina í eitt heilt ár, tá málið veru- liga var endað, tí vit hava als ikki hava nýtt “Fisk- aren” sum keldu alla hesa tíð. “Dimmalætting” hevur við sínum tíðindastjóra útilukkandi lýst hetta málið út frá sjónarmiðnum hjá “Fiskaren”. Hóast vit fleiri ferðir hava greitt frá, at vit hava goldið ta upphædd sum vit hava avtalað og fingið rokning fyri, hevur GLP ferð eftir ferð fortalt sínum lesarum, at vit ikki vilja gjalda. Orsøkin hevur verið tann einfalda, at hjá GLP skuldi hetta mál nýt- ast til at seta iva um trú- VIÐMERKINGAR »Dimmalætting« lýgur fyri sínum lesarum Hetta greiða loyvið frá 1987 staðfestir, at tað tað er púra grundarleyst at leggja FF undir nakað slag av stuldur. Um “Fiskaren” hevði hildið, at henda tilsøgnin var misskilt hava teir havt meginpartin av 10 árum at gera vart við seg. Hóast hetta frættir FF einki fyrr enn í 1998. Og tað krav sum tá verður sett fram verður, burtursæð frá gjald fyri myndum, tikið aftur og kann heta bert styrkja fatanina hjá FF av hesi tilsøgn Her endurgeva vit fyrst rokningina frá “Fiskaren” frá 28.8.98. Hon ljóðar uppá kr. 8.000 fyri ymiskar greinir og kr. 4.800 fyri myndir. Seinni fráfellur “Fiskaren” kravið fyri greinirnar meðan avtalað verður, at kr. 4.800 skulu gjaldast fyri 6 myndir. Prógvið fyri hesum er niðari parturin sum er ein rykkjari eftir teimum kr. 4.800, sum verður goldnar beinanvegin. Men nú krevur heimildarmaðurin hjá “Dimmalætting” góðar kr. 16.000, fyri tær greinir, sum “Fiskaren” sum upprunaliga kravdi kr. 8.000 fyri, men har kravið seinni er slept. Henda próvførslan tekur einsamøll grundarlagið undan herferðini hjá hjá GLP móti FF- blaðnum. Men GLP heldur ikki, at lesarar hansara eiga at fáa kunnleika til hesa avgerandi kunning. Tí hon vil jú oyðileggja alla søguna. Hetta man siga nóg mikið um hvussu “óheft og álítandi “Dimmalætting” er virðið hjá FF-blaðnum og fiskimannafelagnum. Og tí hava hesir upplýsingar, sum ikki tæna hesum sjónar- miði, ongan áhuga. GLP tykist hava fingið FF-blaðið í rangastrúpan. Orsøkin er at tíðindini í FF- blaðnum eru grundað á grundleggjandi kanningar av einum og hvørjum máli, har eingin enn hevur kunn- að sett eitt spurnaðartekin. Besta prógvið fyri hesum er júst hetta málið. “Dimmalætting”: Kanning er ódygd! Tað er annars rættuliga avdúkandi fyri tíðindtæn- astu í Føroyum, at tað, sum skuldi verið ein fyritreyt fyri allan tíðindaflutning, nevniliga kanning og har- við undirbygging av tíð- indum, av “Dimmalætting” verður roknað sum ein ódygd. Men tað ber so ikki til at skuldseta “Dimmalætting” fyri hesa ódygd, og er um- rødda mál eitt sera gott dømi um tað. Í FF-blaðnum 7. og 21. desember kundu vit lýsa tíðindaflutningin hjá “Dimmalætting” samb. prinsippunum hjá GLP. Hetta verður gjørt í ein- um slíkum álvarsmáli sum trygd á sjónum, har partur í málinum seinni gjørdist landsstýrismaður. Prógvað verður í FF-blaðnum hvussu lætt tað er hjá “makthavara” at “bestilla” tíðindini, so tey passa hans- ara høvdi. Henda søgan verður brúkt, tí her er talan um eitt mál, har tað lættliga ber til at eftirkanna alla hesa “tíðindasøgu” frá byrjan til enda. Tíðindi kunnu bíleggjast Tað er próvfast, at “Dimmalætting” rátt hevur endurgivið “bíløgdu” tíð- indini uttan at seta nakran spurning við tey og uttan nakra sum helst kanning. Og hevur í besta “Pravda”- fyrr stíli nýtt nevna part í sakini, sum bæði áður og serliga aftaná hevur prógv- að sítt væntandi trúvirði, sum einastu keldu. Sam- stundis eru alment til- geingilig skjøl, sum veru- liga vildu lýst málið, til- ætlað burturtøgd. Úrslitið er eisini tíðindi sum heilt gjøgnumført eru ósonn, villeiðandi og manipuler- andi og sum miðvíst hava slagsíðu annan vegin. Her skal bert verða nevnt eitt dømi um hvussu miðvís villeiðingin hevur verið. “Dimmalætting” hevur 17.10 frágreiðing um bót- ina sum viðkomandi fekk. Lesarin fekk ta fatan, at her var talan um almenn tíð- indini frá politistøðini í Runavík. Kanningar hjá FF-blaðnum vístu, at hag- ani vóru eingi tíðindi kom- in! Tey vóru í veruleikanum handað “hansara” fjølmiðl- um av nevnda parti í málin- um, sum hevði snøggað tey til sum hann vildi hava tey framborin. Samstundis vóru tey veruligu tíðindini frá sama myndugleika burt- urtøgd. Tey passaðu nevni- liga ikki til bíleggingina. Fjølmiðlafólk “heilagar kýr” Sum tað skilst hevur GLP rættuliga tikið við læru, tá hann var í starvsvenjing hjá Pravda í 80-unum. Her var høvuðsuppgávan hjá tíð- indafólki bert at endurgeva “bestilt” tíðindi. Tað er júst tað sama sum er gjørt í hes- um førinum, og tann sum fylgir tað minsta við veit, at hetta er støðið á politiska tíðindaflutninginum hjá hinum fjølmiðlunum, sum øll “tilvildarliga” hava lýst umrødda mál um trygd á sjónum á sama hátt. Er tað nakað sum brúk er fyri í Føroyum er tað eitt orðaskifti um fjølmiðlarnar og tíðindaflutningin í Før- oyum. Men hetta orðaskifti kemur ikki. Tí samb. fjøl- miðlafólki sjálvum kann eingin fortelja teimum nak- að. Tey umboða sannleik- an, og so skal eingin siga nakað annað. Tað kemur fyri at borgarin klagar um tíðindaflutningin. Men tað er valla komið fyri enn, at ein blaðstjóri hevur við- gingið, at hann hevur mis- tikið seg. Georg L Petersen skal í hvussu hava tøkk fyri, at hann so opinlýst váttar, hvørji prinsipp eru gald- andi fyri tann tíðindaflutn- ing, sum hann hevur ábyrgdina av. Men mótsatt hesum tíðindaflutningi veit lesarin av FF-blaðnum, at har ber so ikki til hjá nøkr- um at “bestilla” síni egnu skræddaraseymaðu tíðind- ini. Viðgerðin av hesum tíðindaskrivi váttar niðurstøðuna í greinini. “Dimmalætting” setur tíðindaskrivið upp sum eina (trúverda) tíðindagrein, har innihaldið í tíðindaskrivinum verður rátt endurgivið uttan spurning og uttan minstu kanning av teimum givnu upplýsingunum. “Tilvildarliga” lýsa hinir fjølmiðlarnir tíðindini á sama hátt. Tíðindaskrivið sær eisini sera tilforlátiligt út. Alt tilfar er fingið til vega og málið er kannað og viðgjørt til lítar. Men ein nærri kanning vildi víst, at hetta tíðindaskriv er merkt av somu ósannindum, villeiðingum og manipulatiónum, sum annars er eitt eyðkenni fyri tíðindaflutningin í hesum máli. Um tann avgerandi spurningin í málinum skrivar Høgni Hoydal, at skiparin á “Halgafelli” aftaná óhappið “bert” varð skuldsettur fyri óviljað brot á sjólógina. Lesarin fær lættliga ta fatan, at henda úlegging tær kanningar, sum skulu vera gjørdar í málinum. Men brævið frá Søfartsstyrelsen til Fútan dagfest 22.september sigur nærmast tað mótsatta! “Óviljað brot” er als ikki nevnt. Hinvegin er talan um ávísa “skærpende omstændinghed”. Tískil er tað privata útleggingin hjá skiparanum, sum verður lýst sum komandi frá einum almennum myndugleika. Og at málið skal hava verið fult “alment kent og væl lýst”, áðrenn viðkomandi gjørdist landsstýrismaður er í mesta lagi “hálvur sannleiki”. Tískil er grundarlagið burtur undan trúvirðinum í øllum tíðindaskrivinum. Tveir spurningar reisa seg í hesum sambandi: Tá ein floksleiðari og varaløgmaður, enntá justitsministari”, fer so lætt um sannleikan sum í hesum førinum, nær skal borgarin so trúgva honum? Og tá fjølmiðlarnir so glaðbeintir bera slík ósannindi víðari, nær skal borgarin so trúgva teimum? VIÐMERKINGAR Karin Kjølbro Argir hin 11. januar 2001 Í Svøríki hava tey elektroniskar eftir- litsboyjur á fongsuls- dømdum. Tey búgva heima og arbeiða hvønn dag, og so beint heim eftir arbeiði. Kriminalforsorgin heldur eyga við, at tey eru heima og annars ikki sleppa út yvir- høvur. Hetta er alternativ til at sita í fangahúsi. Hetta er bíligari fyri sam- felagið, og hin dømdi kann røkja sítt arbeiði, meðan hann avsitur dóm. Avlesingarboyjan situr um øklaknútin og ongin varnast hana Øll skip, sum sigla undir Føroyum, kunnu eisini hava avlesingarboyju, so Vaktar- og Bjargingar- tænastan kann fylgja við, hvar ið tey eru, og hvat tey gera. Sat so alspent í kvøld og bíðaði eftir úrslitin- um av fundi millum l a n d s s t ý r i s m a n n i n Karsten Hansen og Skipara- og Navigatør- felagið seinnapartin í dag. Aftur nú úrslita- leyst. Hvat hugsa part- arnir? Vit eru mong, ið hava ilt av, at grunnarnir liggja víðopnir fyri ráns- veiðu, meðan stríðst verður um lønarsátt- mála. Hetta er sjálvt lívsgrundarlag okkara, ið verður ofrað í lønar- stríði. Nú er skjótt ársfjórð- ingur farin, uttan at partarnir nærkast hvør øðrum. Mong halda vit, at lønirnar umborð á skipunum hjá Vaktar- og Bjargingartænastuni eru ov lágar. Slíkt eigur nevndin hjá fakfelag- num at samráðast við Landsstýrið um, tá sam- ráðingar vanliga fara fram. Hví er so lítið komið av skafti higartil á hesum øki? Ólukkuliga støðan er eisini við til, at fólk og føðiland eru útstillað á ódámligan hátt í granna- londum okkara. Avlesingartólið, ið omanfyri er nevnt, kann eisini setast á skip okkara. Tað kann siga Vaktar- og Bjargingar- tænastuni hvar skip eru, hvussu ferðin er og hvat tey gera, um tey t.d. fiska ólógliga. Øll vita vit, at í neyð- støðu er skip neyðugt, og tá eru aðrar reglur galdandi, men umráð- andi er, at lívsgrundar- lag okkara ikki er offur fyri tilvildarligum løn- arstríði. Tí er stundum komin til at kannað verður, um ikki Vaktar- og Bjargingartænastan skal finna alternativar loysnir. Karin Kjølbro, kriminalforsorgarleiðari: Seljið Brimil