mikudagur 11. oktober 2006síða 11

Nr. 196 - 11. oktober 2006 11 PISA – kanningin fekk landsstýrismannin í menta­ málum at seta arbeiðsbólk at viðgera og koma við tilmæli um hvørji tiltøk eru neyðug at seta í verk beinan vegin, skulu vit gera okkum vónir um at fáa betur úrslit næstu ferð okkara fólkaskúlanæmingar skulu luttaka í eini altjóða kanning av førleikanum hjá næmingunum í føroyska fólkaskúlanum. Men í fyriliggjandi fíggj­ arlógaruppskotið dugi eg ikki at fáa eyga á at landsstýrismaðurin hevur lagt upp fyri neyðugum átøkum. 8 mió. kr. meira til fólkaskúlan, sum fara til lønarhækkingar og lærara­ tímar sum skulu leggjast afturat, tí leiðsl­urnar nú skulu nýta meira tí uppá leiðslu og minni tíð at undirvísa. Dugi ikki at finna nakað økið í fólkaskúlanum, sum hevur við næmingarnar at gera, sum veruliga kemur styrkt út á hesi fíggjarlógini. Ongi innsatsøki, ongin upp­ raðfesting og ongin ábend­ ing um at man í nærmast framtíð veruliga ætlar at gera nakra munagóða broyt­ ing. Havi sjálv mælt til at man styrkir eftirútbúgvingina av lærarum. Eitt er at man ætlar at umskipa útbúgvingina soleiðis at hon í framtíðini kemur at vera ein batcho­ lor útbúgving, men tað verð­ur eisini neyðugt at geva verandi lærarum høvi at endurnýggja sína út­búgving, so hon eisini gerst á nóg høgum støðið. Eitt annað økið eg havi mælt til verður styrkt er serundirvísingin. Á fíggjar­ lógini síggi eg eina øking í játtanin uppá góðar 3 mió. kr. og tað haldi eg vera positivt. 1,5 mió. kr. til virksemi í fólkaskúlanum, men um hetta bert eru til praktiskar stuðlar í fólka­ skúlanum, so bøtir tað ikki um serundirvísingina? 1,8 mió. kr. til tænastueindir kring landið er eisini ein bati, men tað tykist ikki sum hetta eru nógvir pengar um teir skulu být­ ast sundur til tríggjar tæn­ astueindir í Føroyum, eina í Eysturoy sum er farin í gongd, eina í Suðuroy og eina í Suðurstreymoy sum skulu í gongd komandi ár. Verður hesin peningur veruliga nóg mikil at reka tríggjar sernámsfrøðiligar tænastueindir við? Loyvi mær at ivast. Tíðin búgvin at byrja við forskúla Eisini mælti eg til at styrkja fakliga førleikan í fólkaskúlanum, men hetta gerst bara við at játta fleiri undirvísingartímar til næm­ ingarnar ella at leingja um skúlagongdina hjá næm­ ingunum, við eitt nú at lata børnini fara eitt á fyrr í skúla. Í øllum londunum vit samanbera okkum við fakliga, fara børnini í skúla 5 ella 6 ára gomul. Har­ afturat hava tey upp til dupult so nógvar tímar í móðurmálsundirvísing sum vit hava her heima, okkara næmingar hava 7 tímar/viku og grannabørnini hava 12 tímar/viku. Hvussu kunnu vit seta somu krøv til hvat fæst burturúr skúlagongdini tá tað vit investera í hana bara er á leið helvtin av tí onnur lond investera? Við í kjakið eigur eisini spurningur um 10. skúlaár at vera tikin. Hvat skulu vit nýta hetta skúlaárið til, kundi tað verið nýtt betur og hvussu gerst hetta árið veruliga ein sambinding við miðnámsútbúgvingarnar? Eftir mínum tykki eigur spurningurin at vera enda­ vendur saman við orða­ skifti um hvussu vit skulu skipa okkara mið­náms­út­ búgvingar í framtíðini. Eri sannførd um at vit í Føroyum muga tora at gera okkara egnu skipan burturúr Portørar hava meldað seg úr Havnar Arbeiðs­ mannafelag undir skeiv­ um fyritreytum Nakrir portørar, sum høvdu skrivað undir fe­lags frá­ boðan um útmeld­ing úr Havn­ ar Arbeiðs­manna­­felag, hava nú meldað seg inn aftur í arbeiðsmannafelagið. Orsøkin til, at hesir por­ tørar hava meldað seg inn aftur í arbeiðsmannafelagið, er m.a., at fyritreytirnar fyri útmelding vóru skeivar. Tað er rættiliga ódámligt, at teir portørar, sum hava tikið stig til at fáa portørar­ nar at melda seg úr Havnar Arbeiðsmannafelag, tykj­ ast hava givið skeivar upp­ lýsingar í roynd­um sínum at fáa so nógvar portørar sum til ber at melda seg úr arbeiðsmannafelagnum. Bólkatrýst og ósannindi Nú er avdúkað, at nakrir av teimum portørum, sum hava tikið stig til at fáa portørarnar at melda seg úr Havnar Arbeiðs­manna­ felag, miðvíst hava brúkt bólkatrýst og beinleiðis ósannindi í royndum at náa máli sínum. Upplýst er, at stigtakari hevur boðað portørum rá, at »meirilutin ræður«, t.v.s. at tá meira enn helvtin av portørunum hevði tikið undir við at melda seg úr arbeiðsmannafelagnum, so skuldu hinir fylgja við. Eisini er upplýst fyri portørunum, at »nú mást tú skriva undir, tí allir hinir hava skrivað undir.« Lætt er at skilja, at við slíkum ósannindum frá nøkr­um av stigtakarunum hevur ligið eitt rættiliga stórt trýst á portørunum, og tað er átaluvert, at slík mannagongd verður brúkt í royndunum at fáa starvsbólk at skifta fakfelag. Stigtakararnir tosa við tveimum tungum Vit hava í fjølmiðlunum sæð, at bæði stigtakararnir til útmelding úr arbeiðs­ mannafelagnum og for­mað­ urin í Starvs­mannafelagnum hava víst á, at ein og hvør løntakari sjálvur kann velja, hvørjum fakfelag viðkomandi vil vera limur í. Hetta er ein vælkend og viðurkend grundregla, men tá vit samstundis hava fingið upplýst, at onkur av teimum portørum, sum hava tikið stig til at fáa portørarnar at melda seg úr arbeiðsmannafelagnum, hevur upplýst fyri hesum portørum, at »meirilutin ræður«, og hava sagt, at »nú mást tú skriva undir, tí allir hinir hava skrivað undir,« so hava stigtakararnir júst ikki givið hvørjum einstøkum portøri høvi til sjálvur frítt at velja, um viðkomandi skuldi vera limur í Havnar Arbeiðsmannafelag. Hesir stigtakarar tosa tí við tveimum tungum, tá teir í fjølmiðlunum siga, at øll hava frítt at velja limaskap í fakfelag, sam­ stundis sum teir hava lagt trýst á portørarnar fyri at fáa teir at melda seg úr arbeiðsmannafelagnum og enntá hava brúkt ósannindi um, at allir portørarnir nú høvdu skrivað undir. Leikluturin hjá Starvsmannafelagnum Starvsmannafelagið og formaðurin Gunnleivur Dals­ garð hava brúkt rættiliga nógva orku at vísa á, at portørarnir sjálvir hava vent sær til Starvsmannafelagið. Hetta hava vit í Havnar Arbeiðsmannafelag ongan­ tíð mótmælt, tí vit vita ikki, hvør hevur vent sær til hvønn. Tað er heldur ikki so áhugavert, tá vit hugsa um leiklutin hjá Starvs­manna­ felagnum, tí hvat hevði ein fakfelagsformaður við virðing fyri føroysku fak­ felagsrørsluni gjørt, um ein løntakarabólkur, sum var skipaður í øðrum fakfelag, vendi sær til henda fak­ felagsformann? Jú, sjálvsagt hevði fak­ felagsformaðurin beinan­ vegin vent sær til fakfelagið hjá hesum løntakarabólki og tikið upp spurningin um ynskini hjá hesum løn­ takarum. Men hvat gjørdi Gunn­ leivur Dalsgarð? Jú, hann fór saman við nøkrum fáum portørum undir eina miðvísa roynd aftan fyri ryggin á Havnar Arbeiðsmannafelag at fáa Lønardeildina hjá Fíggjarmálaráðnum at skúgva arbeiðs­manna­fe­ lagið til viks sum sam­ráð­ ingarpart á økinum, sum felagið í nógv harrans ár hevur havt. Gunnleivur Dalsgarð vendi sær ikki til felag okkara, tá spurningurin um portørarnar kom fram. Tað er rættiliga vist, at eingin annar fakfelags­ formaður í Føroyum so­ leiðis hevði farið aftan fyri ryggin á øðrum fak­ felag fyri at troka seg inn á sáttmálaøki, sum øll vita, at hetta fakfelag í nógv ár hevði umboðað. Lygnirnar í Starvsblaðnum Í nýggjastu útgávuni av blaðnum hjá Starvs­manna­ felagnum er drúgv viðgerð av málinum um portørarnar, men tað eru neyvan por­ tørarnir, sum hava biðið um at sleppa á forsíðuna av blaðnum, so aftur her hava vit dømi um, at hjá Starvsmannafelagnum er einki mark fyri, hvat brúkt verður í royndunum at gera seg inn á onnur fakfeløg. Vit kunnu tó staðfesta, at tann, sum hevur úttalað seg til blaðið, hevur lítlan og ongan kunnleika til veruligu umstøðurnar í Havnar Ar­beiðs­manna­ felag, tí stórur partur av greinini er ótilvitaðar ella tilvitaðar lygnir. Eitt nú verður skrivað, at tú skalt hava verið limur í 10 ár fyri at vera umfataður av lívstrygging felagsins við deyða. Hetta er jú heilt burturvið. Í Havnar Arbeiðsmannafelag verður tú umfataður av tryggingini í somu løtu, tú gerst limur. Gunnleivur Dalsgarð spælir ikki við opnum kortum Tað, sum er rættiliga ódám­ ligt, er, at Gunnleivur Dals­garð ikki bert hevur stungið okkum í Havnar Arbeiðsmannafelag í bakið, men hann tykist ikki at hava dirvi til opið at viðurkenna, at hann í fleiri mánðir hevur arbeitt í tí dulda fyri at fáa lønardeildina at taka samráðingarrættin fyri økið hjá portørunum frá Havnar Arbeiðsmannafelag. Ikki fyrr enn Gunnleivur Dalsgarð mátti ásanna, at lønardeildin ikki vildi spæla við í ódámliga leiki hansara, so skrivar hann Havnar Arbeiðsmannafelag bræv, har vit fingu »boð« um at møta á fundi, og ávísur dagur varð nevndur sum uppskot til fundardag. Summarferiutíð var, og tí náddu vit ikki at svara skrivinum fyrr enn aftan á dagin, sum Starvs­ mannafelagið hevði sett sum møguligan fundardag. Tað er vert at bíta merki í, at Gunnleivur Dals­garð ongantíð hevur av­sann­ að, at hann í fleiri mán­ aðir hevur arbeitt aftan fyri ryggin á Havnar Ar­beiðsmannafelag, men hin­vegin royndi hann alsamt at snara orða­skiftinum inn á spurn­ingin um rættin at velja fak­felag. Hetta sigur starvsmanna­ felagsformaðurin, samstund­ is sum hann neyvan kann vera ókunnugur við, at fleiri av portørunum als ikki hava kent seg hava nakran veruligan møguleika sjálvir at velja fakfelag, tí nakrir av stigtakarunum til útmeldingina úr arbeiðs­ mannafelagnum ikki op­ið hava upplýst hesum por­ tørum um rættindi teirra. Tá felag gerst mótpartur hjá fakfelag Gunnleivur Dalgarð og nevndin í Starvs­manna­fe­ lagnum kunnu neyvan hava umhugsað tær avleiðingar, sum framferð teirra í hesum málinum fer at hava fyri framtíðar samstarv innan føroysku fakfelagsrørsluna. Tað er bert ein vinnari, tá fakfelag, í hesum førinum Starvsmannafelagið, ger seg til mótpart hjá øðrum fakfelag, og hesin vinnari er arbeiðsgevarasíðan. Kundi hugsað mær at fingið at vita, hvat føroyska fakfelagsrørslan sigur til, at eitt fakfelag soleiðis trokar seg inn á sáttmálabundið øki hjá øðrum felag og harvið brýtur niður meginregluna um, at fakfeløg altíð hava virt sáttmálaøkið hvør hjá øðrum, og tað er eingin ivi um, at Starvsmannafelagið við hesum hevur víst, at restin av føroysku fak­felags­ rørsluni ikki kann hava álit á hesum felag og núverandi leiðslu í felagnum, tí Starvsmannafelagið virðir ikki rættin hjá øðrum fak­ feløgum at samráðast um egin sáttmálaøki. Hetta eiga fakfeløgini í Føroyum at leggja sær í geyma. Fjølmiðlarnir Tað er hugstoytt, at nakrir av fjølmiðlunum hava ver­ ið rættiliga einoygdir í síni viðgerð av málinum um portørarnar, har gølu­ kendar yvirskriftir tykjast hava størri áhuga enn ein gjøllari lýsing av málinum, m.a. leiklutinum hjá Starvs­ mannafelagnum og tí fram­ferð, sum brúkt er í sambandi við royndirnar at fáa portørarnar at skifta fakfelag. Havnar Arbeiðs­manna­ felag umboðar fram­vegis por­tørarnar í sátt­mála­sam­ ráðingunum. Havnar Arbeiðs­manna­ felag hevur framvegis sam­ ráðingarrættin fyri økið hjá portørunum í Føroyum, og vit vilja framhaldandi arbeiða fyri bøttum arbeiðs- og lønarkorum fyri teir portørar, sum eru limir í felag okkara. Samstundis skulu vit gera púra greitt, at leiðslan í Starvsmannafelagnum skal vita, at hesin ágangur móti Havnar Arbeiðsmannafelag ikki verður gloymdur. Tórshavn 6. oktober 2006 Bólkatrýst og ósannindi brúkt fyri at fáa portørarnar at melda seg úr Havnar Arbeiðsmannafelag formaður, Havnar Arbeiðsmannafelag Hans Joensen Fólkaskúlin á einum vegamóti? Framhald á næstu síðu løgtingskvinna Heidi Petersen viðmerkingar